Belediyeye Tahsisli Taşınmazın Üçüncü Kişilere Kullandırılması (Sayıştay)

BULGU: Belediyeye Tahsisli Taşınmazın Üçüncü Kişilere Kullandırılması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi

Belediyeye sosyal amaçlı projelerde kullanılmak üzere İl Özel İdaresince tahsis edilen İş Hanının içindeki iki işyerinin maliki İl Özel İdaresinden izin alınmadan işyeri olarak Düzce Belka İnsan Kaynakları AŞ ve Düzce Beltur AŞ’ye kullandırıldığı görülmüştür.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Taşınmaz tahsisi” başlıklı 47’nci maddesinde; kamu idarelerinin, kanunlarında belirtilen kamu hizmetlerini yerine getirebilmek amacıyla mülkiyetlerindeki taşınmazlarını birbirlerine ve köy tüzel kişiliklerine bedelsiz olarak tahsis edebilecekleri, tahsis edilen taşınmazın amaç dışında kullanılamayacağı belirtilmiştir.

Benzer düzenleme, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 64’uncu maddesinin (d) bendinde ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun aynı başlıklı 75’ini maddesinin (a) bendinde yapılmış ve kendilerine ait taşınmaz malları, asli görev ve hizmetlerinde kullanılmak ve süresi yirmibeş yılı geçmemek üzere diğer kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis edebileceği, bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması durumunda, tahsis işleminin iptal edileceği ifade edilmiştir.

Düzce Belediyesi Emlak ve İstimlak Müdürlüğünün 21.06.2023 tarihli ve 30354 sayılı yazısı üzerine, Düzce İl Özel İdaresi İl Genel Meclisinin 02.08.2023 tarihli ve 178 sayılı Kararı ile İl Özel İdaresi mülkiyetindeki Demetevler Mahallesi 4 parselde yer alan İş Hanının zemin katında, birinci katında ve ikinci katında bulunan ve kapı numaraları belirtilen işyerlerinin Düzce Belediyesine “Sosyal Amaçlı Projeler” kapsamında kullanılmak üzere 5(beş) yıllığına tahsis edilmesine karar verilmiştir.

Yapılan incelemede;

Söz konusu taşınmazların Belediyeye tahsisinden sonra Düzce Belediye Başkanlığı ile Düzce Belka İnsan Kaynakları AŞ arasında 18.09.2023 tarihinde “Düzce Demetevler Mahallesi İş Merkezi Kullanım Protokolü” imzalandığı,

Protokolün “Taraflar” başlıklı 1’inci maddesinde, bu protokolün Düzce Belediye Başkanlığı ve Düzce Belka İnsan Kaynakları AŞ arasında imzalandığı açıkça ifade edilmiş olmakla birlikte Protokolün “Yükümlülükler” bölümüne bu protokole taraf olmayan İl Özel İdaresi de dahil edilmiş ve “Düzce İl Özel İdaresi Yükümlülükleri” başlıklı 4’üncü maddede “Düzce Belediye Başkanlığına 02.08.2023 tarih ve 178 karar sayılı Meclis kararı ile tahsis edilen, Protokole konu taşınmazların sosyal amaçlı projeler kapsamında Düzce BelediyeBaşkanlığı ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının kullanmasına müsaade edecektir.” düzenlemesine yer verildiği,

02.08.2023 tarihli ve 178 sayılı İl Özel İdaresi İl Genel Meclisinin Kararında tahsisin Belediye Başkanlığına yapıldığı belirtilmesine rağmen bulguya konu Protokolde, İl Genel Meclisi kararına aykırı bir düzenlemeye gidilerek İl Özel İdaresinin, sosyal amaçlı projeler kapsamında Belediye ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına da İş Merkezinin kullanılması hususunda müsaade edeceği şeklinde bir yükümlülük getirildiği,

Diğer taraftan bu Protokol ile Belediye tarafından, kendisine tahsis edilen İş Hanının bir dairesinin tahsis amacına aykırı olarak, iş yeri şeklinde kullanılmak üzere Belka İnsan Kaynakları AŞ’ye bırakıldığı,

Ayrıca, Belediyenin kendisine sosyal maçlı projeler için tahsis edilen bir diğer iş yerini de Düzce Beltur AŞ’ye kullandırdığı,

tespit edilmiştir.

Düzce Belka AŞ ve de Düzce Beltur AŞ, Düzce Belediyesinin kurduğu ve ortak olduğu 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na tabi sermaye şirketleridir. Şirketlerin Belediye tüzel kişiliğinden ayrı ve bağımsız özel hukuk tüzel kişiliği bulunmaktadır.

10.10.2006 tarihli ve 26315 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Tahsis ve Devri Hakkında Yönetmelik’in 3’üncü maddesine göre “kamu idaresi, Tahsis açısından, Yönetmelik ekindeki idareler ile kendilerine tahsis yapılması açısından köy tüzel kişiliklerini; devir açısından, Yönetmelik ekindeki idarelerden, düzenleyici ve denetleyici kurumlar hariç, diğer idareleri” ifade etmektedir ki Yönetmelik’in ekinde yer alan (V) sayılı Cetvelde mahalli idarelere yer verilmiş ve Cetvelde,

Belediyeler

Belediyelere bağlı ve belediyelerin kurdukları ve üye oldukları birlik ve idareler

İl özel idareleri

İl özel idarelerine bağlı ve il özel idarelerinin kurdukları ve üye oldukları birlik ve idareler,

mahalli idare olarak sayılmıştır.

Anılan Cetvel’de sayılanlar arasında belediye şirketlerine yer verilmemiştir. Dolayısıyla belediye şirketleri, tahsis edilen taşınmazın kullanılması anlamında diğer kamu kurum ve kuruluşu kapsamına girmediğinden üçüncü kişi olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.

Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Tahsis ve Devri Hakkında Yönetmelik’in “Tahsisin kaldırılması” başlıklı 9’uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine göre kamu taşınmazının tahsis amacı dışında kullanılması veya maliki kamu idaresinin izni olmaksızın üçüncü kişilere kullandırılmaması gerekmektedir.

Belediye ile Şirketi arasında imzalanan Protokol’ün 4’üncü maddesinin bu yönden de geçerliliği bulunmamaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve İl Genel Meclisi Kararı çerçevesinde değerlendirildiğinde, Belediyesinin kendisine tahsis edilen taşınmazı amacı dışında ve maliki olan İl Özel İdaresinin izni olmaksızın üçüncü kişilere kullandırması Kanun ve Yönetmelik hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.

Belediye cevabında, İdareye tahsis edilen taşınmazın tahsis amacına uygun olarak değerlendireceği ifade edilmiştir.

Belediyeye tahsis edilen İş Hanının Belediye şirketlerine kullandırılmasına son verilmesi ve taşınmazın tahsis amacına uygun olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.