|
ÖZET: Üniversitenin taşınmazlara ilişkin muhasebe kayıtlarının eksikliği ve bilgi alışverişindeki yetersizlikler, mali tabloların güvenilirliğini olumsuz etkilemektedir. Sayıştay denetim raporlarına göre, üniversitenin tahsisli kullandığı ve tahsis ettiği taşınmazların durumuna dair muhasebe kayıtları yapılmamış, bu durum da taşınmazlara dair doğru bilgi sunulmasını engellemiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, kamu taşınmazlarının mali saydamlık ve hesap verebilirlik açısından kayıtlara alınmasını zorunlu kılmaktadır.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik, taşınmazların değer tespitinin yapılmasını ve bu değerlerin mali tablolara yansıtılmasını gerektirmektedir. Yönetmelik çerçevesinde, taşınmazların envanterinin tamamlanması ve gerçek değerleri üzerinden raporlanması büyük önem taşımaktadır. Ancak, üniversitenin diğer kamu idarelerine tahsis ettiği taşınmazlarla ilgili muhasebe kayıtlarının güncel durumu yansıtmadığı tespit edilmiştir. Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı ile Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı arasındaki bilgi eksiklikleri, taşınmazların değerlerindeki değişimlerin kaydedilmesinde sorunlar yaratmaktadır. Kamu İdaresi, tahsisli taşınmazlara ilişkin muhasebe kayıtlarının uyumlu hale getirildiğini belirtmiş olsa da, mali tabloların güvenilirliğini sağlamak için bu kayıtların düzenli olarak güncellenmesi ve taşınmaz form ve cetvellerinin fiili durumla uyumlu hale getirilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Bilançonun Taşınmazlara İlişkin Doğru ve Güvenilir Bilgi Sunmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Üniversitenin tahsisli kullandığı ve tahsis ettiği taşınmazların muhasebe kayıtlarının yapılmaması ve taşınmazların durumundaki değişikliklere ilişkin birimler arasındaki bilgi alışverişindeki eksiklik nedeniyle mali tabloların taşınmazlara ilişkin doğru ve güvenilir bilgi sunmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 3’üncü maddesinde, kamu kaynağı olarak sayılan taşınmazların, mali saydamlığı ve hesap verebilirliği sağlayacak şekilde kayıtlara alınması gerekmektedir. Bu itibarla, taşınmazların fiili envanterinin yapılması ve mevzuata uygun olarak belirlenen değerler üzerinden mali tablolara yansıtılması önem arz etmektedir.
Kamu idarelerince yapılacak envanter çalışmaları, 02.10.2006 tarih ve 26307 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’te düzenlenen kayıt işlemleri çerçevesinde yürütülmektedir. Anılan Yönetmeliğin 5’inci maddesinde; iz bedeli ile izlenecekler dışındaki taşınmazların maliyet bedeli, maliyet bedeli belirlenemiyorsa rayiç değerleri üzerinden kayıtlara alınması gerektiği ifade edilmiştir. Yönetmeliğin “Kayıt şekli” başlıklı 7’nci maddesinde ise, Yönetmeliğin eki kayıt planında yer alan taşınmazların, cinslerine göre hangi formlara kaydedileceği ve kayıtların formlarda yer alan bilgileri içerecek şekilde yapılacağı düzenlenmiştir.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmeliğin geçici 1’inci maddesi ile kamu idarelerine, değer tespitlerini sonuçlandırıp taşınmazlarını gerçek değeri üzerinden raporlamaları için 31.12.2017 tarihine kadar süre tanınmıştır. Envanteri tamamlanan ve gerçek değeri tespit edilen taşınmazlar, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 171176 maddeleri arasında yer alan düzenlemeler uyarınca varlığın cinsine göre 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ve 252 Binalar Hesabına kaydedilerek raporlanacaktır.
Söz konusu düzenlemelere göre, kamu idarelerinin taşınmazlarından tahsise konu edilenlerin, tahsis eden kamu idaresine hizmet veren muhasebe birimince kayıtlı değeri üzerinden ilgili maddi duran varlık hesabına alacak, 500 Net Değer Hesabına borç kaydedileceği; tahsis edilen kamu idaresine hizmet veren muhasebe birimince kayıtlı değeri üzerinden ilgili maddi duran varlık hesabına borç, 500 Net Değer Hesabına alacak kaydedileceği ifade edilmektedir.
Yapılan incelemede; Üniversitenin diğer kamu idarelerine tahsis ettiği ve diğer kamu idarelerinden tahsisli olarak kullandığı taşınmazlar olduğu halde bunlara ilişkin muhasebe kayıtlarının mevcut durumu yansıtmadığı tespit edilmiştir. Öte yandan Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı ile Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı arasındaki değer artırıcı harcama, enflasyon düzeltmesi gibi taşınmazların değerlerindeki değişimlere ilişkin bilgi alışverişindeki eksiklik nedeniyle Kamu İdaresi mali tabloları ve Yönetmelik eki taşınmaz formları ile icmal cetvelleri arasındaki veriler uyumsuzdur.
Kamu İdaresi cevabında bulgu konusu hususlara iştirak edilmiş ve tahsisli kullanılan ve tahsis edilen taşınmazlara ilişkin fiili durum ile muhasebe kayıtlarının uyumlu hale getirildiği ifade edilmiştir.
Mali tabloların Kamu İdaresinin taşınmazlarına ilişkin doğru ve güvenilir bilgi sunmasını teminen, tahsisli kullanılan ve tahsis edilen taşınmazlara ilişkin muhasebe kayıtlarının yapılması, taşınmaz form ve cetvellerinin fiili durum ve muhasebe kayıtlarıyla uyumluluğunun sağlanması gerekmektedir.