|
ÖZET: Yapılan denetimlerde, 2024 yılı Sayıştay raporlarına göre, özel bütçeli idarelerin 250 Arazi ve Arsalar Hesabı’ndaki tutarların 252 Binalar Hesabı’na dahil edilmesinin ardından geçmiş dönemlere ait amortisman ayırma işlemlerinin gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 29. maddesi, kamu idarelerinin muhasebe sistemine dâhil edilen duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi tutulması gerektiğini belirtmektedir. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın yayımladığı 47 Sıra Nolu Genel Tebliğ, bu varlıkların hangi koşullarda amortismana tabi olacağını düzenlemektedir.
Denetim bulgularında, hizmet binalarına ait arsa değerlerinin geçmişte binalar hesabına dahil edilmediği ve gerekli düzeltme kayıtlarının yapıldığı görülmüştür. Ancak, bu düzeltmelerde arsa değerine uygulanması gereken amortisman giderlerinin bazı bölge müdürlüklerinde hesaba katılmadığı veya hatalı kayıtlar yapıldığı belirlenmiştir. Örneğin, Zonguldak Bölge Müdürlüğü tarafından yapılan düzeltmelerde, arsa değerinin amortismanı hesaplanmış, ancak diğer müdürlüklerde bu işlemler eksik veya hatalı gerçekleştirilmiştir. Sonuç olarak, kamu idaresinin merkez ve bölge müdürlükleri tarafından kullanılan hizmet binalarının tahsis tarihleri dikkate alınarak, geçmiş dönem amortisman giderlerinin doğru bir şekilde hesaplanması ve mali tablolara yansıtılması gerekmektedir. Bu durum, mali raporlamanın doğruluğunu sağlamak açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Bina Değerine Katılan Arsalar İçin Amortisman Kayıtlarının Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Kurum tarafından 250 Arazi ve Arsalar Hesabında kayıtları tutarların 252 Binalar Hesabına dahil edilmesinin ardından bu tutarlara ilişkin geçmiş dönemlere ait amortisman ayırma işlemlerinin yapılmadığı görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Amortisman ve tükenme payı uygulaması” başlıklı 29’uncu maddesinde; kapsama dâhil kamu idarelerince muhasebe sistemine dâhil edilen duran varlıklardan hangilerinin amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı ve bunlara ilişkin esas ve usuller ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının duran varlık çeşitlerine göre Bakanlıkça belirleneceği hüküm altına alınmıştır.
Bu doğrultuda Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından 47 Sıra Nolu Amortisman ve Tükenme Payları Genel Tebliği Yayınlanmıştır.
Anılan Tebliğ’in, “Amortisman ve tükenme payına tabi duran varlıklar” başlıklı 3’üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde muhasebe sistemine dâhil edilen maddi duran varlıklardan; arazi ve arsalar, yapım aşamasındaki sabit varlıklar, varlıkların elde edilmesi için verilen avans ve krediler ile tarihi yapılar, tarihi veya sanat değeri olan demirbaşlar amortismana tabi olmadığı”,
“Tahsisli taşınmazların amortisman işlemleri” başlıklı 7’nci maddesinde; kamu idaresinin mülkiyetinde olup diğer kamu idarelerine tahsis edilmeyen taşınmazların amortisman işlemlerinin maliki kamu idaresinin muhasebe birimi tarafından, diğer kamu idarelerine tahsis edilen taşınmazların amortisman işlemlerinin ise taşınmazı kullanan kamu idaresinin muhasebe birimi tarafından 27/12/2014 tarihli ve 29218 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği (Sıra No: 41) Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Detaylı Hesap Planları ile ihdas edilen yardımcı hesap kodları kullanılmak suretiyle yapılacağı belirtilmiştir.
Kurumda bir önceki yıl yürütülen denetimlerde, mevzuat hükümleri gereği hizmet binalarına ait arsa değerlerinin binalar hesabına dahil edilmediği tespit edilmiş ve Kurum tarafından arsa değerlerinin bina değerlerine eklenmesi için gerekli düzeltme kayıtları yapılmıştır.
Söz konusu düzeltme kayıtlarının incelenmesinde;
Kurumdaki hizmet binalarının muhasebe kayıtlarında, 2024 yılı öncesinde bina ve arsa değerinin ayrı ayrı takip edilmesi nedeniyle bu tarihten önce sadece 252 Binalar Hesabında yer alan tutarlar için amortisman ayrıldığı,
Arsa değerinin bina değerine eklenerek yapılan düzeltme kayıtlarında, 2024 yılı öncesinde 250 Arazi ve Arsalar Heabında yer alan değerlere uygulanmış olması gereken amortisman giderlerinin bu düzeltme kayıtlarına (Zonguldak Bölge Müdürlüğü hariç) dahil edilmediği,
Zonguldak Bölge Müdürlüğü tarafından yapılan düzeltme kayıtlarında, ilgili taşınmazın kullanım süresi dikkate alınarak 4 yıllık amortisman tutarı hesaplandığı ancak geçmiş yıllara ait olan söz konusu amortisman tutarlarının 630 Giderler Hesabına borç, 257 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabına alacak kaydı yapılmak suretiyle cari yılın faaliyet giderlerine yansıtılması sebebiyle 630 Giderler Hesabının 496.862,55 TL fazla, 500 Net Değer Hesabının ise 496.862,55 TL eksik bilgi sunduğu tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından, merkez ve bölge müdürlükleri tarafından kullanılan hizmet binalarının tahsis tarihleri dikkate alınarak söz konusu amortisman ayırma işlemlerinin tamamlandığı ifade edilmiş ise de bazı bölge müdürlüklerinde düzeltme kayıtlarının yapılmaması, bazılarında ise yapılan düzeltme kayıtlarının hatalı olması sebebiyle yapılan işlemler bulgu konusu hususu karşılar nitelikte değildir.
Sonuç itibarıyla; Kurum’un Merkez ve Bölge Müdürlükleri tarafından kullanılan hizmet binalarının tahsis tarihleri dikkate alınarak söz konusu amortisman giderlerinin geriye dönük olarak hesaplanarak doğru tutarlar üzerinden mali tabloya yansıtılması gerekmektedir.