Bilimsel Araştırma Projeleri Kapsamında Verilmesi Gereken Sonuç Raporlarının Zamanında Verilmemesi, Projelerin Kapatılmaması ve Yönergede Yer Alan Yaptırımların Uygulanmaması (Sayıştay)

BULGU: Bilimsel Araştırma Projeleri Kapsamında Verilmesi Gereken Sonuç Raporlarının Zamanında Verilmemesi, Projelerin Kapatılmaması ve Yönergede Yer Alan Yaptırımların Uygulanmaması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Üniversite bünyesinde yürütülen bilimsel araştırma projeleri üzerinde yeterli gözetimin kurulmadığı; sonuç raporlarını teslim etmeyen projelere mevzuatta öngörülen yaptırımların uygulanmadığı ve bu proje yürütücülerine mevzuata aykırı şekilde yeni proje verildiği görülmüştür.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 4’üncü maddesinde; “yüksek düzeyde bilimsel çalışma ve araştırma yapmak” yükseköğretim kurumlarının amaçları arasında sayılmıştır.
Aynı Kanun’un “Rektör” başlıklı 13’üncü maddesinde; rektörün bilimsel ve idari gözetim ve denetimin yapılmasında ve bu görevlerin alt birimlere aktarılmasında, takip ve kontrol edilmesinde ve sonuçlarının alınmasında birinci derecede yetkili ve sorumlu olduğu belirtilmiştir.
26.11.2016 tarih ve 29900 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma Projeleri Hakkında Yönetmelik’in “Proje raporları” başlıklı 8’inci maddesinde; kabul edilen bir projenin yürütücüsünün komisyona altı ayda bir geçmiş dönemdeki çalışmalarla ilgili bilgilerin yer aldığı ara rapor sunacağı, komisyonun ise projenin türüne ve özelliğine göre ara rapor sunma sürelerini ve koşullarını değiştirebileceği ve proje yürütücüsünün, protokolde belirtilen bitiş tarihini izleyen en geç üç ay içerisinde, araştırma sonuçlarını içeren proje sonuç raporunu komisyon tarafından belirlenen formata uygun olarak sunacağı, lisansüstü tez projeleri için, ilgili birimlerce onaylanmış tezlerin de sonuç raporu olarak kabul edilebileceği, sonuç raporunun komisyon tarafından değerlendirilerek projenin başarılı sayılıp sayılmayacağına karar verileceği ifade edilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Proje süresi ve bütçesi” başlıklı 9’uncu maddesinde; projelerin komisyon tarafından onaylanan çalışma takvimine ve bütçe planına uygun olarak yürütülmesinin esas olduğu; ancak, gerekli hallerde proje yürütücüsünün talebi, komisyonunun kararı ile projeler için ek süre, ilave bütçe verilebileceği; bilimsel araştırma projelerinin ek süreler dâhil en çok otuz altı ay içerisinde tamamlanacağı, tez projeleri için verilen sürelerin, yetkili birimler tarafından tezler için verilen yasal ek süreleri kapsayacak şekilde uzatılabileceği; ancak tez projeleri için sağlanacak mali desteklerin, ilgili lisansüstü eğitim ve öğretim mevzuatında belirlenen normal öğrenim süreleri ile sınırlı olduğu belirtilmiştir.
Buna göre; yürütülen bilimsel araştırma projeleri için altı ayda bir (komisyon farklı bir zaman dilimi belirlemişse belirlenen zaman dilimi sonunda) ara raporun, komisyona sunulması; projelerin, en geç otuz altı ay içinde bitirilmesi ve bitiş tarihinden itibaren üç ay içerisinde sonuç raporlarının hazırlanması ve komisyona teslim edilmesi gerekmektedir.
Bilimsel araştırma projelerinin yönetim çerçevesi, Üniversite Senatosu tarafından kabul edilen Bilimsel Araştırma Projeleri Hazırlama ve Değerlendirme Yönergesi ile belirlenmiştir. Bu çerçevede, bilimsel araştırma projeleri ile ilgili önerilerin değerlendirilmesi, proje uygulamalarının izlenmesi ve denetlenmesi ve gerektiğinde projelerin iptal edilmesi görevleri Bilimsel Araştırma Projeleri Komisyonuna verilmiştir.
Söz konusu Yönerge’nin “Proje İptali” başlıklı 25’inci maddesinde; komisyonca kabul edilen bir mazeret gösterilmeden, ara raporun bir aydan ve sonuç raporun dört aydan fazla gecikmesi halinde projelerin iptal edilebileceği ve “Uygulanacak yaptırımlar” başlıklı 26’ncı maddesinde de; ara raporun bir aydan ve sonuç raporun dört aydan fazla gecikmesi nedeniyle projesi iptal edilen yürütücünün iki yıl süreyle yeni bir proje başvurusunda bulunamayacağı ve bu sürenin başlangıç tarihi olarak iptal tarihinin esas alınacağı belirtilmiştir.
Mevzuatta yer alan düzenlemeler çerçevesinde, yükseköğretim kurumlarına bilimsel çalışma ve araştırma yapma görevi verilmiş, bilimsel araştırma projeleri bu hedefe ulaşmak amacıyla yürütülen çalışmalar olarak tanımlanmış ve projelerin yürütülmesi için kamu kaynaklarının ne şekilde kullanılacağı belirlenmiştir. İlgili mevzuatla söz konusu bilimsel çalışmalar üzerinde kurulacak denetim mekanizmaları da belirlenmiş, rektörler bilimsel gözetim ve denetimden birinci derecede sorumlu tutulmuş, bilimsel araştırma projelerinin yürütülmesi ve denetlenmesi amacıyla da Bilimsel Araştırma Projeleri Komisyonu oluşturulmuştur.
Üniversitenin iç mevzuatında, proje ara raporunun bir aydan ve sonuç raporunun dört aydan fazla gecikmesi projelerin iptaline sebep olan haller arasında sayılmış, projesi iptal edilen yürütücülerin iki yıl süreyle yeni bir proje başvurusunda bulunamayacakları belirlenmiştir.
Yapılan incelemelerde, 2021 yılı uygulamalarında yukarıda belirtilen mevzuata aykırı aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
1. Sonuç raporları zamanında teslim edilmeyen, halen devam etmekte olan ve Yönergede öngörülen müeyyideler uygulanmayan projeler aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:
Tablo 13: Raporu Zamanında Teslim Edilmeyen Bilimsel Araştırma Projeleri

2. Raporları zamanında teslim edilmemiş olduğu halde müeyyide uygulanmayan ve Yönergeye aykırı şekilde yeni proje verilen durumlar şunlardır:
a. 2014-33822697-01 numaralı projenin 26.01.2016 tarihinde teslim edilmesi gereken kesin raporu teslim edilmemiş olduğu halde, aynı akademisyene 2017-28886752-03 numaralı ve 2019-28886752-01 numaralı projeler verilmiştir.
b. 2014-84906727-02 numaralı projenin 01.01.2017 tarihinde teslim edilmesi gereken kesin raporu teslim edilmemiş olduğu halde aynı akademisyene 2021-84906727-02 numaralı proje verilmiştir.
Kurumda yürütülen Bilimsel Araştırma Projeleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde, projelerin izleme ve denetlenmesinin yeterli şekilde yapılmadığı ve mevzuatta yer alan hükümlerin tatbik edilmediği görülmüştür. Projelere ilişkin şu tespitler yapılmıştır:
• 2014 yılından 2021 yılı Aralık ayına kadar 38 adet proje sonuç raporu teslim edilmemiştir.
• Sonuç raporlarını dört ay içinde teslim etmemiş projeler için 2021 yılı sonuna kadar herhangi bir izleme yapılmamış ve mevzuatta öngörülen müeyyideler uygulanmamıştır.
• Raporlarını teslim etmemiş bazı proje yürütücülerine, mevzuata aykırı olarak yeni projeler verilmiştir.
Kamu idaresi tarafından ara ve sonuç raporunu göndermeyen veya BAP otomasyon sistemine yüklemeyen proje yürütücülerinin projelerinin, Bilimsel Araştırma Projeleri Komisyonu tarafından iptal edildiği ve gerekli yaptırımların uygulamaya konulduğu ve bundan sonra verilecek projelerde anılan yönergede yer alan yaptırımların uygulanmasının sağlanacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak bilimsel araştırma projelerinin, Bilimsel Araştırma Projeleri Komisyonu tarafından mevzuatta öngörüldüğü şekilde izlenmesi, raporlarının takip edilmesi ve değerlendirilmesi ve projeler çerçevesindeki raporlama yükümlülüklerini yerine getirmeyen akademisyenlere ilişkin mevzuattaki hükümlerin uygulanması gerekmektedir.
Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00
e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr
https://www.sayistay.gov.tr

ZONGULDAK BÜLENT ECEVİT
ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE
İŞLETMESİ
2021 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ 52
KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU 54
SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU 54
DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI 54
DENETİM GÖRÜŞÜ 55
DENETİM BULGULARI 55
T.C. Sayıştay Başkanlığı

T.C. Sayıştay Başkanlığı
BULGU LİSTESİ
A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular
Haklar Hesabında İzlenmesi Gereken Tutarların Doğrudan Giderleştirilmesi
Döner Sermaye İşletmesi Bünyesinde İstihdam Edilen İşçiler için Kıdem Tazminatı Karşılıklarının Ayrılmaması
Döner Sermayeden Yapılan Ek Ödemelerin Genel Yönetim Giderleri Hesabı Yerine Hizmet Üretim Maliyeti Hesabına Kaydedilmesi
B. Diğer Bulgular
Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi Döner Sermaye İşletme Biriminde Ek Ödemelerin Dağıtılmasında Hatalı Uygulamaların Bulunması
Döner Sermaye Ek Ödeme Dağıtımlarına Üniversite Yönetim Kurulu Yerine Geliri Elde Eden Birimlerin Yönetim Kurullarının Karar Vermesi
Sosyal Güvenlik Kurumu Kesintisine Neden Olan Kişilere Rücu İşlemi Yapılmaması
Doğrudan Temin Kapsamında Yapılan Alımlara İlişkin Bilgilerin Elektronik Kamu Alımları Platformuna Kayıt Edilmemesi
Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılan Alımlarda Yasaklılık Sorgulaması Yapılmaması
Kurumlar Vergisine Tabi Döner Sermaye İşletmelerine Mükellefiyet Tesis Edilmemesi
Uzaktan Eğitim Araştırma ve Uygulama Merkezinin Döner Sermaye İşletme Birimleri Arasında Bulunması
Tıbbi Kötü Uygulamaya İlişkin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortalarının Yaptırılmaması
KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ
Mevzuat ve Görevler
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca, 5 Temmuz 1983 tarih ve 18098 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik kapsamında kurulmuştur.
Söz konusu Yönetmelik’in “İşletmenin faaliyet alanları” başlıklı 4’üncü maddesiyle, İşletme faaliyet alanına giren iş ve hizmetler;
Bilimsel görüş vermek, proje hazırlamak, araştırma, uygulama ve benzeri hizmetler yapmak,
Belirli bilimsel sonuçların uygulamasını sağlamak,
Üniversite ve ona bağlı kurumlarda hasta muayene ve tedavisi yapmak ve bunlarla ilgili tahlil ve araştırmaları yürütmek,
ç) Üniversitenin eğitim ve öğretim faaliyet alanları ile sınırlı olarak mal ve hizmet üretiminde bulunmak,
Birimlerin faaliyet alanları ile sınırlı olarak bu maddede zikredilmeyen diğer mal ve hizmet üretimlerinde bulunmak,
olarak belirlenmiştir.
Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları
Rektörlüğe bağlı bir birim olarak yapılanan Döner Sermaye İşletmesi, İşletme Müdürlüğü ve Saymanlık Müdürlüğü olarak teşkilatlandırılmıştır. İşletme Müdürlüğü bünyesinde 1 işletme müdürü, 1 şef, 2 teknisyen, 1 memur ve 4 sürekli işçi hizmet vermektedir. İşletmenin Saymanlık Müdürlüğünde, T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı personeli 1 saymanlık müdürü, 4 memur ve 1 veznedar bulunmaktadır.
Mali Yapı
Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine bağlı olarak kurulmuş olan döner sermayeli işletmelerin iş ve işlemleri ile bütçelerinin hazırlanması, uygulanması, sonuçlandırılması, muhasebesi, kontrol ve denetimi ile muhasebe yetkililerinin niteliklerine ilişkin usul ve esaslar, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiştir. Dolayısıyla, 5018 sayılı Kanun’un bütçe ile ilgili hükümlerine tabi olmayan İşletme bütçesi, adı geçen Yönetmelik’in 4’üncü maddesine göre hazırlanmakta olup; Kamu İdaresinin üst yöneticisi olan Rektör tarafından onaylanarak yürürlüğe girmektedir.
Başlangıç bütçesi 327.588.000,00 TL olarak tahmin edilen İşletmenin 2021 bütçe gideri 255.468.568,56 TL, bütçe geliri ise 350.032.115,89 TL olarak gerçekleşmiştir.
2021 yılı bilançosuna göre İşletmenin sermayesi 2.361,36 TL olup, toplam aktif büyüklüğü ise 24.307.206,17 TL’dir.
2021 yılı gelir tablosuna göre gelir toplamı 351.079.199,21 TL, gider toplamı 257.898.162,00 TL olan Döner Sermaye İşletmesi, yıl sonu itibarıyla dönemi 93.181.037,21 TL net karla tamamlamıştır.
Muhasebe ve Raporlama Sistemi
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi muhasebe ve raporlama işlemlerini, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde yer alan hükümlere göre T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından kurulan ve yönetilen Döner Sermayeli İşletmeler Muhasebe Sistemi üzerinden yürütmektedir. İşletme, Yönetmelik’te hüküm bulunmayan hâllerde 5018 sayılı Kanun ve bu Kanun’a dayanılarak hazırlanan diğer yönetmelikler ile Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin genel esaslarını, kıyasen uygulamakta olup T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan diğer düzenlemelere de tabidir.
Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden denetime sunulanlar aşağıda yer almakta olup denetim bunlar ile Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır.
• Birleştirilmiş veriler defteri,
• Geçici ve kesin mizan,
• Bilanço,
• Gelir tablosu,
Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tabloları olan bilanço ve gelir tablosuna verilmiştir.
KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU
Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.
SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU
Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur.
DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI
Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir.
Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür.
Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir.
Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır.
Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.
DENETİM GÖRÜŞÜ
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Döner Sermaye işletmesi’nin 2021 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan; geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının, “Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular” bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
DENETİM BULGULARI
Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir.