| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, özel bütçeli idare kurumlarının taşınmazlarının iz bedeliyle muhasebe kayıtlarına alınmadığı tespit edilmiştir. Bazı taşınmazlar, iz bedeli yerine farklı değerlerle kaydedilmiş olup, kurum bu hataların düzeltilmekte olduğunu belirtmiştir. Ancak, 2022 mali tablolarındaki hataların devam ettiği gözlemlenmiştir. |
BULGU: Belirli Nitelikteki Taşınmazların İz Bedeliyle Muhasebe Kayıtlarına Alınmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Kurum taşınmazlarına ilişkin cetveller ve mali tabloların incelenmesi neticesinde iz bedeliyle muhasebe kaydı yapılması gereken bazı taşınmazların farklı değerlerle kaydedildiği görülmüştür.
tarihli ve 29214 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 4’üncü maddesinde iz bedeli; ekonomik ömrünü tamamladığı halde fiilen kullanılmasına devam edilen iktisadi kıymetler ile gerçek değeri tespit edilemeyen veya edilmesi uygun görülmeyen ancak, hesaplarda izlenmesi gereken iktisadi kıymetlerin muhasebeleştirilmesinde kullanılan ve muhasebe kayıtlarında yer verilen en düşük tutar şeklinde tanımlanmıştır.
02.10.2006 tarihli ve 26307 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt ve Kontrol İşlemleri” başlıklı 5’inci maddesinin ikinci fıkrasına göre iz bedeli üzerinden kayıtlara alınacak taşınmazlar şunlardır:
Ek 1’deki Kayıt Planının “Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar” başlığı altında yer alan taşınmazlardan maliyet ve rayiç bedeli belirlenemeyen taşınmazlar,
Ek 1’deki Kayıt Planının “Tapuda Kayıtlı Olmayan Taşınmazlar” başlığı altında yer alan taşınmazlardan sadece ekonomik olarak değerlendirmeye konu olanlar ile kamusal ihtiyaçlarda kullanılan taşınmazlar,
Ek 1’deki Kayıt Planının “Orta Malları” başlığı altında yer alan taşınmazlar,
ç) Ek 1’deki Kayıt Planının “Genel Hizmet Alanları” başlığı altında yer alan taşınmazlar,
Bakanlık tarafından iz bedeli ile takip edilmesine karar verilen taşınmazlar,
Milli Emlak Genel Müdürlüğü tarafından 16.05.2014 tarihinde bütün il defterdarlıklarına gönderilen “Taşınmaz Kaydı” konulu genel yazıda, yukarıdaki Yönetmelik’te ifade edilen ve Maliye Bakanlığı tarafından iz bedeliyle takip edilmesine karar verilecek taşınmazlar şu şekilde belirlenmiştir:
Ormanlar ile Meşelikler, Fundalık, Çalılık, Ağaçlık Gibi Orman Niteliğinde Olan Taşınmazlar
Tarihi ve Bedii Değeri Olan Taşınmazlar
İbadet Yerleri
Tabii ve Suni Göller
Kıyılar
Mezarlıklar
Kamuya Bedelsiz Terk Edilecek Alanlar
Yukarıdaki mevzuat hükümlerine rağmen Orman Genel Müdürlüğünün mali tablolarının incelenmesi neticesinde aşağıda gösterilen taşınmazların iz bedeli yerine farklı bedellerle muhasebe kayıtlarına alındığı görülmüştür.
Tablo 5: İz Bedeliyle Kaydedilmeyen Taşınmazlara Ait Tablo
| Hesap Kodu | Taşınmaz Cinsi | Taşınmazın Tutarı (TL) | Mizan Bakiye |
| 250.03.03.00.00 | Ormanlar | 498,55 | 498,55 |
| 250.03.01.03.00 | Çayır ve Otlaklar | 11.831.365,01 | 11.831.365,01 |
| 250.03.04.01.00 | Mera | 72.264,66 | 72.264,66 |
| 250.03.04.02.00 | Yayla | 717,49 | 717,49 |
| 251.01.10.02.00 | Göller | 275.294,45 | 275.294,45 |
| 251.01.20.02.00 | Parklar ve Yeşil Alanlar | 2.049.188,46 | 2.049.188,46 |
| 251.01.20.03.00 | Mesire Yerleri | 2.122.726,83 | 2.122.726,83 |
| 251.01.20.05.00 | Otoparklar | 134.163,50 | 134.163,50 |
| 251.03.20.02.00 | Parklar ve Yeşil Alanlar | 15.767.207,16 | 15.767.207,16 |
| 251.03.20.03.00 | Mesire Yerleri | 107.198,43 | 107.198,43 |
| 252.01.01.04.11 | İbadet Yerleri | 432.826,05 | 432.826,05 |
| TOPLAM TUTAR (TL) | TOPLAM TUTAR (TL) | 32.793.450,59 | 32.793.450,59 |
Kurum göndermiş olduğu cevap yazısında, iz bedeliyle muhasebe kaydı yapılması gereken bazı taşınmazların sehven yanlış bedelle kayıt altına alındığını; bazı taşınmazların ise maliyet/rayiç bedel ile kayıt altına alınmasına rağmen bedel türü olarak iz bedeli yazıldığını ve gerekli düzeltmelerin yapılmakta olduğunu belirtmiştir.
Sonuç olarak, Kurum gerekli düzeltmelerin yapılmakta olduğunu belirtmesine rağmen 2022 mali tablolarındaki hata ortadan kalkmamıştır.