|
ÖZET: Beyanname vermeyen vergi mükellefleri hakkında gerekli cezaların uygulanmadığı tespit edilmiştir. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun ilgili maddeleri ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu çerçevesinde, mükelleflerin beyanname verme yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda vergi ziyaı ve usulsüzlük cezalarının uygulanması gerekmektedir. Ancak yapılan denetimlerde, bazı mükelleflerin ilan ve reklam vergisi beyannamelerini süresinde vermediği, buna rağmen cezai işlemlerin gerçekleştirilmediği görülmüştür.
İlgili mevzuat, vergi beyannamelerinin zamanında verilmemesi durumunda ceza uygulanmasını öngörmektedir. Ancak, belediye idaresinin mevcut duruma ilişkin açıklamaları, geçmiş dönemlerdeki usulsüzlüklerin göz ardı edildiğini göstermektedir. Sadece bir örnek dosya sunulması, sistematik sorunların giderildiğini kanıtlamaya yeterli değildir. Bu durum, mükelleflerin yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde cezaların etkin bir şekilde uygulanmadığını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, beyanname vermeyen mükelleflere yönelik vergi ziyaı ve usulsüzlük cezalarının uygulanması, belediye gelirlerinin artırılması açısından büyük önem taşımaktadır. Cezaların caydırıcılığı, mükelleflerin vergi yükümlülüklerini zamanında yerine getirmelerini teşvik edecektir. |
BULGU: Beyanname Vermeyen Vergi Mükellefleri Hakkında Uygulanması Gereken Cezaların Tatbik Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
İdare tarafından beyanname vermeyen mükelleflere ilişkin usulsüzlük veya vergi ziyaı cezasının uygulanmadığı tespit edilmiştir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Usul hükümleri” başlıklı 98’inci maddesinde, bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan durumlarda, alınacak vergi, harç ve katılma payları hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve bunların ek ve tadil hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun “Cezalar” başlıklı 331’inci maddesinde, vergi kanunlarına aykırı hareket edenlerin, vergi ziyaı ve usulsüzlük cezaları dâhil olmak üzere ilgili cezalara tabi olacağı hükme bağlanmıştır.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun “Vergi ziyaı” başlıklı 341’inci maddesinde, vergi ziyaı; mükellefin veya sorumlunun vergilendirme ile ilgili ödevlerini süresinde veya tam olarak yerine getirmemesi nedeniyle verginin eksik ya da geç tahakkuk ettirilmesi olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanun’un “Vergi ziyaı cezası” başlıklı 344’üncü maddesinde ise ziyaa uğratılan verginin bir katı tutarında ceza uygulanacağı ifade edilmiştir.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun “Usulsüzlüğün tarifi” başlıklı 351’inci maddesinde, usulsüzlük; vergi kanunlarının şekil ve usule ilişkin hükümlerine uyulmaması olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanun’un “Usulsüzlük dereceleri ve cezaları” başlıklı 352’nci maddesinde ise vergi beyannamelerinin süresinde verilmemesi durumunda birinci derece usulsüzlük cezası uygulanacağı belirtilmiştir.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun “Muhtelif cezayı istilzam etmesi” başlıklı 336’ncı maddesinin birinci fıkrasında, aynı fiil nedeniyle vergi ziyaı ve usulsüzlük suçu birlikte işlenmişse, yalnızca miktar itibarıyla en ağır cezanın uygulanacağı hükme bağlanmıştır.
Mevzuat hükümleri çerçevesinde, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu kapsamındaki vergi ve harçlara ilişkin beyannamelerin süresinde verilmemesi, vergilendirme ile ilgili ödevlerin zamanında yerine getirilmemesine ve dolayısıyla verginin geç tahakkuk ettirilmesine neden olmaktadır. Bu doğrultuda, ilgililer hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nda belirtilen vergi ziyaı veya usulsüzlük cezalarının, aynı Kanun’un “Muhtelif cezayı istilzam etmesi” hükmü dikkate alınarak uygulanması gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Verginin tarhı ve ödenmesi” başlıklı 16’ncı maddesinde belirtilen süreler içinde verilmesi gereken ilan ve reklam vergisi beyannamelerinin bazı mükellefler tarafından süresinde verilmediği belirlenmiştir. Bu durum, Belediye tarafından gerçekleştirilen yoklamalar sonucunda tespit edilmesine rağmen, ilgililer hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nda öngörülen vergi ziyaı veya usulsüzlük cezalarının uygulanmadığı görülmüştür.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta özetle; beyanname vermeyen mükelleflere yönelik olarak mevzuat kapsamında gerekli işlemlerin yapılmaya başlandığı ifade edilmiştir.
Ancak yapılan tespit, yalnızca mevcut duruma ilişkin bir tedbir açıklamasından ibaret olmayıp, geçmiş dönemlerde de çok sayıda mükellefin beyanname vermemesine rağmen 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun ilgili maddeleri uyarınca herhangi bir usulsüzlük veya vergi ziyaı cezası uygulanmadığını ortaya koymaktadır. İdare tarafından sürece ilişkin yalnızca bir örnek dosya gönderilmiş olup, söz konusu uygulamanın tüm geçmiş dönem eksikliklerini kapsayacak şekilde ve istikrarlı biçimde hayata geçirilip geçirilmediği hususunda yeterli bilgi ve belge sunulmamıştır.
Dolayısıyla, yalnızca sınırlı bir örnekle yapılan açıklama, bulguda belirtilen sistematik aksaklığın giderildiğini ortaya koymak için yeterli görülmemektedir.
Sonuç olarak, Belediye tarafından ilan ve reklam vergisinin tahakkukuna ilişkin yükümlülüklere uymayan mükelleflere vergi ziyaı veya usulsüzlük cezalarının uygulanması gerekmektedir. Cezaların caydırıcı etkisi dikkate alındığında, söz konusu uygulamanın Belediye gelirlerinin artırılmasına katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir.