ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Çukurova Üniversitesi akademik birimlerinde yürütülen bilimsel araştırma projelerinin, başvuru aşamasında belirlenen çalışma takvimine uygun olarak gerçekleştirilmediğini ortaya koymuştur. Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma Projeleri Hakkında Yönetmelik ve Çukurova Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Yönergesi, projelerin onaylı takvim ve bütçeye uygun yürütülmesini zorunlu kılmaktadır. Ancak, proje yürütücüleri, belirlenen bütçe kalemlerinin satın alma işlemlerini genellikle aynı tarihte gerçekleştirmekte ve bu durum, projelerin etkinliğini olumsuz etkilemektedir.

Mevzuat gereklilikleri, projelerin gereksinimlerini, mali kaynaklarını ve zamanlamalarını belirten bir çalışma takvimi ile tahmini bir bütçe planının oluşturulmasını şart koşmaktadır. Çukurova Üniversitesi, 2022 ve sonrasında proje yürütücülerine, mali kaynakların nasıl ve ne zaman kullanılacağına dair bilgilendirme yaparak, bütçe kalemlerinin çalışma takvimine uygun şekilde yönetilmesini talep edecektir. Bu önlemler, bilimsel araştırma projelerinin ulusal ve uluslararası düzeyde bilimsel katkı sağlaması ve üniversite-sanayi işbirliği projelerinin hayata geçirilmesi açısından büyük önem taşımaktadır.

BULGU: Bilimsel Araştırma Projelerinin Çalışma Takvimine Uygun Yürütülmemesi

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Çukurova Üniversitesi akademik birimlerinde gerçekleştirilen projelerin yürütücülerinin projelerini, başvuru aşamasında belirlemiş oldukları çalışma takvimine uygun olarak yerine getirmedikleri görülmüştür.
Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma Projeleri Hakkında Yönetmelik’in “Proje süresi ve bütçesi” başlıklı 9’uncu maddesinde ve Çukurova Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Yönergesi’nin “Projelerin Süresi ve Sonuçlandırılması” başlıklı 16’ncı maddesinde; projelerin, komisyon tarafından onaylanan çalışma takvimine ve bütçe planına uygun olarak yürütülmesinin esas olduğu ifade edilmiştir.
Ayrıca Çukurova Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi Uygulama İlkeleri’nin “Ek-4. Harcama İşlemleri İle İlgili Açıklamalar” bölümünün “B. Satın alma/Harcama Talep Formu” maddesinde; tüm bütçe kalemlerinin satın alma işlemlerinin, projenin başlangıcında veya aynı dilekçede talep edilmesinin zorunlu olmadığı, projenin çalışma takvimine uygun olarak muhtelif zamanlarda satın alma/harcama talebinde bulunulmasının mümkün olduğu belirtilmiştir.
Mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde, projenin gerektirdiği tüm bireysel görevleri, ihtiyaç duyulan kaynakları ve gerekli tüm başlangıç ve bitiş tarihlerini belirleyen bir çalışma takvimi belirlenmesi, projenin mali kaynaklarını, bu kaynakların nasıl ve ne zaman kullanılacağını ve projenin gereksinimleri arasında nasıl dağılacağını gösteren tahmini bir proje bütçe planı oluşturulması ve bütçe kalemlerindeki satın alma işlemlerinin çalışma takvimine ve bütçe planına uygun olarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Çukurova Üniversitesi bünyesinde yürütülen bilimsel araştırma projelerinde, proje yürütücüleri, proje başvuru aşamasında belirlenmiş olan demirbaş, tüketim malzemesi, hizmet alımı gibi bütçe kalemlerinin satın alma işlemlerini, çalışma takviminde yer alan faaliyetlere ve bütçe planına uygun olarak yerine getirmemekte olup, tüm satın alma işlemleri proje yürütücüleri tarafından aynı tarihte gerçekleştirilmektedir.
Üniversite tarafından, 2022 ve sonraki süreçte proje yürütücülerinin bilgilendirilerek başvuru aşamasında projenin mali kaynaklarını, bu kaynakların nasıl ve ne zaman kullanılacağını ve projenin gereksinimleri arasında nasıl dağılacağını gösteren tahmini bir proje bütçe planı oluşturulması ve bütçe kalemlerindeki satın alma işlemlerinin çalışma takvimine ve bütçe planına uygun olarak gerçekleştirilmesinin isteneceği ifade edilmiştir.
Bilimsel araştırma projelerinin denetim yılı içerisinde çalışma takvimine uygun yürütülmemesinden dolayı açıklanan nedenlerle, proje sonuçlarından yapılacak yayınlarla ulusal ve uluslararası düzeyde bilime katkıda bulunabilmesi, ulusal ve bölgesel sorunlara proje çalışmalarıyla çözümler üretilebilmesi, üniversite-sanayi işbirliği projelerinin hayata geçirilebilmesi amacıyla desteklenen bilimsel araştırma projelerinin, proje başvuru aşamasındaki bütçe planında belirlenmiş olan bütçe kalemlerinin çalışma takviminde yer alan faaliyetlerle uyumlu bir şekilde yerine getirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.