|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversitelerin bilimsel araştırma projelerine ayrılan kaynakların bir kısmının, idarenin genel faaliyetlerinde kullanıldığını ortaya koymuştur. Özellikle, demirbaş alımlarının projeler kapsamında temin edilmesi, bu kaynakların bilimsel altyapı ve destek hizmetleri yerine genel idare hizmetlerinde kullanılmasına yol açmıştır. Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma Projeleri Hakkında Yönetmelik, projelerin bilimsel içerik taşıması ve ülkenin kalkınmasına katkı sağlamasını beklemektedir.
Denetimlerde, bazı projelerde yalnızca makine teçhizat alımları yapıldığı ve sempozyum giderlerinin karşılandığı tespit edilmiştir. Üniversitenin, yeni kurulmuş bir yükseköğretim kurumu olması nedeniyle, temel altyapı yatırımlarına öncelik verdiği ve bu nedenle bazı projelerdeki ödeneklerin ortak kullanım için demirbaş alımlarında değerlendirildiği belirtilmiştir. Sonuç olarak, desteklenen projelerin çoğunun bilimsel araştırma niteliği taşımadığı, daha çok merkez ve bölüm ihtiyaçlarını karşılama amacını güttüğü anlaşılmaktadır. Bilimsel etki yaratacak projelerin desteklenmesine özen gösterilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Bilimsel Araştırma Projelerine Ayrılan Kaynakların Bir Kısmının İdarenin Genel Faaliyetlerinde Kullanılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Üniversite özel bütçesinden karşılanması gereken demirbaş alımlarının bir kısmının projeler kapsamında temin edildiği ve böylece projeye ayrılan kaynakların bilimsel altyapı ve destek hizmeti yerine genel idare hizmetlerinde kullanılacak demirbaşların alımında kullanıldığı görülmüştür.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci maddesinin (b) fıkrası ile Ek 28’inci maddesine dayanılarak çıkarılan Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma Projeleri Hakkında Yönetmelik’te “Bilimsel araştırma projesi”;
“Bilimsel araştırma projesi: Tamamlandığında sonuçları ile alanında bilime katkı yapması, ülkenin teknolojik, ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınmasına katkı sağlaması beklenen bilimsel içerikli, yükseköğretim kurumu içi ve/veya dışı, ulusal ve/veya uluslararası kurum ya da kuruluşların katılımlarıyla da yapılabilecek projeler ile bilim insanı yetiştirme ve araştırma altyapısı kurma ve geliştirme projelerini ifade eder.”
denilmiştir.
Dolayısıyla bir altyapı projesinin bilimsel araştırma projesi olabilmesi için bilimsel içerikli olması, araştırma altyapısı kurulduğunda yaratacağı sonuçların o alanla ilgili bilime katkı yapması, ülkenin teknolojik, ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınmasına katkı sağlaması beklenir.
Sözü edilen Yönetmelik’in “Bilimsel araştırma projelerinin seçiminde dikkate alınacak ilkeler” başlıklı 6’ncı maddesinde;
“(1) Bilimsel araştırma projeleri, yükseköğretim kurumunun uzman elemanı bulunan her dal ile ilgili, ulusal bilim ve teknoloji politikalarına, ülkenin kalkınma planı hedeflerine, Bilim, Teknoloji ve Yenilik Kuruluyeya yükseköğretim kurumu yönetim kurulunun belirlediği bilim politikalarına uygun konulara öncelik verilerek değerlendirilir ve seçilir. Bilimsel araştırma projelerinin bilime, ülkenin teknolojik, ekonomik, sosyal, sanatsal, kültürel gelişimine ve kalkınmasına katkı sağlaması esastır.
(2) Bilimsel araştırma projelerinin seçimi ve desteklenmesinde; yükseköğretim kurumları tarafından YÖKSİS’te duyurulan yapılmış ve yapılmakta olan projeler de dikkate alınarak, _temel bilimler içerikli, sonuçları uygulamaya dönük, kaynakları ve faaliyetleri bakımından çok katılımlı, çok merkezli, kurumlar arası, uluslararası ve disiplinler arası nitelikteki projelere öncelik verilebilir. Lisansüstü tez araştırmaları da bilimsel araştırma projeleri kapsamında desteklenebilir.”
hükmü yer almaktadır.
Bitlis Eren Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Uygulama Yönergesi’nde alt yapı projelerinin: üniversitenin bilimsel araştırma, eğitim, teknoloji ve sosyal alt yapısını güçlendirmeyi ya da geliştirmeyi amaçladığı, üniversitenin ve akademik birimlerin başlıca hedefleri ve gereksinimleri dikkate alınarak belirlenen ilkeler doğrultusunda, akademik birimler ve uygulama merkezleri adına önerilmiş projeler olduğu belirtilmiştir.
Yapılan denetimlerde Üniversitenin destek verdiği Bilimsel Araştırma Projelerinin bazılarında yalnızca makine teçhizat alımları yapıldığı ve bazı projelerin ise sempozyum giderlerinin karşılanması amacıyla kullanıldığı görülmüştür.
Kamu İdaresince verilen cevapta; Üniversitenin, henüz yeni kurulan ve kurumsal altyapısını geliştirme sürecinde olan bir yükseköğretim kurumu olması nedeniyle temel fiziki ve teknik altyapı yatırımlarına öncelik vermekte olduğu ve kurumsal kapasiteyi artırmaya yönelik acil ihtiyaçlar doğrultusunda hareket edildiği, bu nedenle bazı bilimsel araştırma projelerinde kullanılan ödeneklerin, projelerin yürütülmesi için zaruri olan ve aynı zamanda üniversite genelinde ortak kullanımına hizmet edecek nitelikteki demirbaş alımlarında değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Bununla birlikte gelecek yıllardaki uygulamalarda bulgu konusu edilen hususların önüne geçilmesini teminen, bilimsel araştırma projeleri yönergesinin güncelleneceği bilgisi verilmiştir.
Sonuç olarak, destek verilen bazı projelerde bir araştırma çalışmasına atıfta bulunulmadığı aksine projelerle merkez ve bölüm ihtiyaçlarının karşılanmasının amaçlandığı görülmüştür. Bilimsel araştırma projeleri aracılığıyla bilimsel etki ve sonuç doğuracak nitelikteki projelerin desteklenmesine dikkat edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.