|
ÖZET: Denetim raporları, 2023 yılı itibarıyla kamu idarelerinin muhasebe kayıtlarında bilgisayar yazılımı lisans alımlarının 260-Haklar Hesabı’nda uygun şekilde muhasebeleştirilmediğini ortaya koymuştur. İncelemeler, çeşitli lisans bedeli ödemelerinin doğrudan gider olarak kaydedildiğini ve bu tutarların 260-Haklar Hesabı’na yansıtılmadığını göstermektedir. Türkiye Ulusal Ajansı’nın mali işlemlerine ilişkin yönergeler, bu tür harcamaların doğru bir şekilde kaydedilmesi ve raporlanmasını zorunlu kılmaktadır.
Yönergeye göre, 260-Haklar Hesabı, hukuki tasarruflar ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılmalıdır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği, maddi olmayan duran varlıkların tanımını yaparak, bilgisayar yazılımlarının da bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiğini belirtmektedir. Ancak yapılan denetimlerde, beş adet yazılım lisans bedeli ödemesinin kayıtlara geçirilmediği ve bu durumun bilanço üzerinde 1.681.529,92 TL’lik bir eksiklik yarattığı tespit edilmiştir. İdare, bu eksikliklerin farkında olduğunu ve hatalı muhasebeleştirmelerin düzeltilmesi için gerekli önlemleri alacağını ifade etmiştir. Bilgisayar yazılımı lisans bedeli ödemelerinin 260-Haklar Hesabı’nda aktifleştirilmesi ve bu hakların kullanımı süresince hesaptan düşülmemesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu durum, mali tabloların doğruluğu ve güvenilirliği açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Bilgisayar Yazılımı Lisans Alımlarının Haklar Hesabında Muhasebeleştirilmemesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Diğer Kamu İdareleri
İdarenin muhasebe kayıtlarının incelenmesi neticesinde muhtelif bilgisayar yazılımı lisans alımlarının 260-Haklar Hesabı’nda kayıt altına alınmaksızın doğrudan giderleştirildiği görülmüştür.
Türkiye Ulusal Ajansı Bütçesi ve Ajansın Ortak Olduğu Projelere İlişkin Mali İşlemler Yönergesi’nin “Amaç ve Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinin birinci fıkrasında; bu Yönerge’nin amaçlarından birisinin Türkiye Ulusal Ajansına ait mali tabloların zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde belirtilen standartlara uygun bir şekilde hazırlanması ve yayımlanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemek olduğu ifade edilmiştir.
Aynı Yönerge’nin “Hesap Planı” başlıklı 27’nci maddesinin ikinci fıkrasında; Ajansta, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde öngörülen hesap planı ve işleyişi esas alınarak düzenlenen hesap planının kullanılacağı belirtilmektedir.
Söz konusu Yönerge’ye ekli Hesap Planı’nda 260-Haklar Hesabı’nın niteliğine ilişkin;
“Haklar hesabı, bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılır.” denilmektedir.
23.12.2014 tarih ve 29214 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Maddi olmayan duran varlıklar ve kayıt değerleri” başlıklı 29’uncu maddesinin birinci fıkrasında maddi olmayan duran varlık, mal veya hizmet üretiminde veya ediniminde kullanılmak, üçüncü kişilere kiraya verilmek veya idari amaçlar için kullanılmak üzere elde tutulan marka, isim, bilgisayar yazılımı, telif, patent, sınai ve işletme hakları gibi kalemlerdir şeklinde tanımlanmıştır.
Aktarılan mevzuat hükümleri doğrultusunda İdarenin, bilgisayar yazılımı kullanım hakkını ifade eden lisans bedeli ödemelerini 260-Haklar Hesabının borcuna kaydederek aktifleştirmesi ve bilançoda raporlaması gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde, denetim dönemi içerisinde 5 adet bilgisayar yazılımı lisans bedeli ödemesinin doğrudan giderleştirildiği ve bu tutarların 260-Haklar Hesabı’nın borç bakiyesine yansımadığı tespit edilmiştir. Netice olarak bilançoda 260-Haklar Hesabı 1.681.529,92 TL eksik yer almaktadır.
İdare tarafından konusu geçen tespitlere iştirak edilmekte ve sehven yapıldığı ifade edilen eksik muhasebeleştirmelerin düzeltilmesi ve takip eden dönemde tekrar edilmemesi adına gerekli önlemlerin alınacağı belirtilmektedir.
Bu itibarla, bilgisayar yazılımı kullanım hakkını teşkil eden lisans bedeli ödemelerinin 260-Haklar Hesabı’nda aktifleştirilmesi, söz konusu hakkın kullanımı devam ettiği sürece hesabın bakiyesinden düşülmemesi ve bilançoda gösterilmesi gerekmektedir.