|
ÖZET: Belediyenin, 3213 sayılı Maden Kanunu’nun 7. maddesindeki hak ve yükümlülükleri yeterince takip etmediği tespit edilmiştir. Bu madde, madencilik faaliyetlerinin yürütülmesi ve ruhsatlandırma süreçlerine ilişkin çeşitli düzenlemeleri içermektedir. Özellikle, ruhsatların verilmesi sırasında ilgili kurumların görüşlerinin alınması ve çevresel etkilerin dikkate alınması gerektiği vurgulanmaktadır. Ayrıca, maden ruhsat sahalarında işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesi sürecinde, belediyelerin tahsil ettiği harçların belirli bir kısmının altyapı yatırımlarında kullanılmak üzere aktarılması öngörülmektedir.
Uygulamada, ilçe sınırları içinde ruhsatlandırılmış maden sahalarının ve bu sahalarda faaliyet gösteren işletmelerin gelir rakamlarının Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü’nden araştırılmadığı anlaşılmaktadır. Kamu İdaresi, maden paylarının takibi için gerekli sistemin Bakanlık tarafından oluşturulacağını belirtmiş, bu sayede payların eksiksiz bir şekilde izlenebileceğini ifade etmiştir. Dolayısıyla, belediyenin Maden Kanunu çerçevesinde haklarını koruyabilmesi ve yükümlülüklerini yerine getirebilmesi için ruhsatlandırılmış maden sahaları ve bunlara ait bilgilerin detaylı bir şekilde incelenmesi gerekmektedir. |
BULGU: Belediyeye Ödenmesi Gereken Maden Paylarının Takibinin Tam Olarak Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye tarafından 3213 sayılı Maden Kanunu’nun 7’nci maddesinde yer alan hak ve yükümlülüklerin yeterince takip edilmediği görülmüştür.
Anılan Kanun’un “Madencilik faaliyetlerinde izinler” başlıklı 7’nci maddesinde;
“Madencilik faaliyetlerinin yapılması ve ruhsatlandırma işlemlerinin yürütülmesi ile ilgili olarak yeni verilecek ruhsat alanlarına maden işletme yöntemi, faaliyetin yapıldığı bölge, madenin cinsi, yapılacak yatırımın çevresel etkileri, şehirleşme ve benzeri hususlar dikkate alınarak, temdit talepleri dahil ruhsat verilen alanlarda kazanılmış haklar korunmak kaydıyla, ilgili kurumların görüşleri alınarak Bakanlık tarafından kısıtlama getirilebilir. İlk müracaat veya ihale yolu ile yapılacak ruhsatlandırmalarda müracaatın yapılacağı alanlar diğer kanunlar ile getirilen kısıtlamalar gözönüne alınarak Bakanlıkça ruhsat müracaatına kapatılabilir. Kısıtlama gerekçesi ortadan kalkan alanlar ihale yoluyla aramalara açılır. Bu
Kanun dışında madencilik faaliyetleri ile ilgili olarak yapılacak her türlü kısıtlama ancak kanun ile düzenlenir.
(Ek fıkra: 10/6/2010-5995/3 md.) Maden üretim faaliyetleri ile bu faaliyetlere dayalı ruhsat sahasındaki tesisler için işyeri açma ve çalışma ruhsatları il özel idareleri veya yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı tarafından verilir. (Ek cümle:14/2/2019-7164/8 md.) Maden ruhsat sahalarında, maden üretim faaliyetleri ile bu faaliyetlere dayalı ruhsat sahasındaki geçici tesisler dışındaki faaliyetler ve/veya tesisler için Bakanlığın izni olmaksızın hiçbir surette işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenemez. Bu ruhsatların verilmesi sırasında 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu hükümlerine göre belediyelerin tahsil ettiği işyeri açma izni harcı büyükşehir belediyesi olan illerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı, büyükşehir belediyesi olmayan illerde il özel idaresi tarafından tahsil edilir. Bu bedelin % 50’si ruhsatın bulunduğu bölgeyle sınırlı olarak altyapı yatırımlarında kullanılmak üzere, doğrudan ilgili ilçe veya ilçelerin Köylere Hizmet Götürme Birlikleri hesabına aktarılır. Bu alanların belediyelerin mücavir alanı içerisinde kalması durumunda tahsil edilen harcın % 50’si ilgili belediyenin hesabına aktarılır.” düzenlemesi yer almaktadır.
Uygulamada bu düzenlemede yer alan hakların aranması ve yükümlülüklerin terine getirilebilmesi için ilçe sınırları dahilinde ruhsatlandırılmış bulunan maden sahalarının ve bu sahalarda faaliyet yürüten maden işletmelerinin hasılat rakamlarının, ayrıca ilçede bulunan madenlere ait ya da madenlere tahsis edilen arsa ve arazilerin ada/parsel bilgilerinin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünden araştırılmadığı anlaşılmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında, maden payları ile ilgili olarak Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü ile yazışmaların yapılmış olduğunu, söz konusu payların takip edilebilmesi için açılması gereken sistemin Bakanlık tarafından açıldığında payların takibinin eksiksiz bir şekilde yapılacağını ifade etmiştir.
Buna göre Belediyenin, Maden Kanunu çerçevesinde haklarını araması ve yükümlülüklerini yerine getirebilmesi için ilçe sınırları dahilinde ruhsatlandırılmış bulunan maden sahalarının ve bu sahalarda faaliyet yürüten maden işletmelerinin hasılat rakamlarının, ayrıca ilçede bulunan madenlere ait ya da madenlere tahsis edilen arsa ve arazilerin ada/parsel bilgilerinin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünden araştırılması gerekmektedir.