|
ÖZET: Belediyenin genel hizmetlere tahsis edilen alanlarının uzun süreli işgallerinde ecrimisil yerine işgal harcı alınması, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında tespit edilmiştir. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 52. maddesi, geçici işgaller için işgal harcı alınabileceğini belirtirken, bu durumun uzun süreli kullanımlarda geçerli olmadığını vurgulamaktadır. Geçici işgaller, belirli şartlar altında uygulanırken, belediye tasarrufundaki alanların sürekli kullanımı işgal harcı kapsamına girmemektedir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15. maddesi, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75. maddesine atıfta bulunarak, idarenin izni olmaksızın yapılan işgallerde ecrimisil alınmasının gerekliliğini ortaya koymaktadır. İşgal edilen alanların idareye teslim edilmesi için ecrimisil talep edilebilir; ancak bu durum, kamu mallarının sürekli işgali için bir çözüm olarak değerlendirilmemelidir. Sayıştay Temyiz Kurulu’nun kararları, uzun süreli işgallerde işgal harcı alınmasının mevzuata aykırı olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, belediyenin tasarrufundaki genel hizmet alanlarının sürekli işgali durumunda, mevzuat gereği ecrimisil bedelinin tahsil edilmesi gerektiği belirlenmiştir. Bu durum, kamu malının korunması ve doğru yönetimi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Belediyenin Tasarrufunda Bulunan Genel Hizmetlere Ayrılmış Alanların Bazılarının İşgalinden Ecrimisil Yerine İşgal Harcı Alınması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin tasarrufunda bulunan ve genel hizmetlere ayrılmış alanların uzun sürelerle işgalinden ecrimisil alınması gerekirken işgal harcı alındığı görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 52’nci maddesine göre, belediye sınırları içinde bulunan ve maddede sayılan yerlerden herhangi birinin satış yapmak veya sair maksatlarla ve yetkili mercilerden usulüne uygun izin alınarak geçici olarak işgal edilmesi işgal harcına tabidir. Kanun’da işgal harcı alınması için işgalin geçici olması gerektiği vurgulanmış olup, işgaliye uygulaması, sınırları çok belirli, ancak belli şartlarda başvurulan ve geçici işgallerde uygulanan bir usuldür. İşgaliyede esas olan işgaliye durumunun geçici olması, kiralamada olduğu gibi uzun vadeli kullanıma dönüşmemesidir. Bu nedenle geçici bir süre için işgal konusu olmayan, belediye tasarrufundaki yol, park, yeşil alan, otopark gibi alanların uzun süre kullandırılması işgal harcının konusuna girmemektedir.
Öte yandan 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15’inci maddesinde 2886 sayılı Kanun’un 75’inci maddesine atıf yapılarak bu hükümlerin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı ifade edilmiştir.
Taşınmazların idarenin izni olmaksızın işgalli kullanılması durumunda uygulanacak yaptırımlar, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Ecrimisil ve Tahliye” başlıklı 75’inci maddesinde düzenlenmiş olup, buna göre idarenin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden ecrimisil alınması gerekmektedir. Aynı maddede ecrimisil talep edilebilmesi için, idarenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olmasının gerekmediği ve fuzuli şagilin kusurunun aranmadığı, işgal edilen taşınmaz malın idarenin talebi üzerine bulunduğu yer mülki amiri tarafından tahliye ettirilerek idareye teslim edileceği hüküm altına alınmıştır.
Buna göre, fuzuli şagilin tahliyesi ve kamu malını haksız olarak işgal etmesi nedeniyle işgal süresince ecrimisil alınması mevzuat gereğidir. Ancak bu durum, kamu mallarının sürekli ecrimisil alınarak idare edilebileceği, ecrimisilin kira niteliğine dönüştürülebileceği şeklinde yorumlanmamalıdır. Ecrimisil hukuka aykırı bir yararlanmadan dolayı ilgiliden alınan bir tazminattır. Kamu idaresinin mülkiyet veya kullanımında bulunan taşınmazların işgalinin devamına ecrimisil alınmak suretiyle müsaade edilmemeli, kamu malının boşaltılmasına yönelik mevzuat uygulanmalıdır.
Nitekim Sayıştay Temyiz Kurulu’nun 21.11.2018 tarih ve 45343 tutanak no.lu kararında; “ … Geçici nitelikte olmayan kullanımlardan işgal harcı tahsil edilmesine imkan bulunmamaktadır İlamda, işgal harcına konu kullanımların 184 gün 434 gün gibi uzun
süreleri kapsadığı tespitine yer verilmiş ve bu alanlardaki imar mevzuatına aykırı olarak yapılmış yapılar hakkında gereğinin yapılması için İçişleri Bakanlığına yazılmasına karar verilmiştir. Söz konusu tespitlerden bu alandaki kullanımların geçici nitelikte olmadığı, süreklilik gösterdiği anlaşılmaktadır.” denilmiştir. Bu karara göre, işgali süreklilik kazanan yerler için işgal harcı alınması mevzuata aykırı olacaktır.
Belediyenin taşınmaz işlemlerinin incelenmesi neticesinde; Belediye Encümeni’nin 02.07.2024 tarihli ve 270 sayılı, 06.06.2024 tarihli ve 228 sayılı, 20.08.2024 tarihli ve 425 sayılı, 17.09.2024 tarihli ve 530 sayılı kararları ile belediyenin tasarrufunda bulunan genel hizmetlere ayrılmış alanlara işgaliye izni verilmiş olduğu, ancak işgaliye izni verilen alanların kullanımlarının geçici nitelikte olmadığı, süreklilik gösterdiği, ilgili alanlara imar mevzuatına aykırı yapılar yapıldığı ve bu alanların uzun sürelerle ve sürekli işgali nedeniyle ecrimisil alınması gerekirken işgal harcı alındığı tespit edilmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar doğrultusunda belediyenin tasarrufunda bulunan genel hizmetlere ayrılmış alanların sürekli işgali kapsamında işgaliye harcı yerine mevzuat hükümlerine göre tespit ve takdir edilecek ecrimisil bedelinin tahsil edilmesi gerekmektedir.