ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Kafkas Üniversitesi’nde desteklenen bilimsel araştırma projeleri için 962 Bilimsel Projeler Hesabı ve 963 Bilimsel Projeler Karşılığı hesaplarının kullanılmadığını ortaya koymuştur. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun ilgili maddeleri ve Yükseköğretim Kurumları Muhasebe Yönergesi gereğince, bu hesapların projelerin bütçeleri ve ek ödenekleri için izlenmesi zorunludur. Ancak yapılan incelemelerde, 2021 yılında toplam 1.245.292,62 TL harcama yapılmasına rağmen bu tutarların belirtilen hesaplara kaydedilmediği tespit edilmiştir.

Üniversite yönetimi, 2022 yılı itibarıyla harcamaların ilgili hesaplarda izlendiğini belirtmiş olsa da, 2021 yılına ait mali tablolar üzerindeki düzeltmelerin etkisi sınırlıdır. Bu durum, bilimsel araştırma projelerinin finansal izlenebilirliğini olumsuz etkilemekte ve projelerin yönetiminde şeffaflık sağlanmasını engellemektedir. Hesapların doğru bir şekilde kullanılması, üniversitenin araştırma faaliyetlerinin etkin bir şekilde takip edilmesi açısından büyük önem taşımaktadır.

BULGU: Bilimsel Projeler Hesabı ve Bilimsel Projeler Karşılığı Hesaplarının Kullanılmaması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Kafkas Üniversitesi tarafından desteklenen bilimsel araştırma projelerinin izlenmesinde 962 Bilimsel Projeler Hesabı ve 963 Bilimsel Projeler Karşılığı hesaplarının kullanılmadığı tespit edilmiştir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Döner Sermaye” başlıklı 58’inci maddesine göre, Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün 30.11.2006 tarih ve 20017 sayılı yazısı ile uygun görüş alınarak çıkarılan Yükseköğretim Kurumları Muhasebe Yönergesi’nin “Hesap planı” başlıklı 7’nci maddesinde belirtilen “Yükseköğretim Kurumlarına ait hesap planı Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 44’üncü maddesinde ana hesap grupları, hesap grupları ve hesaplar itibariyle belirlenmiş çerçeve hesap planında yer alan aşağıdaki hesaplardan oluşur.” hükmü gereğince “Diğer Nazım Hesaplar” başlığı altında “962 Bilimsel Projeler Hesabı” ile “963 Bilimsel Projeler Karşılığı” hesapları düzenlenmiştir.
Bu düzenlemelere uygun olarak, üniversitelerde araştırma kapsamında desteklenen projeler için ayrılan ödenek tutarlarının birim bazında açılan alt hesaplarda, desteklenen proje bütçesi ve ilgili kurullardan verilen ek ödeneklerin “962 Bilimsel Projeler Hesabı” ile “963 Bilimsel Projeler Karşılığı” hesaplarında izlenmesi gerekmektedir.
Araştırma projelerinden desteklenmesine karar verilenler için ayrılan ödenek tutarları ve bu projelere verilen ek ödenekler 962 Bilimsel Projeler Hesabına borç, 963 Bilimsel Projeler Karşılığı Hesabına alacak kaydedilir.
Kaydedilen tutarlardan yapılacak cari harcamalar/makine teçhizat alımları bir taraftan 630 Giderler Hesabına ya da varlık alımlarına ilişkin olanlar ilgili varlık hesabına borç, 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilirken, söz konusu tutarlar aynı zamanda 962 no.lu hesaba alacak, 963 no.lu hesaba borç kaydedilir. Aynı şekilde Üniversitenin ilgili kurulları tarafından desteklenmesi iptal edilen bilimsel araştırma projelerinin bütçelerinde kalan tutarlar 962 no.lu hesaba alacak, 963 no.lu hesaba borç kaydedilir.
Yapılan incelemede; Üniversitede gerçekleştirilen Bilimsel Araştırma Projeleri için 2021 yılı içerisinde toplam 1.245.292,62 TL tutarında harcama yapılmasına karşın bu tutarların 962 Bilimsel Projeler Hesabı ve 963 Bilimsel Projeler Karşılığı Hesaplarına yansıtılmadığı tespit edilmiştir.
İdare tarafından bilimsel araştırma projelerinde kullanılan tutarların 2022 yılı itibariyle söz konusu hesaplarda izlendiği belirtilmişse de yapılacak düzeltme kaydının 2021 yılı mali tablolarında hatayı düzeltici etkisi bulunmamaktadır.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri ve açıklamalar uyarınca bilimsel araştırma projelerinden yapılan harcamaların nazım hesaplarda izlenmemesi, Üniversitenin bilimsel araştırma projeleri kapsamındaki faaliyetlerinin sağlıklı bir şekilde izlenmesine engel teşkil etmektedir.