|
ÖZET: Belediyeye ait taşınmazların, belediye şirketine kıymet takdiri yapılmadan ayni sermaye olarak devredilmesi, 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ele alınmıştır. 5 Temmuz 2019 tarihli belediye meclisi kararıyla, toplam 247 taşınmazın 10 yıl süreyle belediyeye ait bir şirkete ayni sermaye olarak verilmesi kararlaştırılmıştır. Ancak, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile Türk Ticaret Kanunu’nda belirtilen düzenlemelere göre, taşınmazların değerinin tespit edilmesi ve tapu siciline tescil edilmesi gerekmektedir.
Denetim raporunda, 2021 ve 2022 yıllarına ait bilanço ve kesin mizan incelemeleri sonucunda, 241 nolu hesapta yalnızca 47.500,00 TL tutarında bir kaydın bulunduğu tespit edilmiştir. MENAŞ şirketinin 2018 ve 2019 yıllarındaki bilançolarında ise ödenmiş sermaye ve maddi duran varlıkların değerleri, taşınmazların devredildiği dönemde herhangi bir artış göstermemektedir. Bu durum, taşınmazların ayni sermaye olarak kaydedilmesine dair bir muhasebe çalışmasının yapılmadığını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, taşınmazların değerlemesi ve muhasebe kayıtlarına alınması, ilgili mevzuat çerçevesinde gerçekleştirilmediği için hukuki ve mali açıdan uygun bir süreç izlenmemiştir. Bu durum, belediye ve şirketin mali tablolarında eksiklikler yaratmaktadır. |
BULGU: Belediyeye Ait Taşınmazların Belediye Şirketine Kıymet Takdiri Yapılmadan Ayni Sermaye Olarak Konulması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye meclisinin 05.07.2019 tarih ve 78 nolu kararında belediyeye ait 247 adet taşınmazın, yine tamamı belediye ait bir şirkete 10 yıl süreyle ayni sermaye olarak verilmesine karar verilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 182’inci maddesinin 1/a bendinde Mal ve hizmet üreten kuruluşlara gerek nominal sermaye ve gerekse ayni sermaye transferi şeklindeki iştiraklerin gerçeğe uygun değerleri ile 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabına kaydedileceği ifade edilmiştir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 342’nci maddesinde nakden değerlendirilebilen ve devrolunabilen malvarlığı unsurlarının ayni sermaye olarak şirket sermayesine konulabileceği belirtilmiş, 343’üncü maddesindeyse konulan ayni sermayeye şirket merkezinin bulunacağı yerdeki asliye ticaret mahkemesince atanan bilirkişilerce değer biçileceği hüküm altına alınmıştır. 6102 sayılı Kanun’un 128’nci maddesinde taşınmaz mülkiyetinin veya diğer ayni bir hakkın sermaye olarak konulması hâlinde, şirketin bunlar üzerinde tasarruf edebilmesi için tapu siciline tescilin gerekli olduğu ifade edilmiştir. Sermaye artırımı ile ilgili düzenlemelere de 456 ve 457’nci maddelerde yer verilmiştir.
Ayni sermaye artışı sadece meclis kararı ile yapılabilecek bir işlem değildir. Öncelikle ilgili şirket tarafından sermaye artırımına ilişkin karar alınmalı, bu karar tescil edilmeli, Kanun’da belirtilen diğer işlemler yerine getirilmelidir. Aynı zamanda asliye ticaret mahkemesince değer tespiti yapılmalı, söz konusu malvarlığının ayni sermaye olarak şirket sermayesine eklenebileceğine karar verilmelidir. Söz konusu değer tespitinden sonra ilgili sermaye artışı muhasebe kayıtlarına alınmalı ve mali tablolarda 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında gösterilmelidir.
Ancak belediyenin 2021 ve 2022 yılı bilanço ve kesin mizanlarında yapılan incelemede 241 nolu hesapta yer alan tutarın 47.500,00TL olduğu görülmektedir. Taşınmazların ayni sermaye olarak devredildiği MENAŞ’ın 2018 ve 2019 yılındaki bilançolarına göre şirketin ödenmiş sermayesi 10.000,00TL, maddi duran varlıklarda yeniden değerleme artışları 6.532,10TL’dir. Başka bir deyişle taşınmazların aynı sermaye olarak şirkete taahhüt edildiği dönem öncesi ve sonrasında sermayede bir artış olmadığı görülmektedir. Kayıtlardan da anlaşılacağı üzere ne belediye ne de şirket, aynı sermaye olarak kaydedilen taşınmazların muhasebeleştirilmesine dair bir çalışma yapmamıştır.
Ayni sermaye olarak şirkete devredilen taşınmazların Kanun’da gösterildiği üzere değerlemesinin yapılması ve sonrasında Yönetmelik’te gösterildiği şekilde muhasebe kayıtlarına alınmasının mevzuata uygun olacağı değerlendirilmektedir.