|
ÖZET: Bursa Büyükşehir Belediyesi’nin sahip olduğu şirketlere yaptığı sermaye aktarımlarının muhasebe kayıtlarına işlenmediği tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde, belediyenin %100 oranında sahip olduğu BURKENT A.Ş. ve %90,78 oranında sahip olduğu BESAŞ’ın sermaye artışları, gerekli muhasebe işlemlerine yansıtılmamıştır. BURKENT A.Ş. için 20 Şubat 2024 tarihinde alınan meclis kararıyla, belediyeye ait taşınmazların sermaye karşılığı şirkete devredilmesine karar verilmiş ve bu taşınmazlar için toplam 314.500.000 TL değer belirlenmiştir.
BESAŞ’ın sermaye tutarı ise 2024 yılında 360.000.000 TL’ye çıkarılmıştır. Bu durum, belediyenin toplam sermaye payının 294.127.920 TL artışla 326.808.000 TL’ye ulaşmasına neden olmuştur. Ancak, bu sermaye artışlarının belediyenin mali tablolarına yansıtılmaması, “Mali Duran Varlıklar”, “Maddi Duran Varlıklar” ve “Gelirler” hesaplarının doğruluğunu olumsuz etkilemiştir. Dolayısıyla, belediye şirketlerine yapılan sermaye artışlarının ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda muhasebe kayıtlarına alınması gerekmektedir. |
BULGU: Belediyenin Sahibi Olduğu Şirketlere Yaptığı Sermaye Aktarımlarının Muhasebe Kayıtlarına Alınmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Mali tablo ve yevmiye kayıtları ile belediyenin ortak olduğu şirketlerin sermaye hareketlerine ilişkin karar, bilanço ve sicil gazetesi bilgilerinin incelenmesinde, Belediyenin %100’üne sahip olduğu Bursa Kent Yapı İmar Bilişim Enerji San. ve Tic. A.Ş’nin (BURKENT) ve Bursa Ekmek ve Besin Sanayi ve Ticaret A.Ş’nin (BESAŞ) 2024 yılı içerisinde yapmış olduğu sermaye artırımının muhasebe kayıtlarına intikal ettirilmediği tespit edilmiştir.
Bursa Büyükşehir Belediyesi Meclisinin 20.02.2024 tarih ve 282 No’lu kararıyla BURKENT AŞ’nin sermayesinin artırılmasına ve belediyeye ait arsa nitelikli bazı taşınmazların sermaye karşılığı şirkete devredilmesine karar verilmiştir.
Belediye tarafından sermaye artışına karşılık şirkete devredilmesine karar verilen taşınmazlar için Bursa 3’üncü Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/278 No’lu Kararı ile toplam 314.500.000 TL kıymet takdiri yapılmış ve bu taşınmazlar ayni sermaye karşılığı olarak şirkete aktarılmıştır.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 342 ve 343’üncü maddelerinde de nelerin ayni sermaye olarak konulabileceği ve değer tespitlerinin nasıl yapılacağı açıklanmıştır.
Daha önceki sermayesi 327.000.000 TL olan şirketin sermayesi bu aktarma işleminden sonra 641.500.000 TL olarak gerçekleşmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabına ilişkin işlemler başlıklı 182’nci maddesinin (a) fıkrasında aynen; “Mal ve hizmet üreten kuruluşlara gerek nominal sermaye ve gerekse ayni sermaye transferi şeklindeki iştirakler gerçeğe uygun değerleri ile bu hesaba kaydedilir. Sermayesine iştirak edilen mal ve hizmet üreten kuruluşlara nakdi veya ayni sermaye şeklindeki katılımlardan bu hesapta kayıtlı tutarların ilgili mal ve hizmet üreten kuruluşların öz kaynak hesaplarında karşılık olarak yer alan tutarlarla eşit olması gerekir.” denilmektedir.
Yukarıdaki Yönetmelik’in 241 Mal ve hizmet üreten kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabının işleyişine ilişkin 183’ncü maddesinin a/2 fıkrasında aynen; “Duran varlıklar içinde yer alan taşınır ve taşınmaz mallardan sermayeye eklenmek amacıyla mal ve hizmet üreten kuruluşlara verilenlerin, bir taraftan net değeri bu hesaba, ayrılan amortisman tutarı ilgili amortisman hesabına borç, varlığın kayıtlı değeri ilgili duran varlık hesabına alacak; diğer taraftan duran varlığın net değeri 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.” hükmü yer almaktadır.
Ayrıca, Büyükşehir Belediyesinin sermayesinin %90,78’sine sahip olduğu BESAŞ’ın 2024 yılı içerinde sermaye tutarının 360.000.000,00 TL’ye çıkarılması ile Büyükşehir Belediyesinin toplam sermaye payı 294.127.920,00 TL artış ile 326.808.000,00 TL’ye ulaşmıştır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 600 Gelirler Hesabının işleyişi ile ilgili 369’uncu maddesinde de varlıkların çeşitli nedenlerle miktarında ve değerinde meydana gelen artışlaınr bu hesaba alacak, ilgili varlık hesaplarına borç kaydedileceği açıklanmıştır.
Belediyenin sermayesinin tamamına sahip olduğu BURKENT AŞ’nin taşınmaz devri suretiyle 314.500.000,00 TLsermaye artışının ve sermayesinin %90,78’sine sahip olduğu BESAŞ’ın 294.127.920,00 TL’lik sermaye artışının, belediyenin mali tablolarına yansıtılmaması sonucu, “(24) Mali Duran Varlıklar”, “(25) Maddi Duran Varlıklar”ve “600 Gelirler” hesap alanlarının doğruluğu ve güvenilirliği olumsuz yönde etkilenmiştir.
Bu itibarla, belediye şirketlerine yapılan sermaye artışlarının yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri doğrultusunda muhasebe kayıtlarına alınması gerekmektedir.