|
ÖZET: Belediyenin haczedilemeyen gelirlerinin izlenmesi konusunda yapılan denetimlerde, bu gelirlerin tahsil edildiği banka hesabında haczi mümkün olan diğer gelirlerle bir arada bulunduğu tespit edilmiştir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu ile 5393 sayılı Belediye Kanunu, belediyelerin belirli gelirlerinin haczedilemeyeceğini açıkça belirtmektedir. Ancak, bu gelirlerin ayrı hesaplarda tutulmaması, haczedilemeyen ve haczedilebilir gelirlerin karıştırılmasına yol açmakta ve bu durum, hesapların denetimini zorlaştırmaktadır.
Denetim raporunda, belediyenin vergi, resim ve harç gelirlerinin bulunduğu hesapta, haczi kabil diğer alacakların da yer aldığına dikkat çekilmektedir. Yargıtay’ın kararları, bu tür hesapların “havuz hesabı” olarak adlandırıldığını ve haczedilemezlik hakkının ihlal edildiğini ortaya koymaktadır. Bu durum, kamu hizmeti sunan belediyelerin mali güvenliğini tehdit eden bir durum olarak değerlendirilmektedir. Sonuç olarak, belediyenin haczedilemeyen gelirlerini ayrı bir banka hesabında tutması, hem yasal gerekliliklerin yerine getirilmesi hem de mali şeffaflığın sağlanması açısından büyük önem taşımaktadır. İdarenin, denetim bulgularına uygun olarak gerekli düzeltici işlemleri yapacağı ifade edilmiştir. |
BULGU: Belediyenin Haczedilemeyen Gelirlerinin Ayrı Banka Hesaplarında İzlenmemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin haczedilemeyen gelirlerini teşkil eden vergi, resim ve harçların tahsil edildiği banka hesabında haczi kabil diğer para, alacak ve gelirlerin de bulunduğu, dolayısıyla haczedilemeyen gelirlerin ayrı banka hesaplarında izlenmediği görülmüştür.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun “Haczi caiz olmayan mallar ve haklar” başlıklı 82’nci maddesinde; özel yasalarında haczi caiz olmadığı gösterilen malların haczedilemeyeceği belirtilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin dokuzuncu fıkrasında; belediyenin proje karşılığı borçlanma yoluyla elde ettiği gelirleri, şartlı bağışlar ve kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan malları ile belediye tarafından tahsil edilen vergi, resim ve harç gelirleri haczedilemez denilmek suretiyle belediyenin haczi mümkün olmayan gelirleri sayılmıştır.
Ayrıca 5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun’un 7’nci maddesinde; belediyelere, genel bütçe vergi gelirleri tahsilatından ayrılacak paylar ile diğer kanunlarda verilmesi öngörülen payların vergi hükmünde olduğu düzenlenmiştir. Dolayısıyla genel bütçe vergi gelirlerinden aktarılan paylar da 5779 sayılı Kanun ile vergi hükmünde kabul edildiğinden haczedilmesi mümkün değildir.
Yapılan incelemede, İdarenin vergi, resim ve harç gelirlerinin tahsil edildiği banka hesabında haczi kabil diğer para, alacak ve gelirlerin de bulunduğu tespit edilmiştir. Belediyenin haczedilemeyen gelirlerini ayrı hesapta tutmayarak haczedilebilir gelirlerle aynı banka hesabında birleştirmesi, bu hesaptaki paraların haczedilemeyen vergi, resim ve harç gelirlerinden mi yoksa haczedilebilir gelirlerden mi oluştuğunun belirlenmesini imkânsız hale getirmektedir.
Belediyelerin bu nitelikteki hesapları yargı mercileri tarafından “havuz hesabı” olarak nitelendirilmektedir. Nitekim Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin 20.03.2012 tarih ve E.2011/22082 K.2012/8629 sayılı kararında da; “…borçlu belediyece haczi kabil olmayan paralar ile haczi mümkün olan paraların aynı hesapta toplanması ve birbirine karıştırılması, haczedilemezlik hakkından feragat olarak kabul edilmelidir.” denilmektedir.
Mevzuatta yer alan haczedilemezlik kuralı, kamu hizmeti gören ve kamu tüzel kişiliğine haiz belediyeler için hukuk devletinde teminat altına alınmış bir güvence oluşturmayı amaçlamıştır.
Yukarıda yer verilen denetim tespitine istinaden, İdare tarafından; bulgu hakkında gerekli düzeltici işlemin tesis edileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, söz konusu güvencenin tesis edilebilmesi için İdarenin “havuz hesabı” uygulaması yerine haczedilemez nitelikte olan vergi, resim ve harç gelirlerini ayrı bir banka hesabında izlemesi gerekmektedir.