|
ÖZET: Gemerek Belediyesi’ne ait bir binanın, geçerli bir devir işlemi olmaksızın belediye şirketine yurt olarak kullandırıldığı tespit edilmiştir. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 1. maddesi, belediyelerin kira işlemlerinin bu kanuna uygun olarak yürütülmesi gerektiğini belirtirken, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 18. maddesi, taşınmazların tahsis ve kiralanmasıyla ilgili belediye meclisinin yetkilerini düzenlemektedir. Ayrıca, 75. madde, belediyelerin taşınmazlarını yalnızca mahallî idareler ve kamu kurumlarıyla sınırlı olarak tahsis edebileceğini vurgulamaktadır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 47. maddesi de, kamu idarelerinin taşınmazlarını sadece kamu hizmetleri için tahsis edebileceğini ifade etmektedir. Sayıştay Genel Kurulu’nun 2018 tarihli kararında, belediyelerin taşınmazlarını yalnızca mahallî hizmetler için kullanabileceği belirtilmiştir. Bu bağlamda, belediyenin ayrı tüzel kişiliğe sahip şirketine yapılan tahsisin iptal edilmesi gerekmektedir. Kamu İdaresi tarafından yapılan açıklamada, söz konusu taşınmazın belediyeye ait şirkete ayni sermaye olarak devredileceği ifade edilmiştir. Bu nedenle, gerekli yasal işlemlerin tamamlanarak taşınmazın kullanım şeklinin mevzuata uygun hale getirilmesi önem taşımaktadır. |
BULGU: Belediyeye Ait Taşınmazın Geçerli Bir Sebebe Dayanmaksızın Belediye Şirketine Kullandırması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Gemerek Belediyesine ait bir binanın geçerli bir devir işlemine dayanmadan belediye şirketine yurt olarak kullandırıldığı görülmüştür.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 1’inci maddesinde belediyelerin kira işlerinin bu kanuna göre yürütüleceği, 5393 sayılı Belediye Kanununun 18’inci maddesinin (e) fıkrasında; taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmaması hâlinde tahsisin kaldırılmasına; üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesisine karar vermenin belediye meclisinin görev ve yetkisinde olduğu belirtilmiş, yine 5393 sayılı Kanun’un Diğer Kuruluşlarla İlişkiler başlıklı 75’inci maddesinde;
“Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;
c) (Değişik: 12/11/2012-6360/19 md.) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.
d) Kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredebilir veya süresi yirmibeş yılı geçmemek üzere tahsis edebilir. Bu taşınmazlar aynı kuruluşlara kiraya da verilebilir. Bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması hâlinde, tahsis işlemi iptal edilir. Tahsis süresi sonunda, aynı esaslara göre yeniden tahsis mümkündür.”
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 47’nci maddesinin birinci fıkrasında;
“Kamu idareleri, kanunlarında belirtilen kamu hizmetlerini yerine getirebilmek için mülkiyetlerindeki taşınmazlarla Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerleri, birbirlerine ve köy tüzel kişiliklerine bedelsiz olarak tahsis edebilirler. Tahsis edilen taşınmaz, amaç dışı kullanılamaz.”
hükümleri yer almaktadır.
Bu hükümlere göre belediyeler kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak sadece mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredebilecek veya süresi yirmibeş yılı geçmemek üzere tahsis edebilecektir.
02.02.2018 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Sayıştay Genel Kurulunun 2017/1 Esas ve 5415/1 Karar No’lu İçtihadı Birleştirme Kararı’nda; “Konuya bir kamu idaresi olan belediyeler özelinde bakıldığında da taşınmaz tahsisinde kamu hizmetinin ve kamu idaresinin varlığı ölçütleri geçerliliğini korumaktadır. Buna göre, belediyeler, mülkiyetlerindeki taşınmazlarını 5393 sayılı Kanun’un sosyal ve ekonomik amaçlı arsa ve konut üretimine ilişkin 69’uncu maddesindeki özel hükümler hariç olmak üzere aynı Kanun’un 75’inci maddesi ile 5018 sayılı Kanun’un 47’nci maddesi çerçevesinde, ancak mahallî müşterek nitelikteki hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla belediye meclislerinin bu konuya ilişkin alacakları kararla ve sadece mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis edebileceklerdir.” denilmiş olup söz konusu Kararla belediyelerin taşınmazlarını, mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşları dışındaki özel ve tüzel kişilere tahsis edemeyeceğine hükmedilmiştir.
Belediyenin ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olan şirketine binanın 2886 sayılı Kanun kapsamında ihale yoluyla kiralanması, şirketin kamu kurumu olmaması nedeniyle tahsis şeklinde kullanımın iptalinin sağlanması gerekmektedir.
Kamu İdaresi tarafından gönderilen cevapta sözkonusu taşınmazın ayni sermaye olarak Belediyeye ait şirkete devredileceği belirtilmiştir.
Gerekli Kanuni işlemlerin tamamlanarak taşınmazın kullanılış şeklinin mevzuata uygun hale getirilmesi sağlanmalıdır.