Bilimsel Araştırma Projeleri Hakkında Yönetmeliğe Uygun Olmayan İş ve İşlemlerin Bulunması (Sayıştay)

BULGU: Bilimsel Araştırma Projeleri Hakkında Yönetmeliğe Uygun Olmayan İş ve İşlemlerin Bulunması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Üniversite bünyesinde yürütülen bilimsel araştırma projeleri incelendiğinde, Komisyon tarafından kabul edilen ve tamamlanan projelerin zamanında YÖKSİS’e girilmediği, projelere ait ara ve sonuç raporlarının süresinde verilmediği, sonuç raporları teslim edilen bazı projelerin yayın şartını yerine getirmediği ve söz konusu eksikliklere rağmen komisyon tarafından mevzuatında ifade edilen yaptırımların uygulanmadığı görülmüştür.
26.11.2016 tarih ve 29900 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma Projeleri Hakkında Yönetmelik’in “Proje raporları” başlıklı 8’inci maddesinde, kabul edilen bir projenin yürütücüsünün Komisyona altı ayda bir geçmiş dönemdeki çalışmalarla ilgili bilgilerin yer aldığı ara raporu sunacağı, ara raporların Komisyon tarafından inceleneceği ve projelerin sonraki dilimleri ile ilgili maddi desteğin devamının Komisyonun olumlu görüşüne tabi olduğu, Proje yürütücüsünün, protokolde belirtilen bitiş tarihini izleyen en geç üç ay içerisinde, araştırma sonuçlarını içeren proje sonuç raporunu Komisyon tarafından belirlenen formata uygun olarak sunacağı,
Mezkûr Yönetmelik’in “Proje süresi ve bütçesi” başlıklı 9’uncu maddesinde, projelerin Komisyon tarafından onaylanan çalışma takvimine ve bütçe planına uygun olarak yürütülmesinin esas olduğu ancak gereken hallerde projeler için ek süre ve ilave bütçe verilebileceği, bilimsel araştırma projelerinin ek süreler dahil en çok 36 ay (3 yıl) içerisinde tamamlanacağı,
Anılan Yönetmelik’in “Bilimsel araştırma projelerinin ve kaynak aktarımı desteklerinin YÖKSİS’e girilmesi” başlıklı 10’uncu maddesinde ise, Komisyon tarafından kabul edilen ve devam eden bilimsel araştırma projeleri ve kaynak aktarımı desteklerine ilişkin bilgiler ile Yükseköğretim Kurulu tarafından istenen diğer bilgilerin, projenin kabul tarihini takip eden ve tamamlanan projelerin sonuç raporunun verilmesi gereken tarihi takip eden bir ay içinde YÖKSİS’e girileceği, YÖKSİS’e veri girişlerinin belirlenen zamanlarda yapılmasını takip etme görevi ve sorumluluğunun Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi Koordinatörüne ait olduğu,
Hükümleri düzenlenmiştir.
Düzce Üniversitesi tarafından hazırlanarak yayınlanan Düzce Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Destekleme Yönergesinin “Ara raporlar” başlıklı 20’nci maddesinde, proje yürütücülerinin, proje kapsamında yapılan çalışmaları ve gelişmeleri içeren ara raporlarını, protokol tarihinden itibaren altı aylık dönemlerde, internet sayfasında yer alan formata uygun olarak DÜBAP Koordinasyon Birimine sunmakla yükümlü oldukları, “Projelerin sonuç raporları” başlıklı 21’inci maddesinde proje süresinin tamamlanmasını izleyen en çok üç ay içinde, projenin bilimsel ve teknik tüm gelişimi ile sonuçlarını kapsayan kesin raporun, proje yürütücüsü tarafından, internet sayfasında yer alan formata uygun olarak DÜBAP otomasyon sistemine yüklenmesi gerektiği,
“Proje sonuçlarının yayınlanması” başlıklı 22’nci maddesinde ise, Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Destek Projesi, Hızlı Destek Projesi, Lisansüstü Tez Projesi (akademik performansa dayalı bütçe artırımı uygulanmışsa), Başlangıç Araştırma Destek Projesi ve Güdümlü Araştırma Altyapı Destek Projesi yürütücülerinin (Başlangıç Araştırma Destek Projeleri için tüm proje personeli) BAP internet sayfasında detayları sunulan ve endekslerce taranan dergilerde yayın yapmak zorunda oldukları, yayın koşulunu yerine getirmeyen araştırmacılara Hızlı Destek Projeleri ve Lisansüstü Tez Projelerinde ve iki diğer proje türlerinde 5 (beş) yıllık bir süre içinde DÜBAP ile ilgili herhangi bir projede görev veya destek verilmeyeceği,
Mezkur Yönergenin Yaptırımlar ve Genel Hükümleri düzenleyen bölümü 25’nci maddesinde, proje ara raporunun, Komisyonca kabul edilen bir mazeret gösterilmeden 1 aydan fazla geciktirilmesi durumunda rapor teslim edilinceye kadar proje yürütücülerinin yürütmekte olduğu tüm projelere ait işlemlerin durdurulacağı, yapılan uyarıya rağmen 15 gün içerisinde ara raporun verilmemesi halinde ise proje çalışmasının iptal edilerek, proje kapsamında satın alınan makine ve teçhizattan bir problemi veya arızası olmayan ve kullanılabilir durumda olanların Üniversite envanterine kayıt edileceği, proje yürütücüsünün 5 (beş) yıl süre ile DÜBAP desteklerinden faydalandırılmayacağı,
26’ncı maddesinde ise, proje sonuç raporunun süresi içinde sunulmaması halinde proje yürütücülerinin yürütmekte olduğu tüm projelere ait işlemlerin raporu teslim edilinceye kadar durdurulacağı, yapılan uyarıya rağmen 15 gün içerisinde sonuç raporunun teslim edilmemesi durumunda ise, proje yürütücüsüne 5 (beş) yıl süre ile yeni bir proje desteği verilmeyeceği,
Düzenlemesi yapılmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, Üniversiteler nezdinde yürütülen bilimsel araştırma projeleriyle ilgili iş ve işlemlerin Komisyon aracılığıyla yürütüleceği, Komisyon tarafından kabul edilen projelerin yürütücüleri tarafından projeleriyle ilgili altı ayda bir ara raporun verilmesi gerektiği, proje süresinin bitişinden itibaren en geç 3 ay içerisinde ise proje sonuç raporunun Komisyona sunulacağı, projelerin süresinin en fazla 36 ay olabileceği bu süreler içerisinde projelerin bitirilmesi gerektiği, sonuç raporu komisyon tarafından kabul edildikten en fazla 2 yıl içerisinde araştırma alanına göre endekslerce taranan dergilerde yayın yapmak zorunda oldukları ve söz konusu düzenlemelere aykırı hareket eden proje yürütücülerinin ilgili maddeler gereğince yaptırımlara maruz kalacağı ve projelerle ilgili bilgilerin zamanında YÖKSİS’e girilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan denetimlerde;
Komisyon tarafından kabul edilen ve devam eden bilimsel araştırma projeleri ve kaynak aktarımı desteklerine ilişkin bilgiler ile Yükseköğretim Kurulu tarafından istenen diğer bilgilerin YÖKSİS’e zamanında girilmediği,
Komisyon tarafından kabul edilen projelerin yürütücüleri tarafından projeleriyle
ilgili altı ayda bir verilmesi gereken ara raporun aşağıdaki tabloda yer verildiği üzere ya hiç verilmediği ya da mazeret sunulmaksızın zamanında verilmediği,

Projelerin en fazla 36 ay içerisinde bitirilmesi gerektiği halde aşağıdaki tabloda listelenen projelerin 36 aylık süre içerisinde bitirilmediği,
Tablo 6: Süresinde Tamamlanmayan ve , 36 Aylık Sürede Bitirilmeyen Projeler

Komisyon tarafından kabul edilen projelerin yürütücüleri tarafından proje bitiş tarihinden itibaren en geç 3 ay içerisinde verilmesi gereken sonuç raporlarının aşağıdaki tabloda gösterilen projelerde ya geç verildiği ya da halen verilmediği,

5. Proje sonuç raporu verildikten sonra yayın şartı olan aşağıda listelenen projelerin

halen yayın şartını yerine getirmediği,
Tablo 8: Yayın Şartını Yerine Getirmeyen Projelerin Listesi

6. Yukarıda yer verilen eksikliklere rağmen Bilimsel Araştırma Komisyonu

tarafından ilgili Yönergedeki yaptırım maddelerinin proje yürütücüleri hakkında işletilmediği,
Hususları tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabından, İdarenin bulguya katıldığı ve gerekli düzeltici işlemlerin yapılmaya başlanıldığı ve eksiklikler konusunda proje yürütücülerine uyarıların yapılarak bundan sonraki projelerde daha dikkatli davranılacağı ifade edilmiştir.
Bu itibarla, projeyi bilimsel, teknik, idari, hukuki ve mali yönlerden, mevzuata uygun bir şekilde yürütmekten sorumluluğu bulunan proje yürütücülerinin bu sorumluluklarının yerine getirilmesi konusunda gerekli özenin gösterilmesi gerekmektedir.