|
ÖZET: Belediyenin ortak olduğu şirketlerdeki sermaye payları ile muhasebe kayıtlarındaki tutarların farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde, bazı şirketlerde Belediye adına kayıtlı sermaye payı ile 241- Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı’ndaki ortaklık payı tutarları arasında uyumsuzluk bulunmaktadır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bu hesapların mal ve hizmet üreten kuruluşlara yapılan sermaye yatırımlarını ve bunların izlenmesini düzenlemektedir.
Belediye’nin muhasebe kayıtları ile Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ve ortak şirketlerin kurumlar vergisi beyannameleri karşılaştırıldığında, sermaye payı tutarlarının farklı olduğu ortaya çıkmıştır. Örneğin, Karakoyunlu Belediyesi Personel Ltd. Şti. ve Şuşa Madencilik San. Tic. Ltd. Şti.’nde kayıtlı sermaye payları ile muhasebe kayıtlarındaki tutarlar arasında belirgin bir fark bulunmaktadır. İdare, bu bulgular ışığında gelecekte dikkat edilmesi gereken hususları belirterek, tavsiyelere uyulacağını ifade etmiştir. Sonuç olarak, 2024 yılı itibarıyla Belediyenin mali tablolarında yer alan 241-Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı’ndaki sermaye paylarının, Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği’nde belirtilen enflasyon düzeltmesi hükümleri dikkate alınarak gerçeğe uygun hale getirilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Belediyenin Ortağı Olduğu Şirketlerdeki Sermaye Payı ile Muhasebe Kayıtlarında Yer Alan Tutarların Farklı Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin ortağı olduğu şirketlerin bazılarında Belediye adına kayıtlı sermaye payı tutarı ile 241- Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında şirkete ilişkin ortaklık payı tutarının farklı olduğu görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 241- Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabının niteliğini açıklayan 181’inci maddesinde bu hesabın, mal ve hizmet üreten kuruluşlara nakden veya ayni olarak verilen sermaye tutarları ve bu sermaye tutarlarının işletilmesinden doğan kar ve zararlar, bütçeye iade olunan sermayelerin izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiştir. “Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 182’nci maddesinde ise; mal ve hizmet üreten kuruluşlara gerek nominal sermaye ve gerekse ayni sermaye transferi şeklindeki iştiraklerin gerçeğe uygun değerleri ile bu hesaba kaydedileceği, sermayesine iştirak edilen mal ve hizmet üreten kuruluşlara nakdi veya ayni sermaye şeklindeki katılımlardan bu hesapta kayıtlı tutarların ilgili mal ve hizmet üreten kuruluşların öz kaynak hesaplarında karşılık olarak yer alan tutarlarla eşit olması gerektiği, sermaye iştiraklerinin enflasyon düzeltmesi işlemine tabi tutulması sonucunda ortaya çıkan artış ilgili mal ve hizmet üreten kuruluşların kayıtlarına uygun olarak bu hesaba kaydedileceği belirtilmiştir.
Belediye’nin muhasebe kayıtları ile Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi (TTSG) ve ortak olunan şirketlerin kurumlar vergisi beyannamelerinin karşılaştırılması neticesinde Belediyeye ait sermaye payı tutarı ile Belediye kayıtlarında yer alan sermaye payı tutarlarının farklı olduğu görülmüştür. 2024 yılsonu itibariyle ortak olunan şirketlerin kayıtlarında yer alan sermaye payı tutarları ile muhasebe kayıtlarında yer alan sermaye payı tutarları şu şekildedir:
Tablo 8: Belediyenin Ortağı Olduğu Şirketler
| İştirak Edilen Şirket | TTSG’ye Göre Sermayesi (TL) | Belediye Payı | 241 Kodlu Hesapta Yer Alan Kayıt Toplamı (TL) |
| Karakoyunlu Belediyesi Personel Ltd. Şti. | 50.000,00 | %100 | 18,00 |
| Şuşa Madencilik San. Tic. Ltd. Şti. | 13.200.000,00 | %100 | 18,00 |
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bulgu konusu hususa bundan sonraki süreçte dikkat edilerek tavsiyelere uyulacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak 2024 yılsonu itibariyle Belediyenin mali tablolarında 241-Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında ortak olunan şirketlere ait sermaye payı tutarlarının 555 sıra no.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği’nde yer alan enflasyon düzeltmesi hükümleri de dikkate alınmak suretiyle gerçeğe uygun hale getirilmesi gerekmektedir.