|
ÖZET: Belediyenin kendi şirketlerine kredi kullanımı için kefalet vermesi, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında ele alınmıştır. Büyükşehir Belediye Meclisi, çeşitli tarihlerde aldığı kararlarla belediye şirketlerine önemli miktarlarda borçlanma yetkisi vermiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun ilgili maddeleri, belediyelerin şirket kurma ve borçlanma konusundaki yetkilerini düzenlemekte, ancak bu yetkilerin kullanımı belirli sınırlarla çerçevelenmiştir. Özellikle, belediyelerin borçlanma esasları ve kefalet verme durumları, yasal çerçevede dikkatle incelenmelidir.
Yapılan incelemelerde, Bursa Park Bahçe Sosyal ve Kültürel Hizmetler A.Ş., Bursa Ekmek ve Besin Sanayi A.Ş. ve Bursa Tarım Hayvancılık Peyzaj Çevre İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. gibi şirketlere, belediye meclis kararlarıyla önemli tutarlarda borçlanma yetkisi verilmiştir. Ancak, bu durumun yasal dayanağı sorgulanmaktadır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’na göre kefalet, borçlunun yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda kefilin sorumluluğunu üstlenmesi anlamına gelir. Dolayısıyla, belediyenin bu tür kefaletler vermesi, mevcut mevzuatla çelişebilir. Kamu İdaresi, belediyelerin sermayesinin %50’sinden fazlasına sahip olduğu şirketlerin borçlanmalarına kefalet vermesine dair bir yasak olmadığını belirtse de, bu durumun yasal çerçevesi belirsizdir. Ayrıca, belediyelerin şirketlerinin sosyal güvenlik ve vergi borçlarının İller Bankası pay gelirlerinden kesilebilmesi, kefalet verme durumuyla doğrudan ilişkili değildir. Bu nedenle, belediyenin şirketlerine kefil olmasının, ilgili mevzuat hükümlerine uygun olmadığı değerlendirilmiştir. |
BULGU: Belediyenin Kendi Şirketlerine Kredi Kullanımı İçin Kefalet Vermesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Büyükşehir Belediye Meclisi Kararları ile belediye şirketlerinin kredi kullanımı için kefalet verildiği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Şirket kurulması” başlıklı 70’inci maddesinde, belediyelerin kendilerine verilen görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuatta belirtilen usullere göre şirket kurabileceği hüküm altına alınmıştır.
Söz konusu Kanun’un 18’inci maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde “Bütçe içi işletme ile 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na tâbi ortaklıklar kurulmasına veya bu ortaklıklardan ayrılmaya, sermaye artışına ve gayrimenkul yatırım ortaklığı kurulmasına karar vermek” belediye meclisinin yetki ve görevleri arasında sayılmıştır.
Öte yandan, aynı Kanun’un “Borçlanma” başlıklı 68’inci maddesinde, belediye ve belediye şirketlerinin borçlanma esasları düzenlenmiş, bu maddeden belediyelerin görev ve hizmetlerinin gerektirdiği giderleri karşılamak amacıyla borçlanabileceği, şirket borçlanmaları konusunda ise tanınan yetkinin sadece belediye meclisinin karar vermesi ile sınırlı olarak düzenlendiği anlaşılmaktadır.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun kefalet sözleşmesinin tanımını yapan 581’inci maddesinde, kefalet sözleşmesi, kefilin alacaklıya karşı, borçlunun borcunu ifa etmemesinin sonuçlarından kişisel olarak sorumlu olmayı üstlendiği sözleşme olarak ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, cari yıl içerisinde ihtiyaçları doğrultusunda kullanılmak üzere 20.02.2024 tarih ve 276 sayılı Belediye Meclis Kararı ile Bursa Park Bahçe Sosyal ve Kültürel Hizmetler, Turizm, Su ve Su Ürünleri, Sağlık, İnşaat, Enerji, Sanayi ve Ticaret AŞ. Şirketine(BURFAŞ) 30.000.00,00 TL, 22.10.2024 tarih ve 1064 sayılı Belediye Meclis Kararı ile Bursa Ekmek ve Besin Sanayi ve Ticaret A.Ş. Şirketine(BESAŞ) 10.000.000,00 TL,
tarih ve 1120 sayılı Belediye Meclis Kararı ile Bursa Tarım Hayvancılık Peyzaj Çevre İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketine(TARIM A.Ş.) 500.000.000,00 TL, ve
tarih ve 1195 sayılı Belediye Meclis Kararı ile Bursa Ekmek ve Besin Sanayi ve Ticaret A.Ş. Şirketine(BESAŞ) 50.000.000,00 TL tutarında borçlanma yetkisi verildiği ve Belediyenin bu borca kefil olmasının kabul edildiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında; belediyelerin sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip olduğu şirketlerin borçlanmalarına kefalet vermesine ilişkin mevzuatta bir yasak bulunmadığı ve “Büyükşehir Belediyeleri, İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bunların Bağlı Kuruluşlarının Borçlarına Karşılık Genel Bütçe Vergi Gelirleri Tahsilat Toplamı Üzerinden Ayrılacak Paylardan Yapılacak Kesintilere İlişkin Esaslarda Değişiklik Yapılmasına Dair Esaslar” ile belediyelerin %50′ sinden fazlasına sahip oldukları şirketlerin sgk ve vergi borçlarının belediyenin İller Bankası pay gelirlerinden kesilebilmesi nedeniyle belediye şirketlerinin yeni dış finansman bulmalarında belediyelerin şirketlerinin zorunlu kefili haline getirildiği belirtilmektedir.
Kefalet, tanımı gereği asıl borçlunun borcunu ödemesinin teminat altına alınması olup, şirket borcunu ödeyemezse borcun sahibi Belediye olacaktır. Ayrıca, banka kredi sözleşmelerinde kefil olarak imza atanlar müteselsil kefil olmakta ve bankanın alacağını doğrudan müteselsil kefilden talep etme hakkı da bulunmaktadır. Diğer taraftan, belediyelerin hangi şartlarla borçlanacağı 5393 sayılı Kanun’un 68’inci maddesinde sayılmıştır. Kefalet yoluyla borçlanma bu hükümler arasında bulunmamaktadır. Ayrıca, belediyelerin %50’sinden fazlasına sahip oldukları şirketlerin sgk ve vergi borçlarının belediyenin İller Bankası pay gelirlerinden kesilebilmesi düzenlemesi ile belediyenin şirketlerine kefil olması arasında bir bağlantı bulunmamaktadır.
Bu itibarla, yukarıda yer alan açıklamalar gereğince Belediyenin, Meclis Kararı ile şirketlerine kefil olmasının anılan mevzuat hükümlerine uygun olmaması nedeniyle bu yönde tasarrufta bulunulmaması gerektiği değerlendirilmektedir.