Belediyenin Sürekli İşçi Kadrolarına Mevzuata Aykırı Personel Alımı Yapılması (Sayıştay)

BULGU: Belediyenin Sürekli İşçi Kadrolarına Mevzuata Aykırı Personel Alımı Yapılması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) üzerinden yapılan ilan, sözlü ve uygulamalı mülakat sonucunda Belediyenin sürekli işçi kadrolarına ataması yapılan 63 kişinin, işe alım süreçlerine ilişkin işlemlerin mevzuata uygun olmadığı görülmüştür.

5393 Sayılı Belediye Kanunu’nun “Norm kadro ve personel istihdamı” başlıklı 49’uncu maddesinin;

Birinci fıkrasında; norm kadro ilke ve standartlarının Çevre, Şehircilik ve İlkim Değişikliği Bakanlığı ve Devlet Personel Başkanlığı tarafından müştereken belirleneceği, belediyenin ve bağlı kuruluşlarının norm kadrolarının ise bu ilke ve standartlar çerçevesinde belediye meclisi kararıyla belirleneceği,

Sekizinci fıkrasında; belediyenin yıllık toplam personel giderlerinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde otuzunu aşamayacağı, nüfusu 10.000’in altında olan belediyelerde bu oranın yüzde kırk olarak uygulanacağı, bu oranların aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılamayacağı, yeni personel alımı nedeniyle bu oranın aşılması sebebiyle oluşacak kamu zararının, zararın oluştuğu tarihten itibaren hesaplanacak kanunî faiziyle birlikte belediye başkanından tahsil edileceği

hükümlerine yer verilmiştir.

28.04.2018 tarihli ve 30405 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esasların” 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; idarelerin, şirket personeli de dahil yıllık toplam personel giderlerinin, idarenin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde kırkını aşamayacağı, personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılamayacağı açıklanmıştır.

Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelik’in “Sürekli işçi kadroları” başlıklı 13’üncü maddesi uyarınca sürekli işçi kadrolarının norm kadro standardı, Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-2 Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro Standartları Cetvelinin ilgili bölümünde gösterilmiş olup belediyeler ile bağlı kuruluşları ve mahalli idare birliklerinin kendi alt grupları için tespit edilen sayıyı aşamayacağı belirtilmiştir.

Aynı Yönetmelik’in ekinde yer alan Ek-4’de de kadro kütüklerine yer verilmiş olup işçi kadro kütüğünde belirtilen sürekli işçi kadro unvanları; usta, ustabaşı, işçi, aşçı, operatör, şoför, yağcı, temizlik işçisi olarak belirlenmiştir. Bu düzenleme neticesinde belediyelerde görev yapan sürekli işçilerin yukarıda belirtilen unvanlar dışında görevlendirilmemesi gerekmektedir.

Belediyelerde, Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümleri kapsamında İŞKUR aracılığıyla sürekli işçi alımı yapılmaktadır.

03.06.2022 tarihli ve 31855 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yapılmasına Dair Yönetmelik’in “Hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacaklar” başlıklı 9’uncu maddesinin birinci fıkrasında; statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında arşiv araştırması yapılacağı hükmü yer almaktadır.

Konyaaltı Belediyesinin 08.02.2024 tarih ve 198 sayılı yazısı ile Antalya Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğüne; 15’i Portakal Yetiştiricisi, 16’sı Limon Yetiştiricisi, 16’sı Fasulye Yetiştiriciliği, 14’ü Hayvan Bakıcısı, 6’sı Sıhhi Tesisatçı/Isıtma ve Sıhhi Tesisatçı (Güneş Panelleri ve Fotovoltaik Sistemleri Kurulum Bakım ve Onarım Elemanı), 1’i Antrenör (Spor Eğitmeni), 1’i İş Güvenliği Uzmanı (Tehlikeli Sınıf B), 1’i de Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanı meslek kodlarında olmak üzere ekli formlarda nitelikleri belirtilen toplam 70 işçi alımı yapılacağı bildirilmiş ve söz konusu işçi alım ilanının 09.02.2024 tarihinden itibaren 5 gün süreyle yapılması talep edilmiştir.

Ardından, 12.02.2024 tarih ve 215 sayılı Başkanlık oluru ile İŞKUR tarafından bildirilecek adaylara Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik esasları çerçevesinde başvuru evraklarının incelenmesi, uygulama/sözlü mülakatların icra edilebilmesi maksadıyla kadrolu işçi alım heyetleri adı altında komisyonlar oluşturulmuştur.

Antalya Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğünün 14.02.2024 tarihli ve 15497724 sayılı yazısından;

Söz konusu mesleklerdeki daimî statüdeki 70 kişilik işçi taleplerinin, ilçe genelinde karşılanmak üzere 09.02.2024-13.02.2024 tarihlerinde İŞKUR İnternet sayfası ve İŞKUR İlan Panosunda kamuoyuna duyurulduğu,

Kuraya tabi olarak ilan edilen Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanı ilanına 1 kişi, İş Güvenliği Uzmanı (Tehlikeli Sınıf-B) ilanına 1 kişi, Antrenör (Spor Eğitmeni) ilanına 2 kişi, Sıhhi Tesisatçı/Isıtma ve Sıhhi Tesisatçı (Güneş Panelleri ve Fotovoltaik Sistemleri Kurulum Bakım ve Onarım Elemanı) ilanına 8 kişi, Hayvan Bakıcısı ilanına 22 kişi, Fasulye Yetiştiricisi ilanına 20 kişi, Limon Yetiştiricisi ilanına 19 kişi ve Portakal Yetiştiricisi ilanına 20 kişi başvurmuş olup başvuranlarla ilgili meslek kodlarına göre nihai listeler oluşturularak yazı ekinde Belediyeye gönderildiği anlaşılmıştır.

Belediyenin kurumsal internet sitesinde sınava girmeye hak kazanan adaylara ilişkin herhangi bir duyuru yayınlanmadan, başvuruları kabul edilen adayların 15-16 Şubat 2024 tarihlerinde sınav ve mülakatlarının tamamlandığı, Belediyenin kurumsal internet sitesinde 16.02.2024 tarihinde yapılan sınav sonuç duyurusunun ardından 22.02.2024 tarih ve 288 sayılı Başkanlık Oluru ile belirlenen meslek kodlarına sürekli işçi statüsünde 63 kişinin atamasının yapıldığı ve Belediye birimlerinde görevlendirildiği anlaşılmıştır.

05.03.2024 tarihli ve 378 sayılı Başkanlık oluru ile yürürlükteki Toplu İş Sözleşmesinin 29’uncu maddesinin (a) fıkrası uyarınca belirlenen mesleklerde sınav açılmasına ve bu sınavda görev yapmak üzere heyetler oluşturulmasının uygun bulunduğu, birimlerden meslek kodu değişikliği sınavına katılmak için başvuru yapanlar arasından 09.03.2024 tarihinde yapılan sınavda başarı gösteren 70 sürekli işçinin 11.03.2024 tarihli ve 440 sayılı Başkanlık onayı ile mühendis, mimar, hemşire, grafiker, eğitmen, kontrolör, fizyoterapist, büro işçisi, antrenör vb. yeni meslek kodlarına geçişlerinin yapıldığı, bunlardan 61’inin ise 22.02.2024 tarihinde sürekli işçi kadrolarına ataması yapılan kişiler olduğu görülmüştür.

21.08.2024 tarih ve 1500 sayılı Başkanlık oluru ve 26.08.2024 tarih ve 1525-10415 sayılı görevlendirme emri ile Belediye Müfettişliğince söz konusu işçi alımlarına ilişkin iş ve işlemlerinin usulüne uygun olup olmadığının incelenmesi sonucunda 24.10.2024 tarihli ve M01- 2024/3 sayılı İnceleme Raporu düzenlenmiş ve Belediye Başkanlığının 05.11.2024 tarihli ve 12932 sayılı yazısı ile ilgililer hakkında 4483 Sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerin Yargılanması Hakkında Kanun çerçevesinde değerlendirilmek üzere Antalya Valiliğine gönderilmiştir..

Yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri ile Belediye kadrolarına sürekli işçi alımı ile ilgili iş ve işlemlerin incelenmesinde;

Konyaaltı Belediyesince, Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelikte belirtilmeyen meslek kodları için sürekli işçi kadrolarına alımlarının gerçekleştirildiği, mezkûr Yönetmelikte sürekli işçi kadrolarına ilişkin standartların açıkça belirlendiği ve belirlenen unvanlar dışında sürekli işçi istihdam edilmesinin mümkün olmadığı, bu itibarla sürekli işçilerin görev yaptıkları kadro unvanı ile meslek kodlarının aynı olması gerektiği,

Başvuru işlemleri ile ilgili olarak;

Belediyenin kurumsal internet sitesinden sınava girmeye hak kazananlar için yapılması gereken duyurunun yapılmadığı,

İş Güvenliği Uzmanı haricindeki tüm meslek kodları için kabul edilen sertifikaların kişisel gelişim niteliğinde olduğu, kamuoyuna duyurulan ilanda başvuruların kabulü için İdareye MEB onaylı sertifikaların sunulması gerektiği, bu itibarla kişisel gelişim sertifikalarının kabul edilmesi ile kamuoyuna duyurusu yapılan ilanda belirtilen şartlara uyulmadığı,

Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanı meslek kodunda 1 sürekli işçi alımında; bu meslek kodunda istihdam edilecekler için üniversite mezunu ve KPSS şartı aranması gerekirken, işçi alım ilanında lise mezunu olmak şartına yer verilmek suretiyle ilanın usulüne uygun şekilde yapılmadığı, ayrıca adayın ilanda belirtilen deneyim şartını taşımadığı ve söz konusu meslek kodu için aranılan sertifikalardan birine sahip olmadığı, bu itibarla şartları taşımayan adayın işe alınmasına imkân tanındığı,

Antrenör (Spor Eğitmeni) meslek kodunda 1 sürekli işçi alımında; bu meslek kodu için işçi alım ilanında adaylarda en az 3 yıllık deneyim şartının arandığı, ancak 3 yıllık deneyimli olma şartını taşımayan adayın atamasının yapıldığı,

Bu hususlarla ilgili olarak Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümlerine uyulmadığı,

22.02.2024 tarihinde sürekli işçi kadrolarına yukarıda açıklanan meslek kodları ile ataması yapılan 61 kişinin, işe alımlarının üzerinden 20 gün dahi geçmeden 09.03.2023 tarihinde yapılan sınav sonucunda 11.03.2024 tarih ve 440 sayılı Başkanlık onayı ile eğitim durumlarına göre; inşaat mühendisi, çevre mühendisi, ziraat mühendisi, mimar, hemşire, grafiker, eğitmen, kontrolör, fizyoterapist, taşınır kayıt yetkilisi, büro işçisi, antrenör vb. yeni meslek kodlarına geçişlerinin yapılmasının; çalışma barışına olumsuz etkileri olduğu gibi Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelik hükümlerine aykırı olduğu,

Belediye tarafından sürekli işçi kadrolarına ataması yapılan kişiler için arşiv araştırması yapılmamış olmasının, 03.06.2022 tarihli ve 31855 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine aykırı olduğu,

Vergi ve SGK primi kesintileri düşüldükten sonra Belediyenin şirket personeli dahil personel giderleri ile ilgili olarak; 2023 yılında %0,48 oranında, 2024 yılında ise %14,58 oranında limit aşımı gerçekleştirildiği görülmekte olup bu durumda Belediyenin 2024 yılında yeni personel alımı yapmaması gerekirken, sürekli işçi kadrolarına 63 personel atanmasının mevzuata aykırı olduğu,

değerlendirilmektedir.

Kamu İdaresi cevabında, söz konusu istihdam süreci ile ilgili olarak imzası bulunan bazı personel hakkında idari ve hukuki süreçlerin devam ettiği, Belediye İşçi Disiplin Kurulu Kararına istinaden bahse konu işçi personelin iş akdi fesih işlemlerinin başlatıldığı ve yürütülmesine devam edileceği, aynı zamanda Ekim 2024 tarihinden bu yana statüsü fark etmeksizin çalıştırılmaya başlayan tüm personel için arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması işleminin yapılmasına dikkat edildiği, şirket personeli dahil personel giderlerinin, cari yıl ve izleyen yıllarda %40 oranının altına ininceye kadar idare şirketlerine yeni personel alımı yapılmamasına özen gösterileceği belirtilmiştir.

Bu itibarla, Belediyenin sürekli işçi kadrolarına mevzuat hükümlerine aykırı iş ve işlemler sonucunda usulsüz olarak ataması yapılan işçilerle ilgili idari, mali ve hukuki işlemlerin gerçekleştirilmesi gerekmektedir.