|
ÖZET: Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’nin 2024 yılı gelirleri incelendiğinde, bazı gelir kalemlerinin tahsilat/tahakkuk oranlarının düşük olduğu tespit edilmiştir. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde, belediye başkanının ve mali hizmetler biriminin gelirlerin tahakkuk ettirilmesi ve tahsil edilmesinden sorumlu olduğu belirtilmiştir. Ayrıca, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun, kamu alacaklarının zamanında ödenmesini sağlamak amacıyla belirli yükümlülükler getirmektedir.
Yapılan incelemeler sonucunda, ilan ve reklam vergisi için tahsilat oranı %40,90, avukatlık vekalet ücretlerinde %8, diğer taşınmaz kira gelirlerinde %52,45, idari para cezalarında %10,76 ve diğer vergi cezalarında %44,43 olarak belirlenmiştir. 2023 yılına kıyasla bazı gelirlerde artış gözlemlense de, tahsilat oranlarının hala düşük seviyelerde olduğu anlaşılmaktadır. Belediyenin gelirlerinin artırılması için, Mali Hizmetler Müdürlüğü’nün borçlu kişilere zamanında ödeme emirleri düzenleyerek, yasal takip süreçlerini başlatması önem arz etmektedir. Kamu idaresinin, ilgili mevzuat hükümlerine uygun hareket ederek tahsilat oranlarını artırması, kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından kritik bir gerekliliktir. |
BULGU: Belediyenin Takipli Gelirlerine İlişkin Tahakkuk Tahsilat Oranlarının Düşük Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Kocaeli Büyükşehir Belediyesinin 2024 yılı gelirlerinin incelenmesi neticesinde Belediyenin sahip olduğu gelir kalemlerine ilişkin bazı gelirlerin tahsilat/tahakkuk oranının düşük olduğu görülmüştür.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Büyükşehir belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 18’inci maddesinin (f) bendinde Belediye başkanı belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmekle görevli ve yetkili kılınmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun; “Mali hizmetler birimi” başlıklı 60’ıncı maddesi ile ilgili mevzuatı çerçevesinde idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek görevi, “Mali hizmetler birimi”ne verildiği; “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde, gelirlerin ve alacakların tahsili, giderlerin hak sahiplerine ödenmesi, para ve parayla ifade edilebilen değerler ile emanetlerin alınması, saklanması, ilgililere verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm malî işlemlerin kayıtlarının yapılması ve raporlanması işlemlerini muhasebe yetkilisinin yürüteceği, muhasebe yetkilisinin, bu hizmetlerin yapılmasından ve muhasebe kayıtlarının usulüne uygun, saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasından sorumlu tutulacağı; “Gelirlerin toplanması sorumluluğu” başlıklı 38’inci maddesinde de kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanların, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumlu oldukları, belirtilmiştir.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un, 37’nci maddesinde; amme alacaklarının hususi kanunlarında belli edilen zamanlarda ödeneceği, hususi kanunlarında ödeme zamanı tespit edilmemiş amme alacaklarının ise Hazine ve Maliye Bakanlığınca (Kanun’da Maliye Vekâleti) belirtilecek usule göre yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödeneceği, 55’inci maddesinin birinci fıkrasında, amme alacağını vadesinde ödemeyenlere, yedi gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumu bir “ödeme emri” ile tebliğ olunacağı düzenlenmiştir.
Belediyelerin tahsilat/tahakkuk oranını artırabilmeleri için; Mali Hizmetler Müdürlüğünün borcunu ödemeyen kişiler hakkında borcun ödenmesi için ödeme emirlerini zamanında düzenleyip daha sonra bu borçlular hakkında yasal takip yapılmasını teminen Hukuk birimine bildirmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, belediyenin bazı gelir kalemlerine ilişkin tahsilat/tahakkuk oranlarının düşük düzeyde kaldığı tespit edilmiştir. Şöyle ki, ilan ve reklam vergisinde bu oran %40,90, avukatlık vekalet ücret gelirlerinde %8, diğer taşınmaz kira gelirlerinde %52,45, idari para cezalarında %10,76, diğer vergi cezalarında ise %44,43 düzeyindedir. 2023 yılına göre tahsilat oranlarında bir artış olmakla beraber, anılan gelirlere ilişkin tahsilat oranlarının düşük seviyede olduğu görülmektedir.
Kamu idaresi tarafından, için 6183 sayılı Amme Alacakları Tahsili Usulu Hakkında Kanun ve 6098 sayılı Borçlar Kanunu çerçevesinde takibat işlemlerinin yapıldığı, gerekli hassasiyetin gösterileceği ifade edilmiştir.
Belediye gelirlerinde tahsilat oranlarının azami düzeyde gerçekleşmesini teminen kamu kaynağının elde edilmesinde görevli ve yetkili olanların gelirlerin takip ve tahsili hususunda yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri doğrultusunda hareket edilmesi gerekmektedir.