Binalar Hesabına İlişkin Enflasyon Düzeltmesi İşleminin Yapılmaması (Sayıştay)

BULGU: Binalar Hesabına İlişkin Enflasyon Düzeltmesi İşleminin Yapılmaması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

Bakanlığa ait binaların izlendiği 252 Binalar Hesabına ilişkin olarak dönem sonunda yapılması gereken enflasyon düzeltmesi işleminin yapılmadığı görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Enflasyon düzeltmesi” başlıklı 30’uncu maddesinde kapsama dâhil kamu idarelerinin, içinde bulunulan hesap dönemi dâhil son üç hesap döneminde fiyat endeksindeki artışın %100’den ve içinde bulunulan hesap döneminde de %10’dan fazla olması halinde mali tablolarında yer alan parasal olmayan kalemleri enflasyon düzeltmesine tabi tutacağı, parasal ve parasal olmayan kalemleri ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanlığının yetkili olduğu ifade edilmiştir.
16.12.2023 tarih ve 32401 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 85 Sıra No.lu “Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinde Enflasyon Düzeltmesi Uygulaması” konulu Genel Tebliğ’in “Enflasyon düzeltmesi işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında Yönetmelik hükümleri çerçevesinde, kapsamdaki kamu idareleri tarafından, içinde bulunulan hesap dönemi dâhil son üç hesap döneminde fiyat endeksindeki artışın %100’den ve içinde bulunulan hesap döneminde %10’dan fazla olması halinde enflasyon düzeltmesi yapılması gerektiği ancak, bu kamu idarelerinin 31.12.2023 tarihli mali tablolarının söz konusu şartlara bakılmaksızın enflasyon düzeltmesine tabi tutulacağı ve enflasyon oranı tespitinin fiyat endeksine göre yapılacağı belirtilmiştir.
Anılan Genel Tebliğ’in “Enflasyon Düzeltmesine Yönelik Muhasebe Kayıtları” başlıklı 6’ncı maddesinde; parasal olmayan varlık kalemlerinin enflasyon düzeltmesi işlemine tabi tutulması sonucunda ortaya çıkan farkların, ilgili hesaba borç ve 698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabına alacak kaydedileceği, birikmiş amortisman tutarlarında yapılan düzeltme sonucu ortaya çıkan farkların ise 257 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabına alacak, 698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabına borç kaydedileceği,
“İlk düzeltme işlemindeki sonuçların aktarılması” başlıklı Geçici 1’inci maddesinde ise; 2023 yılı enflasyon düzeltmesi işlemi sonucunda 698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabında oluşacak borç ya da alacak kalanının ilgisine göre; 570 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabının veya 580 Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabının “98 Geçmiş Yıllar Enflasyon Farkları” yardımcı hesabına aktarılacağı belirtilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin belirli şartlar altında mali tablolarında yer alan parasal olmayan kalemleri enflasyon düzeltmesine tabi tutacağı, 31.12.2023 tarihli mali tablolarının ise söz konusu şartlara bakılmaksızın enflasyon düzeltmesine tabi tutulacağı, düzeltme işlemi sonucunda yukarıda belirtilen muhasebe kayıtlarının yapılacağı anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, Bakanlık tarafından 252 Binalar Hesabında yer alan bazı tahsisli taşınmazlara ilişkin olarak enflasyon düzeltmesi işleminin yapılmadığı ve bu nedenle mali tablolarda yer alan 252 Binalar Hesabı, 257 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı, 570 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabı ile 698 Enflasyon Düzeltmesi Hesabının hatalı sonuçlar verdiği görülmüştür.
Kamu idaresi tarafından malik kamu idaresince söz konusu taşınmazların rayiçlerinin belirlenmediği ve sicil bilgilerinin oluşturulmadığı, bu nedenle enflasyon düzeltmesi işlemlerinin yapılamadığı, malik kamu idaresince rayiçlerin belirlenmesi durumunda enflasyon düzeltmesi işlemlerinin yapılabileceği ifade edilmiştir. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt ve Kontrol” işlemleri başlıklı 5’inci maddesinin üçüncü fıkrasında; taşınmazların rayiç değerinin, maliki kamu idaresince, başka bir kamu idaresinin yönetiminde veya kullanımında olanların ise bu idarelerce tespit edileceği ifade edilmiştir. Dolayısıyla taşınmazın malik kamu idaresi dışında başka bir kamu idaresinin yönetiminde veya kullanımında olması durumunda taşınmazların rayiç değerinin belirlenmesi görevi taşınmazı kullanan veya yöneten idareye aittir.
Sonuç olarak, kamu idaresi yönetiminde veya kullanımında olan taşınmazların tamamının değerlerinin belirlenmesi, ilgili birimlerle görüşülerek taşınmazların sicil numaralarının oluşturulması ve enflasyon düzeltmesi işleminin şartları oluştuğu takdirde söz konusu taşınmazlara ilişkin düzeltme işlemlerinin yapılması gerekmektedir.