Belediyeye Ait Bazı Taşınmazların Cins Tashihlerinin Yapılmaması ve Taşınmaz Kayıt Formlarının Eksik ve Hatalı Düzenlenmesi (Sayıştay)

BULGU: Belediyeye Ait Bazı Taşınmazların Cins Tashihlerinin Yapılmaması ve Taşınmaz Kayıt Formlarının Eksik ve Hatalı Düzenlenmesi

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Belediyenin mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan bazı taşınmazlarının cins tashihlerinin yapılmadığı ve taşınmaz kayıt formlarının eksik ve hatalı olarak düzenlendiği tespit edilmiştir.
A) Belediyeye Ait Bazı Taşınmazların Cins Tashihlerinin Yapılmaması Belediyeye ait bazı taşınmazların cins tashihlerinin yapılmadığından mevcut kullanım şekli ile tapu kayıtlarının birbirine uygun olmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin (b) bendinde; cins tashihinin binalar, arazi ve arsalar ile yer altı ve yer üstü düzenlerinin mevcut kullanım şekilleri ile tapu kayıtlarının farklılık göstermesi durumunda tapu kayıtlarının mevcut kullanım şekli dikkate alınarak düzeltilmesi işlemini ifade ettiği belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Cins tashihlerinin yapılması” başlıklı 10’uncu maddesinde; kamu idarelerince mülkiyetlerinde, yönetimlerinde veya kullanımlarında bulunan taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu kayıtlarının birbirine uygun olmaması durumunda, taşınmazların mevcut kullanım şekli ile kayıtlara alınarak taşınmazların cins tashihinin yapılması için gerekli işlemlerin yapılacağı belirtilmiştir.
Anılan Yönetmelik’in “Kayıt değişikliği işlemleri” başlıklı 11’inci maddesinde ise kadastro, imar, ifraz, tevhid, cins tashihi, kat mülkiyeti tesisi, kamuya terk gibi nedenlerle taşınmazda meydana gelebilecek değişikliklerde kayıtların kapatılıp oluşan taşınmazların esas alınarak yeni kayıt tesis edileceği; terkin, satış, devir gibi mülkiyeti sona erdiren durumlarda sona erme nedeninin açıklanarak kaydın kapatılacağı belirtilmiştir.
Yapılan incelemelerde, bazı taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu kayıtlarının uyumlu olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıntısı aşağıdaki tabloda görüleceği üzere, taşınmazlardan bazılarının mevcut kullanım şeklinin bina olmasına rağmen tapuda arsa olarak görünmektedir.
Sonuç olarak, taşınmazların kullanım şekilleri ile tapu bilgileri arasındaki farklılıkların giderilmesi için Belediye tarafından taşınmazların fiili durumu tespit edildikten sonra ilgili tapu dairesi ile gerekli yazışmaların yapılarak tapu kayıtlarının düzeltilmesi gerekmektedir.
Kamu idaresi cevabında, taşınmazların cins tashihi işlemlerine başlanıldığı ifade edilmiştir.
Tablo 12: Cins Tashihi Yapılmayan Taşınmazlar

B) Taşınmaz Kayıt Formlarının Eksik ve Hatalı Düzenlenmesi
Belediyeye ait olan taşınmazların kayıt altına alındığı taşınmaz kayıt formlarından Orta Malları Formunun hiç düzenlenmediği, diğer kayıt formlarının ise içeriklerinin eksik ve hatalı olduğu tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Taşınır ve taşınmaz işlemleri” başlıklı 44’üncü maddesinde kamu idarelerinin taşınmazlarının kaydına ilişkin usul ve esasların çıkarılacak yönetmelik ile belirleneceği hüküm altına alınmıştır. Bu kapsamda 2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik çıkarılmıştır.
Söz konusu Yönetmelik’in “Kayıt Şekli” başlıklı 7’nci maddesine göre kamu idarelerine ait taşınmazların yönetmelik ekindeki Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar Formu’nda, Tapuda Kayıtlı Olmayan Taşınmazlar Formu’nda, Orta Malları Formu’nda, Genel Hizmet Alanları Formu’nda, Sınırlı Aynî Haklar ile Kişisel Haklar ve Tahsis Formu’nda yer alan bilgileri içerecek şekilde bilgisayarda veya deftere yazarak kaydının tutulması ve bu formların esas alınarak taşınmaz icmal cetvellerinin oluşturulması gerekmektedir.
Anılan Yönetmelik ve eklerinde oluşturulması gereken taşınmaz kayıt formlarına ve içeriklerine ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir. Kamu idareleri, mülkiyetinde bulunan taşınmazlarını bu formata uygun olarak kayıt altına almalıdır. Ancak Belediyenin düzenlediği taşınmaz kayıt formları incelendiğinde; Orta Malları Formunun hiç düzenlenmediği, düzenlenen diğer kayıt formlarının ise içeriklerinin söz konusu Yönetmelik’in ekinde öngörülen formata uygun olmadığı tespit edilmiştir. Hazırlanan formlarda taşınmazlarla ilgili olarak kayıt nedeni, mevcut kullanım şekli, iz bedeli, kayıttan çıkış açıklama ve edinme gibi Yönetmelik’in zorunlu tuttuğu bilgilere yer verilmediği görülmüştür.
Sonuç olarak, Belediyenin mülkiyetinde bulunan taşınmazların kayıt altına alınmasında adı geçen Yönetmelik hükümlerine uygun olarak taşınmaz kayıt formlarının tam ve eksiksiz olarak tutulmasının uygun olacağı düşünülmektedir.
Kamu idaresi cevabında, taşınmaz kayıt formlarının mevzuata uygun hale getirilmesine yönelik işlemlere başlanıldığı ifade edilmiştir.