|
ÖZET: Belediyenin ortak olduğu bir şirkete taşınmaz tahsisi, 2024 yılı Sayıştay denetim raporları kapsamında mevzuata aykırı olarak gerçekleştirilmiştir. Kamu idaresine ait olan “Beton parke taşı üretim tesisi”, “Evrenli parkındaki aile çay bahçesi” ve “Çamlık parkındaki kafeterya”, Belediye Meclisi kararları ile bu şirkete tahsis edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 47. maddesi, taşınmaz tahsisinin yalnızca kamu hizmetleri için yapılabileceğini belirtirken, mahalli idarelerin taşınmaz tahsisinde 5393 sayılı Kanun’un ilgili hükümlerine uyması gerektiği vurgulanmaktadır.
Sayıştay’ın içtihatlarına göre, belediyeler taşınmazlarını yalnızca mahalli idareler ve diğer kamu kurumlarına tahsis edebilir; özel ve tüzel kişilere tahsis edilmesi mümkün değildir. İnceleme sonucunda, belirtilen taşınmazların, kamu idaresinin yüzde yüz hissedarı olduğu şirkete tahsis edildiği tespit edilmiştir. Kamu idaresi, bu durumla ilgili gerekli çalışmaların başlatılacağını ifade etmiştir. Ancak, ilgili mevzuat çerçevesinde, bu taşınmazların kiraya verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. |
BULGU: Belediyenin Ortağı Olduğu Şirkete Taşınmaz Tahsis Edilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Kamu İdaresinin mülkiyetinde olan “Beton parke taşı üretim tesisinin”, “Evrenli parkında bulunan aile çay bahçesinin” ve “Çamlık parkında bulunan kafeteryanın” Belediye Meclisi kararı ile mevzuata uygun olmayan bir şekilde Belediyenin ortağı olduğu Şirkete tahsis edildiği tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Taşınmaz tahsisi” başlıklı 47’nci maddesinde; kamu idarelerinin, kanunlarında veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen kamu hizmetlerini yerine getirebilmek için mülkiyetlerindeki taşınmazlarla Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerleri, birbirlerine ve köy tüzel kişiliklerine bedelsiz olarak tahsis edebilecekleri ifade edilmiş ve aynı maddenin son fıkrasında “Kanunlardaki özel hükümler saklıdır.” hükmü ile de kendi mevzuatında taşınmaz tahsisi ile ilgili hüküm bulunan kamu idarelerinin ilgili mevzuatına göre taşınmaz tahsisi yapabilmelerine olanak sağlanmıştır.
5018 sayılı Kanun’un 47’inci maddesine dayanılarak hazırlanan Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Tahsis ve Devri Hakkında Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesine göre; “Kamu idaresi: Tahsis açısından, Yönetmelik ekindeki idareler ile kendilerine tahsis yapılması açısından köy tüzel kişiliklerini (…) ifade eder” şeklinde tanımlanmıştır. Dolayısıyla mevzuata uygun bir tahsis işleminden söz edilebilmesi için gerek taşınmazı tahsis edecek olan idarenin gerekse kendisine taşınmaz tahsis edilecek kuruluşun Yönetmelik’te ifade edilen kamu idaresi kapsamında olması gerekmektedir.
Tüm bunların yanı sıra mahalli idarelerde taşınmaz tahsisi 5393 sayılı Kanun’un ilgili hükümleri doğrultusunda gerçekleştirilmektedir. Kanun’un “Diğer Kuruluşlarla İlişkiler” başlıklı 75’inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde; belediyelerin, görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda, kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredebileceği veya süresi yirmibeş yılı geçmemek üzere tahsis edebileceği ifade edilmiştir.
Sayıştay Genel Kurulu’nun 2017/1 Esas ve 5415/1 Karar No’lu İçtihadı Birleştirme Kararında; taşınmaz tahsisinde kamu hizmetinin ve kamu idaresinin varlığı ölçütlerinin geçerliliğini koruduğu, buna göre, belediyelerin, mülkiyetlerindeki taşınmazlarını 5393 sayılı Kanun’un sosyal ve ekonomik amaçlı arsa ve konut üretimine ilişkin 69’uncu maddesindeki özel hükümler hariç olmak üzere aynı Kanun’un 75’inci maddesi ile 5018 sayılı Kanun’un 47’nci maddesi çerçevesinde, ancak mahallî müşterek nitelikteki hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla belediye meclislerinin bu konuya ilişkin alacakları kararla ve sadece mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis edebilecekleri belirtilerek belediyelerin taşınmazlarını, mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşları dışındaki özel ve tüzel kişilere tahsis edemeyeceğine hükmedilmiştir.
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun “İçtihatların Birleştirilmesi” başlıklı 58’inci maddesinin 3’üncü fıkrasında ise; İçtihatların birleştirilmesi veya değiştirilmesi kararlarının Resmi Gazetede yayımlandığı, bu kararlara Sayıştay daire ve kurulları ile kamu idareleri ve sorumluların uymak zorunda olduğu belirtilmektedir.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerine göre, Kamu İdaresinin taşınmaz tahsis edebilmesi için tahsisin kamu kurum ve kuruluşlarına yapılması gerekmektedir.
Yapılan inceleme neticesinde “Beton parke taşı üretim tesisinin”, “Evrenli parkında bulunan aile çay bahçesinin” ve “Çamlık parkında bulunan kafeteryanın” sırasıyla 07.05.2019, 01.10.2020 ve 03.08.2022 tarihlerinde Belediye Meclisi Kararları ile Kamu İdaresinin yüzde yüz hissedarı olduğu Şirkete tahsis edildiği görülmüştür.
Kamu idaresi cevabında, bulgu konusu hususa ilişkin gerekli çalışmalara başlanacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, belirtilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar çerçevesinde; Kamu İdaresi tarafından taşınmaz tahsisi yapılan söz konusu Şirket, tahsis yapılabilecek kamu kurum ve kuruluşu statüsünde olmadığından ilgili taşınmazların işletilmek amacıyla bu Şirkete tahsis edilmesi yerine, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre kiraya verilmesi gerekmektedir.