|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, doğrudan temin alımlarıyla ilgili önemli bulgular ortaya koymuştur. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22. maddesi kapsamında, belli bir süreyi gerektiren inşaat tadilat ve bakım onarım işleri için yüklenicilerle sözleşme imzalanmadığı tespit edilmiştir. Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddesi, bu tür alımların sözleşmeye bağlanmasını zorunlu kılmakta, ancak denetimlerde birçok bakım onarım işinin sözleşmesiz gerçekleştirildiği görülmüştür. Sözleşme imzalanması, kamu kaynaklarının etkin kullanımı ve işin kontrolü açısından kritik öneme sahiptir.
Ayrıca, doğrudan temin yoluyla yapılan alımlarda yasaklılık kontrolünün yapılmadığı da belirlenmiştir. Kamu İhale Tebliği’nin ilgili maddesi, bu tür alımlarda alım yapılacak kişi veya firmanın yasaklı olup olmadığının kontrol edilmemesi gerektiğini belirtmektedir. Ancak, parasal limit dahilindeki alımlarda, alım yapılacak gerçek veya tüzel kişilerin Kamu İhale Kurumu’nun yasaklılar listesinde bulunup bulunmadığının kontrol edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu durum, yasaklı firmalardan alım yapılmaması açısından önem taşımaktadır. |
BULGU: Belli Bir Süreyi Gerektiren Doğrudan Temin Alımları İçin Sözleşme İmzalanmaması ve Yasaklılık Kontrolünün Yapılmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
a) 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine göre doğrudan temin ile gerçekleştirilen yapım ve hizmet işlerinin incelenmesi sonucunda; yapımı ve teslimi belli bir süreyi gerektiren çeşitli inşaat tadilat ve bakım onarım işleri için yüklenici ile sözleşme imzalanmadığı görülmüştür.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Doğrudan temine ilişkin açıklamalar” başlıklı 22.1.1.3. maddesinde; “ Bu madde kapsamında alımı yapılacak malın teslimi veya hizmetin ya da yapım işinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda, alımın bir sözleşmeye bağlanması zorunlu olup bir defada yapılacak alımlarda sözleşme yapılması İdarelerin takdirindedir.” denilmiştir. Tebliğ düzenlemesi uyarınca bakım onarım gibi belli bir süreyi gerektiren işler için yapılacak alımlarda sözleşme düzenlemesi zorunludur. Yapılan denetimlerde Tebliğ hükmü gereği belli süreyi gerektiren doğrudan temin alımlarında genel olarak sözleşme düzenlendiği görülse de çok sayıda bakım onarım işine ilişkin sözleşmesiz iş yaptırıldığı tespit edilmiştir.
Doğrudan temin kapsamında gerçekleştirilen ve belli bir süreyi gerektiren yapım ve hizmet alımlarında işin İdare tarafından belirlenen koşullarda ve özelliklerde yapılmasını garanti altına almak, kamu kaynaklarının etkin kullanımını ve işin kontrolünü sağlayabilmek, ayrıca ilgili işten doğabilecek hukuki anlaşmazlıkların önüne geçebilmek amacıyla sözleşme imzalanması gerektiği değerlendirilmektedir.
b) Yapılan incelemede 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi ile doğrudan temin yoluyla parasal limit dâhilinde yapılan alımlarda yasaklılık kontrolünün yapılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İhale Tebliği’nin “Teyit İşlemleri” başlıklı 30.5.4. maddesinde; “4734 sayılı Kanun’un 22 nci maddesi uyarınca doğrudan temin yoluyla alım yapılması halinde alım yapılacak kişi ya da firmanın ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığı teyit ettirilmeyecektir. Ancak, anılan Kanunun 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen parasal limit dâhilinde yapılan alımlarda, alım yapılacak gerçek veya tüzel kişinin Kurumun internet sayfasındaki yasaklılar listesinde bulunup bulunmadığının kontrol edilmesi ve yasaklı olduğunun belirlenmesi durumunda, söz konusu kişiden alım yapılmaması gerekmektedir.” denilmiştir.
4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesi uyarınca doğrudan temin yoluyla alım yapılması halinde alım yapılacak kişi ya da firmanın ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığı teyit ettirilmeyecektir. Ancak, anılan Kanun’un 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen parasal limit dâhilinde yapılan tüm alımlarda, alım yapılacak gerçek veya tüzel kişinin Kamu İhale Kurumunun internet sayfasındaki yasaklılar listesinde bulunup bulunmadığının kontrol edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.