|
ÖZET: Belediyeye ait gayrimenkullerin değer artırıcı harcamalarının, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, doğrudan giderleştirilmesi gerektiği tespit edilmiştir. Belediyenin mülkiyetinde bulunan pazaryerleri, yollar ve hayvan barınağının iyileştirilmesi amacıyla yapılan tamirat ve yenileme harcamaları, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı yerine 630 Giderler Hesabına kaydedilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne göre, bu tür harcamaların 251 no.lu hesapta izlenmesi gerektiği belirtilmiştir.
Yapılan incelemelerde, 114.000 TL’yi aşan toplam 2.078.790 TL’lik harcamanın, 630 Giderler Hesabı üzerinden doğrudan giderleştirildiği ve bu durumun mali tablolarda 251 no.lu hesapta 2.078.790 TL’lik bir eksiklik yarattığı ortaya çıkmıştır. İdare, gelecekteki değer artırıcı harcamaların doğru hesaplarda kaydedileceğini belirtse de, mevcut uygulamanın devam etmesi durumunda muhasebe kayıtlarının mevzuata uygun olmayacağı vurgulanmıştır. Sonuç olarak, yeraltı ve yerüstü düzenleri için yapılan değer artırıcı harcamaların, 114.000 TL’lik limitin aşılması durumunda 251 no.lu hesapta izlenmesi gerektiği ifade edilmiştir. Bu yaklaşım, mali tabloların doğruluğunu sağlamak ve mevzuata uygunluğu temin etmek açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Belediyeye Ait Gayrimenkuller İçin Yapılan Değer Artırıcı Harcamaların Doğrudan Giderleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin mülkiyetinde bulunan pazaryerleri, yollar ve hayvan barınağının; iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veyahut veriminin arttırılması maksadıyla yapılan tamirat- tadilat-yenileme harcamalarının, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı yerine 630 Giderler Hesabına kayıt edilerek doğrudan giderleştirildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabının işleyişinin izah edildiği 191’inci maddesinde; 251 no.lu hesapta kayıtlı yeraltı ve yerüstü nizamlarının iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veya veriminin arttırılmasına dair olarak bütçeye gider kaydıyla yapılan harcama tutarlarının yine 251 no.lu hesaba kaydedilmesi icap ettiği ifade edilmiş olup mezkûr Yönetmelik’in 630 Giderler Hesabına dair 372 ve 373’üncü maddelerinde ise; 251 no.lu hesapta takip edilen varlıkların iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veyahut veriminin arttırılmasına dair harcamaların 630 no.lu hesapta muhasebeleştirileceği şeklinde bir hüküm bulunmamaktadır.
Diğer yandan, Amortisman ve Tükenme Paylarına ilişkin 47 Sıra No.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde; duran varlıklardan hangilerinin amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı belirtilmiş olup bu Tebliğ’in 4’üncü maddesinde, duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi değerlerinin maliyet bedeli olacağı; maliyet bedelinin ise bir varlığın satın alınması, imal edilmesi veya değerinin artırılması için yapılan harcamalar veya verilen kıymetlerin yekûnu olacağı, bir varlık için yapılan harcamaların kayıtlı değerine ilave edilmesi halinde amortisman hesaplamasının varlığın yeni değeri üzerinden yapılacağı belirtilmiştir.
Mezkûr Tebliğ’in “Amortisman ve tükenme payı süre ve oranları” başlıklı 6’ncı maddesinde ise; gayrimenkul hesaplarında kayıtlı duran varlıklar için yapılan harcamalardan, 34.000,00 TL’lik limiti aşanların değer artırıcı harcama olarak kabul edileceği hüküm altına alınmıştır. (mevzubahis limit 07.11.2023 tarihinde Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından 114.000,00 TL olarak güncellenmiştir)
Yapılan inceleme neticesinde, Belediyenin sahibi olduğu pazaryerlerinin, yolların ve hayvan barınağının; iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veyahut veriminin arttırılması maksadıyla yapılan ve her biri 114.000,00 TL’lik sınırı aşan yekûn 2.078.790,00 TL’lik değer artırıcı harcamanın, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabında izlenmeyerek 630 Giderler Hesabı vasıtası ile doğrudan giderleştirildiği tespit edilmiş olup bu sebeple, mali tablolarda 251 no.lu hesap 2.078.790,00 TL noksan, 630 no.lu hesap ise aynı tutarda fazla olarak yer almaktadır.
İdare tarafından verilen cevapta, sahip olunan yeraltı ve yerüstü nizamlarına dair bundan sonra yapılacak değer artırıcı mahiyetteki harcamaların, ilgili gider kalemine kaydedilerek muhasebeleştirileceği ifade edilmiştir. Bu harcamaların ilgili gider kalemine kaydedilerek muhasebeleştirilmesi hatalı uygulamanın aynen devamına sebebiyet verecek olup muhasebe kayıtlarının mevzuata uygun şekilde tutulması ve mali tablolara doğru veri aktarılabilmesi için malik olunan yeraltı ve yerüstü nizamlarına dair 114.000,00 TL’yi aşan değer artırıcı harcamalar; ilgili varlık kalemi olan 251 no.lu hesapta izlenmeli, 630 no.lu hesap kullanılarak doğrudan giderleştirilmemelidir.
Yeraltı ve yerüstü nizamı olarak takip edilen varlıkların; veriminin arttırılması, kullanım süresinin uzatılması veyahut iyileştirilmesi saikiyle yapılan ve değer artırıcı gider haddi olan 114.000,00 TL’yi aşan harcamaların, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabında takip edilmesi gerekmektedir.