|
ÖZET: Belediyenin iktisadi faaliyetleri kapsamında yapılan giderlere ilişkin katma değer vergisinin (KDV) indirim konusu yapılmadan doğrudan giderleştirilmesi, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında tespit edilmiştir. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun ilgili maddeleri, belediyelerin ticari nitelikteki faaliyetleri için KDV’nin indirimine olanak tanımaktadır. Ancak, yapılan incelemelerde, belediyenin su satışlarından elde ettiği KDV’nin, ilgili gider hesaplarına kaydedilmesine rağmen 191-İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabı’nın kullanılmadığı belirlenmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, KDV’nin nasıl muhasebeleştirileceğine dair net düzenlemeler içermektedir. Bu çerçevede, belediyelerin iktisadi faaliyetleri için yaptıkları harcamalarda KDV’nin indirim konusu yapılması gerektiği vurgulanmaktadır. Ancak, denetim sonucunda, bu uygulamanın eksik olduğu ve giderlerin yüksek gösterildiği tespit edilmiştir. İlgili idare, bu durumu kabul etmiş ve KDV’nin doğru muhasebeleştirilmesi için gerekli adımları atacağını belirtmiştir. Ancak, bu uygulamanın mevzuata uygunluğunu kanıtlayacak belgelerin sunulmadığı gözlemlenmiştir. |
BULGU: Belediyenin İktisadi Faaliyetlerine Yönelik Yapılan Giderlere İlişkin Katma Değer Vergisinin İndirim Konusu Yapılmayarak Doğrudan Giderleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Katma değer vergisinin (KDV) konusunu oluşturan ve belediye için indirim hakkı doğuran faaliyetler için 191-İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabı’nın kullanılmadığı ve bu faaliyetlere yönelik KDV’nin doğrudan giderleştirildiği tespit edilmiştir
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 1/1-3-g maddesinde, genel ve katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine, belediyeler ve köyler ile bunların teşkil ettikleri birliklere, üniversitelere, dernek ve vakıflara, her türlü mesleki kuruluşlara ait veya tabi olan veyahut bunlar tarafından kurulan veya işletilen müesseseler ile döner sermayeli kuruluşların veya bunlara ait veya tabi diğer müesseselerin ticari, sınai, zirai ve mesleki nitelikteki teslim ve hizmetlerinin KDV’ye tabi olduğu hüküm altına alınmıştır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 191 İndirilecek katma değer vergisi hesabının niteliğini düzenleyen 153’üncü maddesinde; bu hesabın, mal ve hizmetin satın alınması sırasında satıcılara ödenen veya borçlanılan ve kurum açısından indirim hakkı doğuran katma değer vergisinin izlenmesi için kullanılacağı, mahalli idarelerin, bir bedel karşılığı satmak üzere ürettikleri mal veya hizmetin üretim girdisi olarak satın aldıkları mal veya hizmetlere ilişkin olarak ödemiş oldukları Katma Değer Vergisini indirim konusu yapacakları, bunun dışında kurumun satışa konu olmayan kamu hizmeti üretiminde nihai tüketici olarak kullanmak veya tüketmek üzere satın alınmış mal veya hizmet için ödenen Katma Değer Vergisinin indirim konusu yapılmayacağı ve bu tutarların ilgili gider hesabı veya varlık hesabına yapılacak muhasebe kaydında maliyet bedeline ilave edileceği belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Hesabın işleyişi” başlıklı 154’üncü maddesinde; “Kurumların katma değer vergisi tahsilatı yaptıkları faaliyetleri ile ilgili mal ve hizmet alımları nedeniyle yapılan giderin, katma değer vergisi hariç tutarı 630 Giderler Hesabı’na veya aktifleştirilecek bir unsur ise ilgili hesaba borç, indirilecek katma değer vergisi tutarı bu hesaba borç, kesintiler 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar veya ilgili diğer hesaplara alacak, ödenecek tutar 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı’na alacak; diğer taraftan katma değer vergisi dâhil tutar 830 Bütçe Giderleri Hesabı’na borç, 835 Gider Yansıtma Hesabı’na alacak kaydedilir.” düzenlemesine yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, belediyeler kuruluş amacına uygun teslim ve hizmetleri ile ilgili olan işlemler dolayısıyla yüklendikleri katma değer vergisini indirim konusu yapamayacaklardır. Ancak iktisadi faaliyet çerçevesinde yürüttüğü hizmetlere ilişkin yaptığı harcamalar için yüklendikleri katma değer vergisini indirim konusu yapmaları gerekmektedir.
Yapılan incelemede, İdarenin su satışlarından katma değer vergisi tahsil ettiği ancak söz konusu bu faaliyetler ile ilgili mal ve hizmet alımları nedeniyle yapılan giderlerin büyük çoğunluğunun 630-Giderler Hesabına veya aktifleştirilecek bir unsur ise ilgili hesaba borç kaydedildiği ve 191-İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabının kullanılmadığı tespit edilmiştir.
Dolayısıyla Faaliyet Sonuçları Tablosunda 630-Giderler Hesabının olması gerekenden daha yüksek görünmesine neden olunmuştur.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bulgu konusu hususa iştirak edilmiş ve üretim girdisi olarak yapılan harcamalara ait katma değer vergisinin doğrudan giderleştirilmeyip mevzuat hükümleri gereğince 191-İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabında muhasebeleştirilmesi uygulamasına geçildiği belirtilmiştir. Ancak uygulamanın belirtildiği şekliyle mevzuatına uygun olarak yapıldığına dair herhangi bir kanıtlayıcı belge gönderilmemiştir.
Bu itibarla, üretim girdisi olarak yapılan harcamalara ait katma değer vergisinin yukarıda bahsedilen mevzuat hükümleri gereğince 191-İndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabında muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.