|
ÖZET: Belediyeye ait gayrimenkullerin değer artırıcı harcamalarının doğrudan giderleştirilmesi, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında ele alınmıştır. Belediyenin mülkiyetindeki yollar ve atık su terfi merkezi için yapılan iyileştirme, ömrünü uzatma veya verim artırma amaçlı tamirat ve yenileme harcamalarının, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı yerine 630 Giderler Hesabına kaydedildiği tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bu tür harcamaların 251 no.lu hesapta izlenmesi gerektiğini belirtmektedir.
İncelemeler sonucunda, 114.000 TL’lik sınırı aşan toplam 783.259,25 TL tutarındaki değer artırıcı harcamanın, 251 no.lu hesapta izlenmeyip 630 no.lu hesapta doğrudan giderleştirildiği ortaya çıkmıştır. Bu durum, mali tablolarda 251 no.lu hesapta 783.259,25 TL eksiklik, 630 no.lu hesapta ise aynı tutarda fazlalık yaratmaktadır. İdare, bu bulguyu kabul etmiş ve gelecekte gerekli kayıtların yapılacağını belirtmiştir. Yeraltı ve yerüstü düzenleri olarak takip edilen varlıkların verimliliğinin artırılması amacıyla yapılan harcamaların, belirlenen limitleri aşması durumunda 251 no.lu hesapta kaydedilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Belediyeye Ait Gayrimenkuller İçin Yapılan Değer Artırıcı Harcamaların Doğrudan Giderleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin mülkiyetinde bulunan yollar ve atık su terfi merkezinin; iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veyahut veriminin arttırılması maksadıyla yapılan tamirat-tadilat-yenileme harcamalarının, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı yerine 630 Giderler Hesabına kayıt edilerek doğrudan giderleştirildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabının işleyişinin izah edildiği 191’inci maddesinde; 251 no.lu hesapta kayıtlı yeraltı ve yerüstü nizamlarının iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veya veriminin arttırılmasına dair olarak bütçeye gider kaydıyla yapılan harcama tutarlarının yine 251 no.lu hesaba kaydedilmesi icap ettiği ifade edilmiş olup mezkûr Yönetmelik’in 630 Giderler Hesabına dair 372 ve 373’üncü maddelerinde ise; 251 no.lu hesapta takip edilen varlıkların iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veyahut veriminin arttırılmasına dair harcamaların 630 no.lu hesapta muhasebeleştirileceği şeklinde bir hüküm bulunmamaktadır.
Diğer yandan, Amortisman ve Tükenme Paylarına ilişkin 47 Sıra No.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde; duran varlıklardan hangilerinin amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı belirtilmiş olup bu Tebliğ’in 4’üncü maddesinde, duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi değerlerinin maliyet bedeli olacağı; maliyet bedelinin ise bir varlığın satın alınması, imal edilmesi veya değerinin artırılması için yapılan harcamalar veya verilen kıymetlerin yekûnu olacağı, bir varlık için yapılan harcamaların kayıtlı değerine ilave edilmesi halinde amortisman hesaplamasının varlığın yeni değeri üzerinden yapılacağı belirtilmiştir.
Mezkûr Tebliğ’in “Amortisman ve tükenme payı süre ve oranları” başlıklı 6’ncı maddesinde ise; gayrimenkul hesaplarında kayıtlı duran varlıklar için yapılan harcamalardan, 34.000,00 TL’lik limiti aşanların değer artırıcı harcama olarak kabul edileceği hüküm altına alınmıştır. (mevzubahis limit 07.11.2023 tarihinde Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından 114.000,00 TL olarak güncellenmiştir)
Yapılan inceleme neticesinde, Belediyenin sahibi olduğu yolların ve atık su terfi merkezinin; iyileştirilmesi, ömrünün uzatılması veyahut veriminin arttırılması maksadıyla yapılan ve her biri 114.000,00 TL’lik sınırı aşan yekûn 783.259,25 TL’lik değer artırıcı harcamanın, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabında izlenmeyerek 630 Giderler Hesabı vasıtası ile doğrudan giderleştirildiği tespit edilmiş olup bu sebeple, mali tablolarda 251 no.lu hesap 783.259,25 TL noksan, 630 no.lu hesap ise aynı tutarda fazla olarak yer almaktadır.
İdare tarafından verilen cevapta, bulguya iştirak edilmiş olup bundan sonra, gerekli kayıtların yapılacağı ifade edilmiştir.
Yeraltı ve yerüstü nizamı olarak takip edilen varlıkların veriminin arttırılması, kullanım süresinin uzatılması veyahut iyileştirilmesi saikiyle yapılan ve 114.000,00 TL’lik değer artırıcı gider haddini aşan harcamaların, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabında takip edilmesi gerekmektedir.