|
ÖZET: Belediyenin mülkiyetindeki taşınmazların kiralanması sürecinde, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 51/a bendi çerçevesinde yapılan işlemler incelenmiştir. Yapılan denetimlerde, birçok taşınmazın bu kanunun ilgili maddesi uyarınca pazarlık usulü ile kiraya verildiği tespit edilmiştir. Kanunun 1. maddesi, belediyelerin kiralama işlemlerinin belirli hükümlere göre yürütülmesi gerektiğini belirtirken, 2. maddesi ihalelerde açıklık ve rekabetin sağlanmasının esas olduğunu vurgulamaktadır. Ayrıca, 36. madde kapalı teklif usulünün temel yöntem olduğunu ifade etmektedir.
Pazarlık usulü, yalnızca belirli istisnai koşullar altında uygulanabilmektedir. 51. maddenin (a) bendi, kiralama işlemlerinin Bütçe Kanunu’nda belirtilen tutarları aşmaması ve süreklilik göstermemesi durumunda bu usulün kullanılabileceğini belirtmektedir. Ancak, yapılan denetimlerde, belediye tarafından kiraya verilen 150 adet yerin, 1 ile 10 yıl arasında değişen sürelerle pazarlık usulü ile kiralandığı görülmüştür. Bu durum, kiralama işlemlerinin süreklilik göstermesi nedeniyle, ilgili mevzuata aykırılık teşkil etmektedir. Sonuç olarak, belediyenin taşınmaz kiralama işlemlerinin, 2886 sayılı Kanun’un belirlediği esas usul olan kapalı teklif usulü veya diğer uygun ihale yöntemleri ile gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Kamu İdaresi, bu konudaki hassasiyetin artırılacağını ve benzer hataların tekrarlanmaması için gerekli önlemlerin alınacağını belirtmiştir. |
BULGU: Belediyenin Mülkiyetindeki Taşınmazların Devlet İhale Kanunu’nun 51/a Bendi Kapsamında Kiraya Verilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin mülkiyetindeki birçok taşınmazın 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 51’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında pazarlık usulü ile kiraya verildiği görülmüştür.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 1’inci maddesinde; belediyelerin kiralama işlerinin bu Kanun’da yazılı hükümlere göre yürütüleceği, 2’nci maddesinde; bu Kanunun yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanmasının esas olduğu, 36’ncı maddesinde ise; bu Kanun’un 1’inci maddesinde yazılı işlere ilişkin ihalelerde, tekliflerin gizli olarak verilmesini sağlayan kapalı teklif usulünün esas olduğu ifade edilmiştir.
Yukarıdaki Kanun hükümlerine göre; ihalede açıklık ve rekabetin sağlanmasının, Kanun’un temel ilke ve prensiplerinden olduğu ve bu ilke ve prensibin gereği olarak, Kanun’un 36’ncı maddesi hükmünde yer alan kapalı teklif usulünün “esas” usul, diğer usullerin ise belirli şartlar dâhilinde uygulanacak istisnai usuller mahiyetinde olduğu anlaşılmaktadır.
Diğer taraftan; mezkur Kanun’un istisnai yöntem olarak düzenlediği “Pazarlık usulü ile yapılacak işler” başlıklı 51’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde ise; “Yer, özellik (askeri birliklerin kuruluş özellikleri dahil) ve nitelikleri itibariyle her yıl Bütçe Kanunu’nda gösterilecek belli tutarları aşmayan ve süreklilik göstermeyen, bu Kanun’un 1’inci maddesinde gösterilen işler” denilmek suretiyle pazarlık usulüne hangi istisnai koşulda başvurulabileceği belirlenmiştir.
Bu çerçevede, 2886 sayılı Kanun kapsamındaki idareler tarafından kiraya verilen taşınmazlardan Bütçe Kanunu’nda gösterilen tutarları aşmayan ve süreklilik göstermeyenler pazarlık usulü ile kiraya verilebilecektir.
Nitekim Danıştay 13. Dairesinin 20.01.2022 tarih, 2020/2217 Esas ve 2022/152 nolu kararında 2886 sayılı Kanun’da öngörülen kapalı teklif usulü, belli istekliler arasında kapalı teklif usulü, açık teklif usulü, pazarlık usulü ve yarışma usulünden hangisinin uygulanacağının tespitinde, idarelerin bağlı yetki içerisinde bulunduğuna; bir başka ifadeyle, ihale usullerini belirlemede Kanun’un çizdiği sınırlara uygun hareket etmek zorunda olunduğuna, kiralama ihalelerinin süreklilik gösterdiğine, belirtilen şartları taşımayan kiralama ihalelerinin 2886 sayılı Kanun’un 51’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında pazarlık usulü ile gerçekleştirilmesinin mümkün olmadığına oy birliği ile hükmetmiştir.
Yapılan incelemede, Belediye tarafından 150 adet yerin 1 ile 10 yıl arasında değişen sürelerle 2886 sayılı Kanun’un 51’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca pazarlık usulüyle kiraya verildiği görülmüştür.
İdare mülkiyetindeki taşınmazların kiralama işlemleri o taşınmaz için bir defaya mahsus olmayan süreklilik gösteren işlemlerdir. Dolayısıyla söz konusu yerlerin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 51’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile kiraya verilmesi yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.
Kamu İdaresi cevabında, konu hakkında gereken hassasiyetin gösterileceği ve bu tip hataların olmaması için önlem alınacağı ifade edilerek bulguya iştirak edilmiştir.
Sonuç olarak, İdarenin taşınmazlarını kiralama usulünün 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nda belirlenen esas usul olan kapalı teklif usulünün ya da şartları uyan diğer ihale usullerinin uygulanması gerekmektedir.