|
ÖZET: Biga Ağaköy Meslek Yüksekokulu Binası İkmal İnşaatı, 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde incelenmiştir. 24.06.2020 tarihinde sözleşmesi imzalanan ve 23.06.2021 tarihinde tamamlanması planlanan inşaat, 12.617.000,00 TL bedelle birim fiyat teklif alınarak ihale edilmiştir. Kamu İhale Kanunu’nun 62. maddesi, yapım işlerinin ihale edilmeden önce arsa temini, mülkiyet, kamulaştırma ve imar işlemlerinin tamamlanmasını zorunlu kılmaktadır. Uygulama projeleri olan işlerde anahtar teslimi götürü bedel teklif alınması gerekmektedir.
İhaleye çıkmadan önce uygulama projelerinin bulunması esastır. Ancak, bina işlerinin uygulama projeleri üzerinden anahtar teslimi götürü bedel teklif alınarak ihale edilmesi dışında başka bir yöntem uygulanamaz. İncelenen inşaatın özgün ve karmaşık bir nitelik taşımadığı, dolayısıyla teknik ve mali özelliklerinin net bir şekilde belirlenemediği iddiası geçerli değildir. Kamu idaresinin, istisnai durumlar gerekçesiyle birim fiyat teklif usulü ile ihale gerçekleştirdiği belirtilse de, mevzuatın açık hükümleri karşısında bu durumun hukuki bir geçerliliği bulunmamaktadır. Sonuç olarak, yeniden veya ikmalen yaptırılan bina işlerinde uygulama projelerinin mevcut olması ve ihale sürecinin anahtar teslimi götürü bedel teklif alınarak gerçekleştirilmesi zorunludur. Bu nedenle, bina inşaatlarının birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilmesi hukuken mümkün değildir. |
BULGU: Biga Ağaköy Meslek Yüksekokulu Binası İkmal İnşaatı İşinin Birim Fiyat Teklif Alınmak Suretiyle İhale Edilmesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Üniversitenin yapım işlerinin incelenmesinde; 24.06.2020 yılında sözleşmesi imzalanarak 23.06.2021 tarihinde tamamlanması öngörülen 12.617.000,00 TL sözleşme bedelli Biga Ağaköy Meslek Yüksekokulu Binası İkmal İnşaatı yapım işinin birim fiyat teklif alınmak suretiyle ihale edildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdarece uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinde;
“Bu Kanun kapsamındaki idarelerce mal veya hizmet alımları ile yapım işleri için ihaleye çıkılmadan önce aşağıda belirtilen hususlara uyulması zorunludur:
Yapım işlerinde arsa temin edilmeden, mülkiyet, kamulaştırma ve gerekli hallerde imar işlemleri tamamlanmadan ve uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamaz. İhale konusu yapım işinin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ön veya kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilir. Uygulama projesi bulunan yapım işlerinde anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale yapılması zorunludur. Ancak, doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan yapım işlerinde ön veya kesin proje üzerinden, her türlü onarım işleri ile işin yapımı sırasında belli aşamalarda arazi ve zemin etütleri gerekmesi veya uygulamada imar ve güzergâh değişikliklerinin muhtemel olması nedenleriyle ihaleden önce uygulama projesi yapılamayan, bina işleri hariç, yapım işlerinde ise kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilir. Bu işlerin uygulama projesi yapılabilen kısımlar için anahtar teslimi götürü bedel, uygulama projesi yapılamayan kısımlarda ise her bir kalem iş için birim fiyat teklif almak suretiyle ihale yapılabilir. …” hükmü bulunmaktadır.
Buna göre, yapım işlerinde uygulama projelerinin bulunması esas olup bu şekilde anahtar teslim götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale yapılması zorunludur. Bu husus genel kuraldır.
Kanun koyucu, yapım işlerinde uygulama projelerinin yapılamadığı durumlarda ön veya kesin proje üzerinden ve birim fiyat teklif almak suretiyle ihaleye çıkılmasını mezkûr hükümde belirtilen şartlarla sınırlandırmış, ancak bina işlerini açıkça hariç tutmuştur.
Dolayısıyla bina işlerinin uygulama projesi üzerinden anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale edilebilmesi dışında bir uygulama mümkün değildir.
Ortada uygulama projesi bulunan ancak herhangi bir gerekçeyle tamamlanamayan ve tasfiye edilen bir bina inşaatının tamamlanması için ‘Bina İkmal İnşaatı’ olarak yeniden ihale edilen söz konusu yapım işinin, özgün nitelikte ve karmaşık olmadığı açıktır. Bu nedenle de işin teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenememiş olması da söz konusu değildir.
Ayrıca, Kanun’un 62’nci maddesinde belirtilen ve İdarece uyulması zorunlu tutulan hususların göz ardı edilmiş olmasının, Kanun’un “Görevlilerin ceza sorumluluğu” başlıklı 60’ıncı maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında idari ve cezai sonuçları bulunmaktadır.
Kamu idaresi cevabında söz konusu yapının kendine has durumundan dolayı istisnai olarak birim fiyat teklif usulü ile ihale edildiği, bundan sonraki ihalelerde bulguda yer alan hususlara dikkat edilmeye çalışılacağı belirtilmiş ise de, mevzuatta açıkça düzenlenmiş ve istisna edilmemiş olan net konularda İdarelerin herhangi bir saikle mevzuata aykırı işlem ve eylemlerde bulunmasının hukuk karşısında koruma göremeyeceği gözden uzak tutulmamalıdır.
Belirtilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar çerçevesinde; yeniden veya ikmalen yaptırılan bina işlerinde uygulama projelerinin bulunması ve anahtar teslim götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale yapılması zorunluluğu göz önünde bulundurularak, bina işlerine ilişkin yapım işlerinin hiçbir şekilde birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilmemesi gerekmektedir.