|
ÖZET: Belediyeye ait tapuya kayıtlı taşınmazların muhasebe kayıtlarında emlak vergisi değerleri üzerinden yer aldığı ve bu taşınmazların değer tespitlerinin yapılmadığı belirlenmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporu’na göre, Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in ilgili maddeleri, taşınmazların maliyet bedeli veya rayiç değer üzerinden kaydedilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Ancak, belediyenin mevcut kayıtları bu gereklilikleri karşılamamaktadır.
Yönetmelik, taşınmazların değerlerinin belirlenmesi ve kaydedilmesi sürecinin belgeye dayalı olmasını şart koşmaktadır. Tapuda kayıtlı taşınmazların maliyet bedeli veya rayiç değerleri belirlenmediği takdirde, iz bedeli üzerinden kaydedilmesi gerektiği ifade edilmektedir. Ancak, incelemeler sonucunda, belediyenin taşınmazlarının muhasebe kayıtlarında bu değerlerin yansıtılmadığı ve emlak vergisi değerleri üzerinden kaydedildiği tespit edilmiştir. Bu durum, belediyenin mali tablolarının güvenilirliğini zedelemekte ve taşınmazların gerçek değerlerini yansıtmamaktadır. 2018 yılı Sayıştay Raporu’nda da benzer bir bulguya rastlanmış, ancak idare tarafından gerekli düzeltici adımlar atılmamıştır. Dolayısıyla, belediyenin taşınmazlarının maliyet ve rayiç değerlerinin belirlenerek muhasebe kayıtlarında güncellenmesi, doğru ve güvenilir bilgi sunulması açısından elzemdir. |
BULGU: Belediyeye Ait Tapuya Kayıtlı Taşınmazlardan Muhasebe Kayıtlarında Görünenlerin Değer Tespitlerinin Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye adına tapuda kayıtlı olan taşınmazlardan muhasebe kayıtlarında yer alanların emlak vergisi değerleri üzerinden kayıtlara alındığı ve bu taşınmazların değer tespitlerinin yapılarak muhasebe kayıtlarındaki değerlerinin güncellenmediği tespit edilmiştir.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleri, kamu idarelerine ait taşınmazların mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar ve değer olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınmasıdır. Kayıtların belgeye dayanması esastır.” hükmü yer almaktadır.
Aynı maddenin ikinci fıkrasında ise Yönetmelik’in ekinde yer alan Ek-1’in “Tapuda Kayıtlı Taşınmazlar Başlıklı” bölümünde yer alan taşınmazlardan tapuda kayıtlı olanların maliyet bedeli ile maliyet bedeli belirlenemeyenlerin ise rayiç değeri üzerinden kayıtlara alınacağı belirtilmiştir. Tapuda kayıtlı taşınmazın hem maliyet bedeli hem de rayiç değeri belirlenemiyorsa iz bedeli ile kayıtlara alınması gerekmektedir. Taşınmazların rayiç değeri, taşınmazın maliki kamu idaresince, başka idarelerin yönetiminde veya kullanımında ise kullanan kamu idaresince belirlenecektir.
Kamu idarelerinin mevcut taşınmazlarının kaydına ilişkin işlemler Yönetmelik’in geçici birinci maddesinde açıklanmış olup maliyet bedeli veya rayiç değerler üzerinden muhasebe kayıtlarına alınacak olan taşınmazların kaydı, bu değerler üzerinden kayıtlara alınıncaya kadar emlak vergisi değerleri üzerinden, maddede belirtildiği şekliyle yapılacaktır. Yapılması gereken bu işlemlerin 31.12.2017 tarihine kadar tamamlanması gerekmektedir. Dolayısıyla yer verilen mevzuat hükümlerinden, 2024 yılı itibariyle tapuda kayıtlı olan taşınmazların değer tespit şekillerine göre maliyet bedeli, rayiç değer veya iz bedeli ile muhasebe kayıtlarında görünmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, Belediyenin sahip olduğu tapuda kayıtlı taşınmazlarından muhasebe kayıtlarında yer alanların emlak vergisi değerleri üzerinden kaydedildiği ve bu taşınmazlara ilişkin değer tespitlerinin Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yapılmadığı tespit edilmiştir. Belediyeye ait tapuya kayıtlı taşınmazların muhasebe kayıtlarında maliyet bedeli ya da rayiç değer üzerinden görünmemesi nedeniyle ilgili hesapların gerçek değerlerini yansıtmadığı görülmüştür.
2018 yılı Sayıştay Raporu’nda da bulgu konusu yapılmış olan ve İdare tarafından herhangi bir düzeltici işlem yapılmayan bu hususa ilişkin Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusu hususla ilgili gerekli çalışmaların yapılacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, yukarıda anlatılan durum İdarenin taşınmazlarının değerinin hatalı görünmesine sebebiyet vermektedir. Belediyenin mali tablolarının doğru ve güvenilir bilgi sunması açısından kamu idaresi tarafından taşınmazların maliyet ve rayiç değerlerinin tespit edilerek muhasebe kayıtlarında bu değerler üzerinden takibinin sağlanması gerekmektedir.