|
ÖZET: Belediyeye ait taşınmazların yönetimiyle ilgili olarak, gerekli formların ve icmal cetvellerinin düzenlenmediği, ayrıca iz bedeliyle kaydedilmesi gereken alanlar için rayiç bedel tespitinin yapılmadığı belirlenmiştir. 02.10.2006 tarihli ve 26307 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in 5. maddesinde, taşınmazların kayıt ve kontrol işlemlerinin nasıl yürütüleceği açıklanmaktadır. Bu bağlamda, taşınmazların kaydının doğru bir şekilde tutulması ve ilgili cetvellere işlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Yapılan incelemelerde, belediyeye ait taşınmazların rayiç değer tespitlerinin 2015 yılında gerçekleştirildiği, ancak iz bedeli üzerinden takip edilmesi gereken “Orta Mallar” ve “Genel Hizmet Alanları” için de rayiç bedel belirlemesi yapıldığı görülmüştür. Bu durum, bilançoda taşınmazların toplam değerinin 1.409.986.932,15 TL fazla görünmesine yol açmıştır. Ayrıca, bu varlıklar için ayrılan birikmiş amortismanların toplamı 163.772.204,33 TL olarak kaydedilmiştir. Mevzuat gereği, yönetmelik ekindeki formların uygun şekilde düzenlenmesi ve iz bedeliyle kayıtlara alınması gereken taşınmazların değerlerinin güncellenmesi gerekmektedir. Kamu İdaresi, taşınmazların kayıt altına alınması sürecinde kullanılan yazılımın değiştiğini ve 2025 yılı içinde gerekli düzeltmelerin yapılacağını belirtmiştir. |
BULGU: Belediyeye Ait Taşınmazlarla İlgili Form ve İcmal Cetvellerinin Düzenlenmemesi ve İz Bedeliyle Kaydedilmesi Gereken Alanlar İçin Rayiç Bedel Tespit Edilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye tarafından, taşınmazların takibi için düzenlenmesi gereken formlar ile taşınmaz icmal cetvelinin düzenlenmediği, iz bedeliyle kaydedilmesi gereken alanlar için rayiç bedel tespit edildiği tespit edilmiştir.
02.10.2006 tarih ve 26307 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in, “Kayıt ve Kontrol İşlemleri” başlıklı 5’inci maddesinde; kayıt işlemlerinin; taşınmaz giriş ve çıkış kayıtlarının tutulması ve ilgili cetvellere kaydedilmesi süreçlerini kapsadığı belirtilmektedir. Aynı maddede taşınmazların hangi değerlerle kaydedileceğine ilişkin bölümde Ek 1’deki Kayıt Planının “Orta Malları” başlığı altında yer alan taşınmazlar ile “Genel Hizmet Alanları” başlığı altında yer alan taşınmazlar ve Bakanlık tarafından iz bedeli ile takip edilmesine karar verilen taşınmazların iz bedeli üzerinden kayıtlara alınacağı ifade edilmektedir.
Kayıt şekli başlıklı 7’inci maddesinde; kamu idarelerinin tapu kütüğünde adlarına tescilli olan taşınmazların kaydını Ek 2’deki ‘Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar Formu’nda; tapu kütüğünde kayıtlı olmayan taşınmazların kaydını Ek 3’teki ‘Tapuda Kayıtlı Olmayan Taşınmazlar Formu’nda; Ek 1’deki Kayıt Planının “Orta Malları” başlığı altında yer alan taşınmazların kaydını Ek 4’teki ‘Orta Malları Formu’nda; Ek 1’deki Kayıt Planının “Genel Hizmet Alanları” başlığı altında yer alan taşınmazların kaydını Ek 5’teki ‘Genel Hizmet Alanları Formu’nda; tapu kütüğünde üçüncü kişiler adına tescilli veya diğer kamu idarelerinin yönetiminde olmakla birlikte irtifak hakkı tesisi, tahsis, kiralama, kullanma izni verilmesi gibi yollarla kullanım hakkı kendilerine verilen taşınmazların kaydını Ek 6’daki “Sınırlı Aynî Haklar ile Kişisel Haklar ve Tahsis Formu’nda yer alan bilgileri içerecek şekilde bilgisayarda veya deftere yazarak kaydını tutacakları, taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birimlerce hazırlanan formların mali hizmetler birimince konsolide edilerek Yönetmelik’in ekinde (Ek 7) bulunan örneğe uygun şekilde taşınmaz icmal cetvellerinin oluşturulacağı ifade edilmektedir.
Kayıt ve Kontrol İşlemleri Başlıklı 5’inci maddesinde; Ek 1’deki Kayıt Planının “Orta Malları” başlığı altında yer alan taşınmazlar ile Ek 1’deki Kayıt Planının “Genel Hizmet Alanları” başlığı altında yer alan taşınmazlar ve Bakanlık tarafından iz bedeli ile takip edilmesine karar verilen taşınmazların iz bedeli üzerinden kayıtlara alınacağı ifade edilmektedir.
Yapılan incelemede, Belediyeye ait taşınmazlara ilişkin olarak rayiç değer tespitlerinin 2015 Yılında yapıldığı Ancak Yönetmeliğin iz bedeli üzerinden takip edileceği belirtilen “Orta Mallar” ve “Genel Hizmet Alanları” için de rayiç bedel tespit edildiği ayrıca ilgili formların düzenlenmediği görülmüştür. İz Bedeli ile takip edilmesi gereken ve aşağıda gösterilen taşınmazlar için rayiç bedel tespit edilmesi sonucunda Bilançoda 250 Arazi ve Arsalar Hesabı 661.463.320,09 Tl, 251-Yer Altı ve Yer Üstü Düzenleri hesabı 748.523.612,06 Tl olmak üzere Taşınmazlar toplam 1.409.986.932,15 lira fazla olarak yer almaktadır. Ayrıca bu varlıklar için ayrılmış 163.772.204,33 Tl 257 Birikmiş Amortismanlar da yer almaktadır.
Tablo 8: Rayiç Bedel Tespit Edilen Orta Mallar ve Genel Hizmet Alanları Tablosu
| Hs. Kod |
Alanlar | Değeri | ||||
| Çayır ve Otlaklar | 636.380.475,15 | |||||
| Tarım Dışı Alanlar (meralar) | 23.991.857,25 |
| Harman Yerleri | 1.090.987,69 | |||||
| 250-Arazi ve arsalar | 661.463.320,09 | |||||
| Parklar ve Yeşil Alanlar | 553.411.573,97 | |||||
| Mesire Yerleri | 29.892.704,18 | |||||
| Otoparklar | 3.357.713,81 | |||||
| Pazar Yeri | 65.709.309,02 | |||||
| Genel Mezarlıklar | 96.152.311,08 | |||||
| 251-Yer Altı ve Yer Üstü Düzenleri | 748.523.612,06 | |||||
| GENEL TOPLAM | GENEL TOPLAM | GENEL TOPLAM | GENEL TOPLAM | GENEL TOPLAM | GENEL TOPLAM | 1.409.986.932,15 |
Tablo 9: Fazla Olarak Ayrılan Amortismanlar Tablosu
| Hs. kod | Alanlar | Değeri | ||||
| Parklar ve Yeşil Alanlar | 154.481.740,74 | |||||
| Mesire Yerleri | 2.994.471,62 | |||||
| Otoparklar | 1.095.292,91 | |||||
| Pazar Yeri | 5.200.699,06 | |||||
| TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | TOPLAM | 163.772.204,33 |
Mevzuat hükümleri gereği, Yönetmelik ekinde yer alan formların uygun olarak kayıt düzenlenmesi ve iz bedeliyle kayıtlara alınması gereken taşınmazların değerlerinin düzeltilmesi gerekmektedir.
Kamu İdaresi cevabında özetle değerlemesi yapılan ve kayıt altına alınan taşınmazların, Belediyede kullanılan yazılımın değiştirilmesi sürecinden 02.10.2006 tarih ve 26307 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik ekindeki cetvellere işlenemediği, şu anda ise belediyede İçişleri Bakanlığınca belediyelerin kullanımına sunulan ebelediye yazılımının kullanılmakta olduğu ve Belediyeye ait taşınmazların söz konusu Yönetmelik hükümlerine göre gözden geçirilerek gerekli düzeltmelerin yapılarak yönetmelik ekindeki cetvellere göre 2025 yılı içinde kayıtların güncelleneceği belirtilmiştir.