|
ÖZET: Bilimsel araştırma projelerinde avansla yapılan alımların piyasa araştırması yapılmadan doğrudan bir firmadan temin edildiği tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında, üniversitelerin BAP Birimi ve TÜBİTAK tarafından desteklenen projelerde, doğrudan temin parasal sınırları içinde gerçekleştirilen alımların, ilgili mevzuat hükümlerine aykırı olarak tek bir firmadan yapıldığı görülmüştür. Kamu İhale Kanunu ve TÜBİTAK Ar-Ge Projeleri İhale Yönetmeliği, bu tür alımların piyasa araştırması yapılarak, birden fazla firmadan teklif alınmasını zorunlu kılmaktadır.
Yönetmeliklerde belirtilen piyasa fiyat araştırması, ihtiyaçların uygun şartlarla karşılanmasını ve kaynakların etkin kullanımını sağlamak amacı taşımaktadır. Uygulamada, en az üç firmadan fiyat teklifi alınması gerektiği yönünde bir teamül oluşmuştur. Ancak, mevcut durumda, bu gerekliliğin ihlal edildiği ve alımların yalnızca bir firmadan yapıldığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi, bu durumun farkına vararak, gelecekte bilimsel araştırma projeleri kapsamında avansla yapılacak alımların, piyasa araştırması yapılarak ve birden fazla firmadan teklif alınarak gerçekleştirileceğini belirtmiştir. Bu açıklama, hem BAP Birimi hem de TÜBİTAK destekli projelerde piyasa araştırmasının önemini vurgulamaktadır. |
BULGU: Bilimsel Araştırma Projelerinde Avansla Yapılan Alımların Piyasa Araştırması Yapılmadan Doğrudan Bir Firmadan Alınması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Üniversitenin BAP Birimi ve TÜBİTAK tarafından desteklenen bilimsel araştırma projelerinde doğrudan temin parasal sınırı kapsamında avans suretiyle yapılan alımların piyasa araştırması yapılmadan doğrudan bir firmadan alındığı görülmüştür.
Yükseköğretim Kurumları Tarafından, 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununun 3 üncü Maddesinin (f) Bendi Kapsamında Yapılacak İhalelere İlişkin 2003/6554 sayılı Karar’ın “Doğrudan temin” başlıklı 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde, parasal limiti aşmayan mal ve hizmet alımlarının satın alma birimince piyasa araştırması yapılarak ihtiyaçların temin edileceği hükme bağlanmıştır.
TÜBİTAK Ar-Ge Projeleri İhale Yönetmeliği’nin 22’nci maddesinde, idarenin her yıl Bilim Kurulunca tespit edilecek eşik değerleri aşmayan ihtiyaçlarının ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak temin edileceği belirtilmiştir.
Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin 4’üncü maddesinde de “Piyasa fiyat araştırması tutanağı: Doğrudan temin usulüyle ihale komisyonu kurulmadan yapılacak alımlarda; alımı yapmakla görevlendirilen kişi veya kişilerce yapılan piyasa fiyat araştırması sonucunda alınan teklifleri, uygun görülen fiyat ile yükleniciyi gösteren ve söz konusu kişi veya kişilerce imzalanan bu Yönetmelik eki 2 örnek numaralı tutanağı ifade eder.” denilmektedir.
Görüldüğü üzere anılan hükümde, “…piyasa fiyat araştırması sonucunda alınan teklifleri …” ifadesi kullanılmış olup bu ifadedeki “teklifleri” ifadesi çoğul ifadedir. Esasen bu ifadeyle piyasa araştırmasının birden fazla firmadan teklif alınarak yapılacağı vurgulanmıştır. Yine söz konusu Yönetmeliğe ekli 2 örnek numaralı tutanak teklif alınacak kişi/firmalar dört olacak şekilde dizayn edilmiştir.
Piyasa araştırmasının amacı ihtiyacın uygun şartlarda karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamaktır. Piyasa araştırması alınacak mal ve hizmet ile yapım işinin özelliğine göre makul sayıda kaynaktan (yetkili satıcılardan, üreticilerden, sanayi odalarından vb.) fiyat teklifi almakla yapılır. Uygulamada alım konusu işe bağlı olarak en az üç kişi veya firmadan fiyat teklifi alınması noktasında bir teamül oluşmuştur.
Ancak Üniversitenin BAP Birimi ve TÜBİTAK tarafından desteklenen bilimsel araştırma projelerinde doğrudan temin parasal sınırı kapsamında yapılan alımların piyasa araştırması yapılmadan doğrudan bir firmadan alındığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında özetle; bilimsel araştırma projeleri kapsamında doğrudan temin sınırları içerisinde avans suretiyle yapılan alımların doğrudan bir firmadan alma yerine birden fazla firmadan teklif alma yöntemiyle gerekli piyasa araştırması yapılarak gerçekleştirilmeye başlandığı ve bundan sonra da söz konusu alımların birden fazla kaynaktan teklif alınmak suretiyle gerçekleştirileceği açıklanmıştır.
Açıklanan gerekçeyle, gerek Üniversitenin BAP Birimi ve gerekse TÜBİTAK tarafından desteklenen bilimsel araştırma projelerinde doğrudan temin parasal sınırı kapsamında avansla yapılacak alımların piyasa araştırması yapılarak gerçekleştirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.