|
ÖZET: Yapılan denetimlerde, belediye şirketinin muhasebe kayıtlarında 8 kodlu serbest bırakılan hesapların, bilanço hesaplarıyla karşılıklı olarak kullanıldığı tespit edilmiştir. Tek düzen hesap planına göre, 1, 2, 3, 4 ve 5 ile başlayan hesaplar bilanço hesapları iken, 8 ile başlayan hesaplar serbest bırakılan hesaplar olarak tanımlanmaktadır. Serbest hesaplar, işletmelerin ihtiyaçları doğrultusunda kullanıma açılan ve muhasebenin detaylı bilgi sağlama işlevini yerine getiren hesaplar olup, yalnızca grup içindeki hesaplarla etkileşimde bulunabilirler.
Denetim sonucunda, şirketin muhasebe kayıtlarında serbest hesapların bilanço hesaplarıyla bir arada kullanıldığına dair örnekler ortaya konmuştur. Örneğin, 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar hesabı ile 810 Ara Hesap arasında yapılan kayıtlar, muhasebe kurallarına aykırı bir durum sergilemektedir. Şirket, kullandığı muhasebe programının 8 kodlu hesapları içerdiğini ve bu nedenle düzeltme yapılamadığını belirtmiştir. Ancak, bu durum serbest hesapların bilanço hesaplarıyla birlikte kullanılmasına meşruiyet kazandırmamaktadır. Sonuç olarak, bu tür muhasebe uygulamaları, muhasebe esasları ve ilkeleriyle çelişmektedir. Serbest bırakılan hesapların, bilanço hesapları, gelir tablosu hesapları veya nazım hesaplarla karşılıklı olarak kullanılmaması gerektiği açıktır. |
BULGU: Bilanço Hesapları ile Serbest Bırakılan 8 Kodlu Hesapların Karşılıklı Olarak Kullanılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirketin yevmiye maddelerinin incelenmesi neticesinde 8 kodlu hesapların, muhasebe ilke ve esaslarına aykırı olarak bilanço hesapları ile karşılıklı olarak kullanıldığı görülmüştür.
1 Sıra No’lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği eki olan tek düzen hesap planında 1, 2, 3, 4 ve 5 rakamı ile başlayan hesaplar bilanço hesapları, 8 rakamı ile başlayan hesaplar ise serbest bırakılan hesaplardır.
Serbest bırakılan hesaplar işletmelerin ihtiyaçları doğrultusunda işletmeler tarafından kullanıma açılan hesaplar olup temel işlevi muhasebenin ayrıntılı bilgi fonksiyonunu yerine getirmektir. Bu grupta bulunan hesaplar, grup içindeki hesaplarla karşılıklı olarak kullanılabilecek olup bilanço veya gelir tablosu hesapları ile karşılıklı olarak kullanılmaları söz konusu değildir.
Yapılan incelemede, Şirketin muhasebe kayıtlarında serbest hesaplarla bilanço hesaplarının karşılıklı olarak kullanıldığı görülmüştür. Şirket tarafından yapılan kayıt örneği aşağıdaki gibidir:
258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hs. xxx
810 Ara Hs. xxx
Görüleceği üzere muhasebe kurallarına aykırı bir şekilde 8 kodlu hesap ile bilanço hesabı karşılıklı kullanılmaktadır.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine Şirket tarafından, kullanılmakta olan muhasebe programının 8’li hesaplarının kullanıldığı bir sistem içerdiği, sisteme müdahale edilemediği için konuya ilişkin düzeltme yapılamadığı, bu hesapların her ay sonunda bakiye vermeyecek şekilde kapatıldığı, dolayısıyla mali tablolara bir etkisi olmadığı ifade edilmişse de, bu husus serbest hesapların bilanço hesapları ile karşılıklı çalışabilmesine cevaz vermemektedir.
Sonuç olarak, söz konusu muhasebe kayıtlarının muhasebe esas ve ilkelerine aykırı olduğundan bu hesaplar bilanço hesapları, gelir tablosu hesapları veya nazım hesaplarla karşılıklı kullanılmamalıdır.