|
ÖZET: Bina numara levhalarının eksikliği, belediyenin temel veri tabanlarını oluşturmasını olumsuz etkileyerek, vergi mükellefiyeti ve işletme ruhsatı gibi süreçlerde aksaklıklara yol açmaktadır. Bu durum, hem potansiyel gelir kaybına hem de idari işlemlerde çeşitli sorunlara neden olmaktadır. 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu’nun ilgili maddeleri, numaralandırma işlemlerinin Büyükşehir Belediyesine ait olduğunu, ancak bu görevlerin ilçe belediyelerine devredilebileceğini belirtmektedir. Adana Büyükşehir Belediye Meclisi, bu çerçevede numarataj işlemlerini ilçe belediyelerine devretmiş, ancak bazı hukuki süreçler nedeniyle görev sadece numarataj yapma ile sınırlı olarak ilçe belediyelerine bırakılmıştır.
Yüreğir ilçesinde yapılan saha tespitleri, bina numara levhalarının mevzuata uygun yerlerde bulunmadığını göstermektedir. İki bulvarda gerçekleştirilen incelemelerde, toplam 99 işyerinin numaratajında %100 oranında eksiklik tespit edilmiştir. Bu durum, belediyenin işleyişini olumsuz etkileyerek, ilan ve reklam vergisi, işletme ruhsatı işlemleri ve imar süreçlerinde aksaklıklara yol açmaktadır. Ayrıca, bina numara levhalarının olmaması, acil müdahale ekiplerinin olay yerine ulaşımını zorlaştırmakta ve resmi belgelerin zamanında iletilmesini engellemektedir. Sonuç olarak, bina numara levhalarının mevzuata uygun şekilde yerleştirilmesi, belediyenin veri tabanı sorunlarını çözmek ve gelir kaybı riskini azaltmak için kritik bir öneme sahiptir. Bu eksikliklerin giderilmesi, hem belediyenin işleyişini hem de vatandaşların hizmet alımını olumlu yönde etkileyecektir. |
BULGU: Bina Numara Levhalarının Yerinde Olmamasının Aksaklıklara Sebebiyet Vermesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Bina numara levhalarındaki aksaklıkların, belediyenin vergi mükellefi ve işletme ruhsatı gibi temel veri tabanlarını doğru bir şekilde oluşturmasını engellediği görülmüştür. Bu durum, hem gelir kaybı ihtimaline hem de idari süreçlerde başka önemli etkilere yol açmaktadır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu’nun “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7’nci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde meydan, bulvar, cadde, yol ve sokak ad ve numaraları ile bunlar üzerindeki binalara numara verilmesi işlerini gerçekleştirmenin Büyükşehir Belediyesinin görev ve sorumluluğunda olduğu, ikinci fıkrasında ise adres ve numaralandırmaya ilişkin görevlerin belediye meclisi kararı ile ilçe belediyelerine devredilebileceği veya birlikte yapılabileceği hüküm altına alınmıştır.
Ayrıca, 31.07.2006 tarihli ve 26245 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Adres ve Numaralandırmaya İlişkin Yönetmelik’in;
“Ad ve numara verilme zorunluluğu” başlıklı 11’inci maddesinin birinci fıkrasında; mahalle, köy, mezra, mevki, küme evleri, meydan, bulvar, cadde ve sokaklara ad veya numara, binalara ise numara verilmesinin zorunlu olduğu,
“Ad veya numara levhalarının konulacağı yerler” başlıklı 19’uncu maddesinin birinci fıkrasının (d) ve (e) bentlerinde; bina numara levhalarının, binaların sokak kapılarının kolaylıkla görülebilecek bir yerine konulacağı, kapıları, sokaktan görülemeyen binalarda, aynı numaranın bulunduğu ikinci bir numara levhasının, binanın sokaktan geçenler tarafından kolayca görülebilecek bir yerine veya bahçe kapısına konulacağı, dükkan, mağaza, yazıhane ve benzeri işyerlerinin numara levhalarının ise işyerinin sokaktan kolaylıkla görülebilecek bir yerine konulacağı,
“Numaralama işinde sorumluluk” başlıklı 20’nci maddesinin birinci fıkrasında; numaralama işlerinin bu Yönetmelik hükümlerine göre yapılmasından, yetkili idarelerin sorumlu olduğu, yetkili idarelerin yılda en az bir defa sorumluluk alanlarını kontrol ederek numaralama ile ilgili eksiklikleri gidereceği ve hataları düzelteceği,
hüküm altına alınmıştır.
Buna göre numaralandırmaya ilişkin görev 5216 sayılı Kanun’un 7/1-g maddesi gereği Büyükşehir Belediyesine verilmiş olmakla beraber yine aynı Kanun’un 7’nci maddesinin ikinci fıkrası hükmü çerçevesinde söz konusu görevin ilçe belediyelerine devredilebilme ya da birlikte yürütebilme imkanı bulunmaktadır. Nitekim Adana Büyükşehir Belediye Meclisi de 17.04.2014 tarihli ve 122 sayılı Kararı ile “meydan, bulvar, cadde, yol ve sokak ad ve numaraları ile bunlar üzerindeki binalara numara verilmesi” şeklinde hem ad verme hem de numaralandırma yapmaya ilişkin görev ve yetki devrini yapmış, devamında bazı ilçe belediyelerince caddelerin niteliklerinin sokak olarak değiştirilmesi üzerine konu mahkemeye intikal ettirilmiş, mahkemece “ad verilmesine” ilişkin yetki devrinin iptal edilmesi üzerine tekrar Büyükşehir Belediye Meclisince 30.11.2015 tarihli ve 370 sayılı Kararı ile bu kez sadece “numarataj yapma ve numaralandırma ile sınırlı olarak” görev ve yetki devri yapılmasına yönelik yeni bir karar alınmıştır. Gelinen noktada söz konusu görev sadece “numarataj yapma” ile sınırlı olmak üzere ilçe belediyelerine bırakılmıştır.
İlçe Belediyelerinin, binalara numara verilmesi işlerini yürütürken Adres ve Numaralandırmaya İlişkin Yönetmelik’in 11’nci maddesinin birinci fıkrası gereği her binaya bir numara vermesi, 19’uncu maddesinin birinci fıkrasının (d) ve (e) bentleri gereği bina numara levhalarının binaların sokak kapılarının kolaylıkla görülebilecek bir yerine koydurtması, 20’nci maddesinin birinci fıkrası gereği de yılda en az bir defa olmak üzere sorumluluk alanlarını kontrol ederek numaralama ile ilgili eksiklikleri gidermesi ve hataları düzeltmesi gerekmektedir.
Yapılan saha tespitlerinde, Yüreğir ilçesindeki bina numara levhalarının ilgili mevzuata uygun biçimde binaların sokak kapılarının kolaylıkla görülebilecek yerlerine konulmadığı belirlenmiştir. Seçilen iki bulvarda toplam 99 işyerinde yapılan fiili tespitte, numaratajların %100 oranında eksik olduğu saptanmıştır.
Bu eksiklikler ve hatalar, belediyenin iş ve işlemlerini olumsuz etkilemektedir. Toplam 29 müdürlük, işlerini bina numarası üzerinden yürütmektedir. Numarataj eksiklikleri; ilan ve reklam vergisi mükellefiyetinin belirlenmesi, işletme ruhsatı işlemleri, taşınmaz envanterinin oluşturulması ve imar işlemleri gibi birçok sürecin tam ve doğru olarak yapılmasını engellemektedir. Bunun sonucunda, ilgili birimlerin elde ettiği gelirlerde önemli kayıplar yaşanma ihtimalini ortaya çıkarmaktadır.
Diğer yandan, bina numara levhalarının olmayışı, vatandaşlar için de ciddi sorunlar yaratmaktadır. Ambulans, polis ve doğalgaz acil ekipleri gibi acil müdahale birimlerinin olay yerine zamanında ulaşması zorlaşmakta, mahkeme tebligatları gibi resmi belgelerin de ilgilisine zamanında ulaşmasına engel olunabilmektedir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde, Büyükşehir Belediye Meclisi bu görevi ilçe belediyelerine devretmiştir. Belediye birimlerindeki veri tabanı sorunları ve buna bağlı gelir kaybı ihtimalini ortadan kaldırmak için, bina numara levhalarının mevzuata uygun olarak yerlerine konulması gerekmektedir.