|
ÖZET: Belediyeye ait taşınmazların kayıt işlemlerinin emlak vergi değeri üzerinden yapıldığı, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında tespit edilmiştir. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in ilgili maddeleri, taşınmazların maliyet bedeli veya rayiç değerleri üzerinden kaydedilmesi gerektiğini belirtmektedir. Ancak, 31 Aralık 2017 tarihine kadar bu değerlerin belirlenememesi durumunda emlak vergi değerinin kullanılabileceği ifade edilmiştir. Fakat bu tarihten sonra emlak vergi değerinin değerleme ölçütü olarak kabul edilmesi mümkün değildir.
Yapılan incelemelerde, idarenin mülkiyetindeki bina, yol, arsa ve arazilerin emlak vergi değeri ile kaydedilmeye devam ettiği görülmüştür. Bu durum, taşınmaz değerlerinin gerçeği yansıtmadığına ve mali tabloların güvenilirliğinin zayıfladığına işaret etmektedir. Emlak vergi değeri, genellikle asgari ölçütlere dayandığı için, piyasa değerinin oldukça altında kalmaktadır. Dolayısıyla, taşınmazların maliyet bedeli veya rayiç değerlerinin doğru bir şekilde belirlenmesi, idarenin taşınmaz envanteri ve mali tablolarının gerçek durumu yansıtması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Belediyeye Ait Taşınmazların Emlak Vergi Değeri Üzerinden Kaydedilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresinin mülkiyetinde olan taşınmazların, maliyet bedeli veya rayiç değer yerine emlak vergi değeri üzerinden kaydedildiği görülmüştür.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt ve Kontrol İşlemleri” başlıklı 5’inci maddesinin ikinci fıkrasında; Ek 1’deki Kayıt Planının “Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar” başlığı altında yer alan taşınmazların maliyet bedeli üzerinden, bu taşınmazlardan maliyet bedeli belirlenemeyenlerin ise rayiç değerleri üzerinden kayıtlara alınacağı, maliyet bedeli ve rayiç değeri belirlenemeyenlerin ise iz bedeli üzerinden kayıtlara alınacağı ifade edilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Mevcut Taşınmazların Kaydına İlişkin İşlemler” başlıklı Geçici 1’inci maddesinde ise; Yönetmelik’in 5’inci maddesine göre maliyet bedeli veya rayiç değerleri üzerinden muhasebe kayıtlarına alınması gereken taşınmazların, değerleme çalışmaları tamamlanıncaya kadar emlak vergi değeri üzerinden kayıtlara alınabileceği, bu değerleme işlemlerinin ise 31.12.2017 tarihine kadar tamamlanması gerektiği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde; idarelerin, tapuda kayıtlı olan taşınmazlarından maliyet bedeli ve rayiç değeri belirlenemeyenlerin 31.12.2017 tarihine kadar emlak vergi değeri üzerinden kayıtlara alabileceği ancak bu tarihten sonra emlak vergi değerinin, değerleme ölçütü olarak kullanılamayacağı, idarelerin taşınmazlarına ilişkin maliyet bedeli veya rayiç değerlerini tespit etmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
İdarenin “Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar Formu”nun incelenmesi sonucunda; bina, yol, arsa ve arazi gibi idarenin mülkiyetinde bulunan taşınmazların, emlak vergi değeri ile izlenmeye devam edildiği tespit edilmiştir.
Bu durum, taşınmaz değerlerinin gerçeğe uygun olmamasına, mali tablolarda doğru ve güvenilir bilgi sunulmamasına ve taşınmaz yönetiminde saydamlığın ve etkinliğin sağlanamamasına yol açmaktadır. Zira emlak vergi değeri genel anlamıyla asgari ölçülere göre tespit edilen ve emlak vergisi matrahını oluşturan değer olup gerçeğe uygun değerin ya da piyasadaki rayiç değerin çok altındadır.
İdarenin taşınmaz envanteri ve mali tablolarında yer alan taşınmaz hesaplarının gerçek durumu yansıtması için taşınmazların maliyet bedeli veya rayiç değerlerinin tespit edilmesi gerekmektedir.