|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir ilçe belediyelerinde bilgisayar yazılımları ve proje danışmanlık hizmetleri ile edinilen plan/projelerin 260-Haklar Hesabı yerine 630-Giderler Hesabı altında kaydedildiğini ortaya koymuştur. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne göre, 260-Haklar Hesabı, hukuki tasarruflar ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılmalıdır. Ancak yapılan incelemeler, bu hesapta gerekli kayıtların tutulmadığını ve dolayısıyla mali tabloların eksik bilgi sunduğunu göstermektedir.
Yönetmelikte belirtilen 260-Haklar Hesabı’nın alt kodları, bilgisayar yazılımları ve plan projeleri gibi kalemleri içermektedir. Proje hazırlama süreçleri için yapılan ödemelerin, bu hesapta izlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Ancak, mevcut uygulamada bu harcamalar giderler hesabına kaydedildiğinden, projelerin mali tablolar üzerindeki etkisi belirlenememektedir. Bu durum, belediyenin finansal durumunu yanıltıcı bir şekilde yansıtmaktadır. Sonuç olarak, 630-Giderler Hesabı altında kaydedilen tutarların, doğru bir şekilde 260-Haklar Hesabı’na aktarılması gerekmektedir. Bu düzeltme, mali tabloların güvenilirliğini artıracak ve yapılan harcamaların daha şeffaf bir şekilde izlenmesini sağlayacaktır. |
BULGU: Bilgisayar Yazımlarının ve Plan/Projelerin Haklar Hesabında İzlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Bilgisayar yazılımlarının ve proje hazırlanmasına ilişkin danışmanlık hizmet alımıyla edinilen plan/projelerin 260-Haklar Hesabında izlenmediği ve gider kaydedildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “26 Maddi olmayan duran varlıklar” başlıklı 208’inci maddesinde, bu hesap grubunun herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan ve kurumun belli bir şekilde yararlandığı veya yararlanmayı beklediği aktifleştirilen giderler ile belli koşullar altında hukuken himaye gören haklar gibi varlıklar ile bunlar için hesaplanan birikmiş amortismanların kaydı için kullanılacağı ifade edilmiştir. Bu grupta yer alan hesaplar ise 260-Haklar Hesabı, 264-Özel Maliyetler Hesabı, 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabıdır.
Yönetmelik’in 210’uncu maddesinde, 260-Haklar Hesabının bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Ayrıca 2024 Yılı Mahalli İdareler Detaylı Hesap Planında, 260-Haklar Hesabının alt kodunda (260.01) Bilgisayar Yazılımları ve (260.02.02) “Plan Projeler” yer almaktadır.
Proje hazırlatılmasına ilişkin danışmanlık hizmet alımlarına ait birim fiyat cetvellerinde, proje hazırlanabilmesi için gerekli çalışmalara da yer verilmekte olup yürütülen bu çalışmalar için de ödeme yapılmaktadır. Ayrıca birim fiyat teklif cetvellerinde doğrudan “plan/proje hazırlanması” kalemi de bulunmaktadır. Dolayısıyla ödenen hak edişler, hazırlık sürecini ve nihai plan/projeyi kapsamaktadır. Nihai plan/proje için yapılan ödemelerin, belirli alanlarda kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetki tanınmış olması sebebiyle 260-Haklar Hesabında izlenmesi gerekmektedir.
Projeler, bir yapım işine bağlanıldığı takdirde, yapım işi tamamlandığında ortaya çıkan varlığın maliyetinin bir unsuru haline gelmektedir. Bu sebeple, 260-Haklar Hesabında izlenen projelerin, yapım işinde kullanılması halinde, işin geçici kabulünün yapılmasıyla birlikte imal edilen yapının maliyetine eklenmesi gerektiği düşünülmektedir.
Yapılan incelemede, bilgisayar yazılım alımının ve proje hazırlatılmasına ilişkin danışmanlık hizmet alımı işlerinde ödenen tutarların 260-Haklar Hesabı yerine, 630-Giderler Hesabına kaydedildiği tespit edilmiştir. Bu nedenle mali tablolarda 260-Haklar Hesabı eksik görünmekte iken 630-Giderler Hesabı ise aynı tutarda fazla görünmektedir.
Ayrıca 630-Giderler Hesabı kullanılarak gider kaydı işlemi yapıldığında bahsi geçen plan ve projeler mali tablolarda takip edilememektedir.
Belediye tarafından yapılan haklar grubuna ait hizmet alımları 630-Giderler Hesabında izlendiğinden yazılım ve proje alımlarına ilişkin ödenen tutarlar ayrıştırılamamıştır. Dolayısıyla bu hatanın mali tablolarda yarattığı etki saptanamamıştır.
Sonuç olarak, 630-Giderler Hesabındaki ilgili tutarların hesaplanarak 260-Haklar Hesabında muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.