|
ÖZET: Belediyeye ait taşınmazların ortak hizmet projesi çerçevesinde tahsis edilmesi, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında ele alınmıştır. Rapora göre, belediyenin mülkiyetinde bulunan bir iş hanındaki 23 bağımsız bölüm, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun ilgili maddeleri doğrultusunda tahsis edilmiştir. Bu kanun, belediyelerin, kamu yararına çalışan kuruluşlarla ortak hizmet projeleri gerçekleştirebileceğini belirtirken, diğer dernek ve vakıflarla yapılacak projeler için yerel idare amirinin izninin alınması gerektiğini vurgulamaktadır.
İncelemeler sonucunda, Belediye Meclisi’nin 02.09.2021 tarihli kararıyla ortak hizmet projesinin onaylandığı ve 08.08.2023 tarihinde Uşak Belediyesi ile bir iş birliği protokolü imzalandığı tespit edilmiştir. Ancak, 5362 sayılı Kanun kapsamında meslek odalarına yapılan tahsislerin, ortak hizmet projesi olarak değerlendirilmesi mümkün değildir. Bu durum, tahsislerin yalnızca mahallî idareler ve kamu kurumlarıyla sınırlı olmasından kaynaklanmaktadır. Sonuç olarak, mevcut mevzuat ve Sayıştay kararları ışığında, tahsis edilen taşınmazların yasal çerçeveye uygun hale getirilmesi için gerekli meclis kararlarının alınması ve tahsis işlemlerinin sonlandırılması gerektiği ortaya çıkmaktadır. Bu durum, belediyenin taşınmaz yönetimi açısından önemli bir gereklilik teşkil etmektedir. |
BULGU: Belediyeye Ait Taşınmazların Ortak Hizmet Projesi Kapsamında Tahsis Edilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediyenin mülkiyetinde bulunan iş hanı içerisinde yer alan 23 adet bağımsız bölümün ortak hizmet projesi kapsamında tahsis edildiği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75’inci maddesinde;
“Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;
c) (Değişik: 12/11/2012-6360/19 md.) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.
d) Kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredebilir veya süresi yirmibeş yılı geçmemek üzere tahsis edebilir. Bu taşınmazlar aynı kuruluşlara kiraya da verilebilir. Bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması hâlinde, tahsis işlemi iptal edilir. Tahsis süresi sonunda, aynı esaslara göre yeniden tahsis mümkündür.” denilmektedir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 47’nci maddesinin birinci fıkrasında; kamu idarelerinin, kanunlarında belirtilen kamu hizmetlerini yerine getirebilmek için mülkiyetlerindeki taşınmazlarla Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerleri, birbirlerine ve köy tüzel kişiliklerine bedelsiz olarak tahsis edebileceği, tahsis edilen taşınmazın, amacı dışında kullanılamayacağı düzenlenmiştir.
Ayrıca 02.02.2018 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 16.10.2017 T. 2017/1 E., 5415/1 K. sayılı Sayıştay Genel Kurulu İçtihadı Birleştirme Kararına göre; belediyeler, ancak mahallî müşterek nitelikteki hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla belediye meclislerinin bu konuya ilişkin alacakları kararla ve sadece mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına taşınmaz tahsis edebileceklerdir.
Taşınmazlar üzerinde yapılan incelemelerde; Belediye Meclisinin 02.09.2021 tarih ve 279 sayılı Kararı ile ortak hizmet projesi yapılması kararlaştırılmış olup akabinde 08.08.2023 tarihinde Uşak Belediyesi ile tahsis gerçekleştirilen kuruluş arasında iş birliği protokolü imzalanarak Belediye mülkiyetinde bulunan iş hanı içerisinde yer alan 23 adet bağımsız bölümün kullanımı 29 yıl süreyle ilgili meslek kuruluşuna bırakılmıştır.
Akabinde Belediye Meclisi tarafından alınan 04.12.2024 tarih ve 508 sayılı Karar alınmış olup söz konusu Karar’da; “… belediyemize ait binanın l.(birinci) katında yer alan ve ekli krokide gösterilen tüm işyerleri ile zemin kattaki merdivenlerin arka kısmında kalan, krokide ‘ZK-14′ (B.B No:50) olarak belirtilen işyeri, meslek kuruluşu tarafından ücretsiz olarak kullanılmak üzere tahsis edildiği …” ifadelerine yer verilmiş olup ayrıca anılan Karar ile kullanım bedeli belirlenmesi için belediye encümenine yetki verilmesi kararlaştırılmıştır.
Kamu İdaresince, söz konusu taşınmazların kullanımına yönelik Uşak Belediye Meclisinin 04.12.2024 tarih ve 2024/508 sayılı kararına istinaden meslek kuruluşu ile ek protokol düzenlenmesine ve Belediye Encümenine yer kullanım bedelinin belirlenmesi için yetki verildiği, bu kapsamda 08.01.2025 tarih ve 2025/33 sayılı Belediye Encümen Kararı ile yer kullanım bedellerinin belirlendiği ve ilgili meslek kuruluşu ile 28.03.2025 tarihinde 3 yıllık ek protokol imzalandığı ifade edilmiştir.
Her ne kadar İdare tarafından ilgili kuruluşa kullandırılan taşınmazlara yönelik Belediye Encümeni tarafından yer kullanım bedeli belirlenerek tahakkuk işleminin gerçekleştirildiği ifade edilse de söz konusu işlem bahse konu taşınmazların tahsisini mevzuata uygun hale getirmemektedir.
Öncelikle ifade etmek gerekirse ortak hizmet projesi belediyenin görev ve sorumluluk alanı içerisindeki somut bir konuya ilişkin olmalıdır. 5362 sayılı Kanun kapsamına giren meslek odalarına belediye taşınmazlarının uzun süre kullandırılması ortak hizmet projesi değil tahsis niteliğindedir. Dolayısıyla ortak hizmet projesi adı altında da olsa ilgili meslek odalarına taşınmaz tahsisi yapılamaz. Kaldı ki Belediyeye ait taşınmazların yalnızca mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına süresi yirmi beş yılı geçmemek üzere tahsis edilebileceği aynı maddede düzenlenmiş olup tahsis edilebilecek kurum ve kuruluşlar tahdidi olarak sayılmak suretiyle belirtilerek bunların dışında hiçbir gerçek ya da tüzel kişiye taşınmaz tahsisi yapılamayacaktır. Ayrıca bahsi geçen taşınmazlara yönelik kullanım bedeli belirlenmesi ve tahsili de söz konusu tahsise meşruiyet kazandırmayacaktır.
Sonuç olarak, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve Sayıştay Genel Kurulu İçtihadı Birleştirme Kararı çerçevesinde tahsis edilen taşınmazların mevzuata uygun hale getirilmesine yönelik meclis kararı alınması ve söz konusu tahsis işleminin sona erdirilmesi gerekmektedir.