|
ÖZET: Yapılan denetimlerde, 2024 yılı Sayıştay raporları çerçevesinde, bir belediye şirketinin muhasebe kayıtlarında 8 kodlu serbest bırakılan hesapların bilanço hesaplarıyla karşılıklı olarak kullanıldığı tespit edilmiştir. Tek düzen hesap planına göre, 1, 2, 3, 4 ve 5 ile başlayan hesaplar bilanço hesaplarını temsil ederken, 8 ile başlayan hesaplar serbest bırakılan hesapları ifade etmektedir. Serbest hesaplar, işletmelerin ihtiyaçlarına göre kullanılmakta olup, yalnızca grup içindeki hesaplarla etkileşimde bulunabilirler; bilanço veya gelir tablosu hesaplarıyla kullanımları uygun değildir.
Denetim sırasında, şirketin muhasebe kayıtlarında serbest hesapların bilanço hesaplarıyla birlikte kullanıldığına dair örnekler ortaya konmuştur. Örneğin, bir kayıtta 260 Haklar hesabı ile 820 Ara Hesap arasında bir işlem gerçekleştirilmiştir. Bu durum, muhasebe kurallarına aykırı bir uygulama olarak değerlendirilmektedir. Şirket, serbest hesapların her ay sonunda bakiye vermeyecek şekilde kapatıldığını ve mali tablolara yansımadığını belirtmiş olsa da, bu durum serbest hesapların bilanço hesaplarıyla birlikte kullanılmasına izin vermemektedir. Sonuç olarak, bu tür muhasebe uygulamaları, muhasebe ilke ve esaslarına aykırı olup, serbest bırakılan hesapların bilanço hesapları, gelir tablosu hesapları veya nazım hesaplarla karşılıklı olarak kullanılmaması gerekmektedir. |
BULGU: Bilanço Hesapları ile Serbest Bırakılan 8 Kodlu Hesapların Karşılıklı Olarak Kullanılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirketin yevmiye maddelerinin incelenmesi neticesinde 8 kodlu hesapların, muhasebe ilke ve esaslarına aykırı olarak bilanço hesapları ile karşılıklı olarak kullanıldığı görülmüştür.
1 Sıra No’lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği eki olan tek düzen hesap planında 1, 2, 3, 4 ve 5 rakamı ile başlayan hesaplar bilanço hesapları, 8 rakamı ile başlayan hesaplar ise serbest bırakılan hesaplardır.
Serbest bırakılan hesaplar işletmelerin ihtiyaçları doğrultusunda işletmeler tarafından kullanıma açılan hesaplar olup temel işlevi muhasebenin ayrıntılı bilgi fonksiyonunu yerine getirmektir. Bu grupta bulunan hesaplar, grup içindeki hesaplarla karşılıklı olarak kullanılabilecek olup bilanço veya gelir tablosu hesapları ile karşılıklı olarak kullanılmaları söz konusu değildir.
Yapılan incelemede, Şirketin muhasebe kayıtlarında serbest hesaplarla bilanço hesaplarının karşılıklı olarak kullanıldığı görülmüştür. Örneğin Şirket tarafından yapılan aşağıdaki kayıtta işletme hakkının muhasebe kaydı aşağıdaki gibidir:
260 Haklar Hs. xxx
820 Ara Hs. xxx
Görüleceği üzere muhasebe kurallarına aykırı bir şekilde 8 kodlu hesap ile bilanço hesabı karşılıklı kullanılmaktadır.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine Şirket tarafından özetle, serbest hesapların uygulamada her ay sonunda bakiye vermeyecek şekilde kapatıldığı ve dolayısıyla mali tablolara intikal etmediği ifade edilmiş olsa da bu husus serbest hesapların bilanço hesapları ile karşılıklı çalışabilmesine cevaz vermemektedir.
Sonuç olarak, söz konusu muhasebe kayıtları muhasebe ilke ve esaslarına aykırı olduğundan bu hesaplar bilanço hesapları, gelir tablosu hesapları veya nazım hesaplarla karşılıklı çalışmamalıdır.