|
ÖZET: Bina inşaat ruhsatlarının süresinin dolmasıyla ilgili olarak yapılan denetimlerde, ruhsat alan kişilerin belirtilen süreler içinde inşaatlarını tamamlamadıkları veya yapı kullanma izni almadıkları tespit edilmiştir. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin ilgili maddelerine göre, yapı ruhsatı alınmadan inşaat yapılamaz ve ruhsat süresi içinde inşaat tamamlanmadığında veya ruhsat yenilenmediğinde yapı ruhsatsız olarak değerlendirilir. Ayrıca, yapı kullanma izni alınması da 5 yıllık ruhsat süresi içinde zorunludur.
Denetim sonuçlarına göre, 172 gerçek veya tüzel kişinin bina inşaat ruhsatı süresi dolmuş olmasına rağmen, ya inşaatlarını tamamlamadıkları ya da yapı kullanma izni için başvuruda bulunmadıkları belirlenmiştir. İdare, bu durumu dikkate alarak gerekli işlemleri yapacağını bildirmiştir. Sonuç olarak, belediyenin, ruhsat süresi dolmuş olan veya yapı kullanma izni almayan kişilerle ilgili denetimlerini artırarak mevzuata uygun işlemler gerçekleştirmesi ve böylece olası gelir kayıplarının önüne geçmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Bina İnşaat Ruhsatlarının Sürelerinin Dolması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediyenin sınırları içerisinde bina inşaat ruhsatı alanların ruhsat süreleri dolmasına rağmen bina inşaat ruhsatını yenilemedikleri, inşası tamamlanan yapılar için ise yapı kullanma ruhsatı almadıkları görülmüştür.
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin “Yapı ruhsatına ilişkin genel hükümler” başlıklı 54’üncü maddesinde;
“(1) Kanun ve bu Yönetmelikle getirilen istisnalar dışında yapı ruhsatı alınmaksızın hiçbir yapının inşasına başlanamaz.
Ruhsat tarihinden itibaren 2 yıl içinde inşasına başlanmayan veya 5 yıllık ruhsat süresi içinde tamamlanmayan ve süresi içinde ruhsat yenilemesi yapılmayan yapılar, ruhsatsız yapı olarak değerlendirilir.
Ruhsat süresi içinde yapılan başvurularda ilgili idarelerin ruhsatı yeniledikleri tarihe bakılmaksızın ruhsat, ilk ruhsat alma tarihindeki plan ve mevzuat hükümleri kapsamında beş yıl uzatılarak yenilenir. Süreye ilişkin ruhsat yenileme en çok iki kere yapılır.
Süre uzatımı başvurusu yapılmayan yapılarda idareler, ruhsat süresinin dolduğu tarihten itibaren en geç 30 gün içinde yapı yerinde seviye tespitini yapar.
Ruhsatı hükümsüz hale gelenlerin inşasına devam edilebilmesi için yeniden ruhsat alınması zorunludur.”
Aynı Yönetmeliğin “Yapı kullanma izni” başlıklı 64’üncü maddesinde ise;
Yapı kullanma izninin verildiği tarih, yapının tamamlandığı tarihtir. 5 yıllık ruhsat süresi içinde yapı kullanma izninin düzenlenmesi gerekir. Aksi halde, 54’üncü maddedeki hükümler uygulanır.”
hükümleri yer almaktadır.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun Ek 1’inci maddesinde; Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde yapılan her türlü bina inşaatının ve konutun, işyerlerinin kullanılış tarzının değiştirilmesinin de bina inşaat harcına tabi olduğu ifade edilmiştir.
Aynı Kanun’un “İmar ile ilgili harçlar” başlıklı 80’inci maddesinde ise; yapı kullanma izni verilmesi işlerinin yapı kullanma izni harcına tabi olduğu belirtilmiştir.
Yukarıda mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; bina inşaat ruhsatı alanların 5 yıl içerisinde inşaatı bitirmesi ve yapı kullanma izni belgesi alması ya da bina inşaat ruhsatını yenilemesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede; İdareden bina inşaat ruhsatı alanların listesi istenmiş ve yapı kullanma izni alanlar ile karşılaştırma yapılmıştır. Yapılan karşılaştırma sonucunda 172 adet gerçek ya da tüzel kişinin bina inşaat ruhsatlarının süresi bitmesine rağmen tamamlandı ise yapı kullanma ruhsatı için, tamamlanmadı ise bina inşaat ruhsatının yenilenmesi için idareye başvurmadıkları tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında, bulguda tespit edilen hususlara ilişkin olarak gerekli işlemin yapılacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, İdarenin yapı kullanma ruhsatı almayan veya bina inşaat ruhsatının süresi dolmuş gerçek ya da tüzel kişilerle ilgili gerekli denetimi yaparak mevzuata uygun şekilde işlem tesis etmesi ve belediyenin gelir kaybının önüne geçmesi gerekmektedir.