Binalar Hesabında Muhasebeleştirilmesi Gereken Taşınmazların Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında Muhasebeleştirilmesi (Sayıştay)

BULGU: Binalar Hesabında Muhasebeleştirilmesi Gereken Taşınmazların Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında Muhasebeleştirilmesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi

İdarenin harcama birimleri tarafından yapılan yatırım harcamalarına ilişkin bazı ihale durum bilgilerinin muhasebe birimine verilmediği, muhasebe biriminin iş tasfiyesi, geçici kabul, kesin kabul durumuna ilişkin bilgiye sahip olmadığı, 2020 yılından bu yana herhangi bir muhasebe işlem kaydı olmadığı ve muhasebe sisteminde ilgili ihalelerin yapılmakta olduğunu gösteren kayıtların devrederek 2024 yılına kadar aynı şekilde devam ettiği görülmüştür.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 61’inci maddesinde muhasebe hizmeti; gelirlerin ve alacakların tahsili, giderlerin hak sahiplerine ödenmesi, para ve parayla ifade edilebilen değerler ile emanetlerin alınması, saklanması, ilgililere verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm malî işlemlerin kayıtlarının yapılması ve raporlanması işlemi olarak tanımlanmıştır.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “258 Yapılmakta olan yatırımlar hesabı” başlıklı 204’üncü maddesinde özetle; bu hesabın yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerin; geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarihte, diğer hallerde işin fiilen tamamlandığını gösteren belgenin düzenlendiği tarihte, ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılıncaya kadar izlenmesi için kullanılacağı, 205’inci maddesinde de özetle, tamamlanıp geçici kabulü yapılan işlere ilişkin tutarların 258- Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına alacak, ilgili maddi duran varlık hesaplarına borç kaydedileceği belirtilmektedir.

Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 47’nci maddesinde sözleşmenin feshi, işin tasfiyesi halinde; işin yüklenici tarafından yapılmış kısımları için, tasfiye onay tarihi geçici kabul tarihi sayılmak üzere, geçici kabul, teminat süresi ve bu süredeki bakım sorumluluğu, kesin kabul ve teminatın geri verilmesi hakkında sözleşmesinde bulunan hükümlerle bu Şartname’nin 41, 42, 43, 44 ve 45’inci maddeleri hükümleri, normal şekilde bitirilmiş işlerde olduğu gibi aynen uygulanacağı belirtildiğinden tasfiye halinde de geçici kabul hükümlerinin tabi olmasından dolayı tasfiye edilen işlerin muhasebe kayıtlarında da geçici kabul işlemlerinin muhasebesinde olduğu gibi 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına alacak, ilgili maddi duran varlık hesaplarına borç kaydedileceği anlaşılmaktadır.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, tüm malî işlemlerin kayıtlarının yapılması ve raporlanmasının muhasebe hizmeti olduğu, iş tasfiyesi ve geçici kabul işlemlerine ilişkin durumların muhasebe birimine bildirilerek muhasebe kayıtlarında 258- Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı kapatılarak ilgili varlık hesaplarına kayıt yapılması gerekmektedir.

Yapılan incelemede, yatırımcı birimlerin yaklaşık 352 adet ihalesine ilişkin ihale durumlarını muhasebe birimine bildirmediği, ilgili ihalelerin durumlarının muhasebe mali tablolarını yansıtmadığı, 2020 yılından bu yana herhangi bir işlem veya kayıt yapılmadığı, 258- Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında izlenen 24.196.784.175,80 TL tutarında bakiyenin mevcut olduğu, yıllar itibarıyla bu tutarın devredilerek kayıt altına alındığı, ilgili ihale işlemlerinin tasfiyesi veya geçici/kesin kabulü yapılan işlerin muhasebe birimine bildirilmediği tespit edilmiştir.

Söz konusu hatalı uygulama, ilgili harcamacı birim tarafından yapılan 352 adet ihalenin, muhasebe birimi tarafından yürütülen muhasebe hizmetine ilişkin mali işlem kayıtlarının eksik yapılmasına böylelikle gerekli raporlanmanın hatalı sonuç vermesine neden olmaktadır.

Aşağıdaki tabloda 2020 yılından bu yana herhangi bir işlem görmeyen işlerin müdürlükler bazında detayı gösterilmiştir.

Tablo 10: Müdürlükler Bazında 2020-2024 Tarihleri Arasında İşlem Görmeyen İhale Tutarları

Yukarıda yer verilen denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; bulgu konusu husus hakkında gerekli çalışmaların yapılmaya başlandığı ifade edilmiştir.

Sonuç olarak, yatırımcı birimlerin ihalelerinin mevcut durumlarını muhasebe birimiyle paylaşması, mali rapor ve tabloların mevcut durumu tam, doğru ve eksiksiz bir şekilde göstermesi gerekmektedir.