|
ÖZET: Belediyenin İller Bankası Anonim Şirketindeki ortaklık paylarının muhasebe kayıtlarına alınmadığı tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında, büyükşehir olmayan ilçe belediyesinin İller Bankası sermayesine katılımı için gerekli olan 240-Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı’nda herhangi bir kayıt yapılmadığı ortaya çıkmıştır. 5779 sayılı kanun gereği, genel bütçe vergi gelirlerinden belediyelere pay verilmekte ve İller Bankası’nın ortakları arasında belediyeler yer almaktadır. Bu çerçevede, her ay Hazine ve Maliye Bakanlığı ile İller Bankası tarafından dağıtılan vergi gelirleri üzerinden %2 oranında kesinti yapılmakta ve bu tutar bankanın ödenmiş sermayesine eklenmektedir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, bu tür yatırımların izlenmesi için 240 No.lu hesabın kullanılmasını öngörmektedir. Ancak yapılan incelemeler sonucunda, 2024 yılı itibarıyla bu hesapta yalnızca 772.453,46 TL’lik bir tutar yer almakta, oysa İller Bankası tarafından belediyeden toplam 9.289.631,92 TL kesinti yapılmıştır. İdare, bu durumun düzeltilmesi amacıyla İller Bankası ile mutabakat sağlanarak muhasebe kayıtlarının güncellenmesi için çalışmalar başlattığını belirtmiştir; ancak bu süreçle ilgili herhangi bir belge sunulmamıştır. Sonuç olarak, belediyenin mali tablolarında İller Bankası Anonim Şirketi sermayesine katılım paylarının tam olarak gösterilmesi ve kayıtların doğruluğunun sağlanması gerekmektedir. |
BULGU: Belediyenin İller Bankası Anonim Şirketindeki Ortaklık Payının Muhasebe Kayıtlarına Alınmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İller Bankası Anonim Şirketinin sermayesine iştirak edilmiş olan ortaklık paylarının 240- Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında muhasebeleştirilmediği tespit edilmiştir.
5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun’a istinaden il özel idareleri ve belediyelere genel bütçe vergi gelirleri tahsilâtı toplamı üzerinden pay verilmektedir.
6107 sayılı İller Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun’un 4’üncü maddesinde bankanın ortakları arasında Belediyeler de sayılmış olup sermayenin ne şekilde teşekkül edeceğine ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir. Bu kapsamda, aynı maddenin üçüncü fıkrasının (a) bendi gereğince, 5779 sayılı Kanun göre her ay Hazine ve Maliye Bakanlığı ve İller Bankası tarafından dağıtılacak vergi gelirleri paylarının toplamı üzerinden aylık olarak yüzde iki oranında kesilecek tutar Bankanın ödenmiş sermayesine eklenmektedir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “240 Mali kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabı” başlıklı 178’inci maddesine göre bu hesap, kanuni yetkilere dayanılarak mali kuruluşların sermayesine iştirak edilen tutarlar ve bu sermaye tutarlarının işletilmesinden doğan kar ve zararlar, bütçeye iade olunan tutarlar ile bu kuruluşlara ikrazen verilen ve mahsup edilen tutarların izlenmesi için kullanılmaktadır. Mezkûr Yönetmelik’in 179’uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde 240-Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı ile ilgili olarak; sermayesine iştirak edilen mali kuruluşlara nakdi veya ayni sermaye şeklindeki katılımlara ilişkin bu hesaba kaydedilen tutarların, ilgili mali kuruluşların öz kaynak hesaplarında karşılık olarak yer alan tutarlarla eşit olması gerektiği belirtilmiştir. Anılan Yönetmelik’in Hesabın işleyişini gösteren 180’ininci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde ise ödeneğine dayanılarak nakden verilen sermayenin 240 No.lu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedileceği ve bu tutarın aynı zamanda bütçe gideri kaydının da yapılacağı ifade edilmiştir.
Buna göre, Belediyeler, İller Bankasının ortakları arasında yer almaktadır. Bu sebeple, genel bütçe vergi gelirlerinden Belediyeye gelen pay üzerinden %2 oranında sermaye kesintisi yapılmaktadır. Kesinti tutarı; İller Bankası tarafından öz kaynak hesaplarında, İdare tarafından ise 240 No.lu hesapta izlenmelidir. Bu sebeple, İller Bankasının öz kaynak hesaplarında İdareye ilişkin olarak biriken tutarlar ile İdarenin bilançosunda 240 no.lu hesabın bakiyesinin eşit olması beklenmektedir.
Ayrıca, İller Bankası AŞ’nin Belediye Bilgi ve Veri Bankası modülünden genel bütçe vergi gelirlerinden İdareye gelen pay ile bunun üzerinden aylık olarak yapılan sermaye kesintisine ilişkin verilere, yani Bankanın öz kaynak hesaplarında İdareye ilişkin olarak biriken tutar bilgisine ulaşılabilmektedir.
Yapılan incelemede, 2024 yılı için 240-Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında, İller Bankası Anonim Şirketindeki ortaklık payı için herhangi bir muhasebe kaydı yapılmadığı tespit edilmiştir.
İller Bankası Anonim Şirketinin resmî web sitesinden, kurumun yetkililerine tanımlanmış kullanıcı bilgileri ile ulaşılan kayıtlara göre, 2007 yılından itibaren 2024 yılı sonuna kadar İller Bankası Anonim Şirketinin sermayesine katılım payı olarak Belediyenin Genel Bütçe vergi gelirlerinden alacağı paydan İller Bankasınca toplam 9.289.631,92 TL kesinti yapıldığı fakat Belediyece, 2024 yılı sonunda düzenlenen mali tablolarda, 240-Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında 772.453,46 TL yer aldığı görülmüştür.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; Belediyenin İller Bankası Anonim Şirketinin sermayesine iştirak edilmiş olan ortaklık paylarının tamamının 240-Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında gösterilmesi ve muhasebe kayıtlarının İller Bankası ile mutabakat sağlanarak gerçeğe uygun hale getirilmesi çalışmalarına başlanıldığı ifade edilmiştir. Ancak bu çalışmalara ilişkin herhangi bir kanıtlayıcı belge gönderilmemiştir.
Sonuç olarak, Belediyenin yılsonunda düzenlenen mali tablolarında, İller Bankası Anonim Şirketinin sermayesine iştirak edilmiş olan ortaklık paylarının tamamının 240-Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında gösterilmesi ve muhasebe kayıtlarının İller Bankası ile mutabakat sağlanarak gerçeğe uygun hale getirilmesi gerekmektedir.