|
ÖZET: Belediyenin personel şirketine yapılan ödemelerde, vadesi geçmiş vergi borcu olmasına rağmen gerekli kesintilerin yapılmadığı tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, şirketin vadesi geçmiş vergi borcu sorgulaması gerçekleştirilmesine karşın, ödenecek tutarlardan bu borç miktarı kadar kesinti yapılmamış ve ilgili tahsil dairesine aktarım sağlanmamıştır. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 22/A maddesi, kamu kurumlarının mal veya hizmet alımları sırasında vadesi geçmiş borçların belgelenmesini zorunlu kılmakta ve bu borçların ödemelerden kesilmesini gerektirmektedir.
Yapılan incelemelerde, 5.000 lira üzerindeki ödemelerde vadesi geçmiş vergi borcu sorgulaması yapılmasına rağmen, gerekli kesintilerin gerçekleştirilmediği görülmüştür. Kamu İdaresi, her ayın 15’inde yapılan ödemelerde net maaş ödendiğini ve vergi borcu sorgulaması yapıldığını belirtse de, bu süreçlere dair somut bir belge sunulmamıştır. Dolayısıyla, idari para cezası ve vergi kaybı riskini önlemek amacıyla, 5.000 lira üzerindeki ödemelerde vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgenin aranması ve gerekli kesintilerin yapılması zorunludur. |
BULGU: Belediyenin Personel Şirketinin Vadesi Geçmiş Vergi Borcu Olmasına Rağmen Şirkete Yapılan Ödemelerden Kesinti Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin personel şirketine yapmış olduğu ödemelerde vadesi geçmiş vergi borcu sorgulaması yapılmasına ve şirketin vadesi geçmiş vergi borcu olmasına rağmen, şirkete ödenecek tutarlardan, vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgede belirtilen borç tutarı kadar kesinti yapılmadığı ve ilgili tahsil dairesi hesabına aktarılmadığı görülmüştür.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un “Amme alacağı ödenmeden yapılmayacak işlemler ile işlem yapanların sorumlulukları” başlıklı 22/A maddesine göre, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamına giren kurumların mal veya hizmet alımları ile yapım işleri nedeniyle hak sahiplerine yapacakları ödemelerde Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş borcun bulunmadığına ilişkin belge aranılması zorunluluğu getirmeye ve yapılacak ödemelerden istihkak sahiplerinin amme borçlarının kesilerek ilgili tahsil dairesine aktarılması zorunluluğu ile kesintilere asgari tutar ve oran getirmeye, kapsama girecek amme alacaklarını tür, tutar, ödeme ve işlemler itibarıyla topluca veya ayrı ayrı tespit etmeye, zorunluluk getirilen ödeme ve işlemlerde hangi hallerde bu zorunluluğun aranılmayacağını ve uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanının yetkili olacağı; aynı maddenin devamında takibata selahiyetli tahsil dairesince, bu madde kapsamında getirilen zorunluluğa rağmen borcun olmadığına dair belgeyi aramaksızın ödeme yapanlara ve işlem tesis eden kurum ve kuruluşlara dört bin Türk Lirası idari para cezası verileceği hükme bağlanmıştır.
Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan Seri:A Sıra No:1 Tahsilat Genel Tebliği’nin “V. Amme Alacağı Ödenmeden Yapılmayacak İşlemler ile İşlem Yapanların Sorumlulukları” bölümünde; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamına giren kurumların, mal veya hizmet alımları ile yapım işleri nedeniyle 5.000 liranın üzerinde yapacakları ödemeler sırasında hak sahiplerinin, Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş borçlarının bulunmadığına ilişkin vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belge aranılması ve hak sahibinin vadesi geçmiş borcu bulunması halinde, borçlunun talebinin bulunup bulunmadığına bakılmaksızın ödenecek tutardan, vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgede belirtilen borç tutarını aşmamak üzere kesinti yapılarak ilgili tahsil dairesi hesabına aktarılması zorunluluğu getirilmiştir.
Yapılan incelemede; Belediyenin personel şirketine yapmış olduğu 5.000 lira üstü ödemelerde vadesi geçmiş vergi borcu sorgulaması yapılmasına ve şirketin vadesi geçmiş vergi borcu olmasına rağmen, şirkete ödenecek tutarlardan, vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgede belirtilen borç tutarının kesinti yapılmadığı ve ilgili tahsil dairesi hesabına aktarılmadığı görülmüştür.
Kamu İdaresinin cevabında; şirkete her ayın 15’inde yapılan ödemelerde net maaş ödendiği, net maaş sonrası yapılan ödemelerde vergi borcu sorgulaması yapılarak ilgili vergi dairesine ödemelerin gerçekleştirilmeye çalışıldığı ifade edilse de İdare tarafından yapılan ödemelere ilişkin herhangi bir kanıtlayıcı belge sunulmamıştır.
Sonuç olarak, idari para cezasına muhatap olmamak ve vergi kaybını önlemek için mal veya hizmet alımları ile yapım işlerine ilişkin 5.000 liranın üzerinde yapılacak ödemeler sırasında, hak sahiplerinin vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgenin aranılması ve hak sahibinin vadesi geçmiş borcun bulunması halinde, borçlunun talebinin bulunup bulunmadığına bakılmaksızın ödenecek tutardan, vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgede belirtilen borç tutarını aşmamak üzere kesinti yapılarak ilgili tahsil dairesi hesabına aktarılması gerekmektedir.