|
ÖZET: Binalarda emlak vergisi hesaplamalarında kalorifer ve klima sistemleri için belirlenen farkların dikkate alınmadığı tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir İlçe Belediyesi İdare’si, emlak vergisine esas vergi değerlerini belirlerken bu tesisatların etkisini göz önünde bulundurmamıştır. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 1’inci maddesi, Türkiye’deki binaların bu kanun kapsamında vergiye tabi olduğunu belirtirken, 7’nci maddesi vergi matrahının bu kanun hükümlerine göre hesaplanan vergi değeri olduğunu ifade etmektedir.
Vergi değeri, Hazine ve Maliye ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlıkları tarafından belirlenen inşaat maliyetleri ve arsa değerleri esas alınarak hesaplanmaktadır. Yönetmelik hükümleri, binaların vergi değerlerinin belirlenmesinde piyasa bedeli, maliyet bedeli ve yıllık istihsal değeri gibi kriterlerin dikkate alınacağını vurgulamaktadır. Ayrıca, 49 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği, vergi değerinin hesaplanmasında kalorifer veya klima tesisatları için %8 oranında bir fark eklenmesi gerektiğini belirtmektedir. Yapılan incelemelerde, 185 emlak vergisine tabi binada bu farkların hesaplamalara dahil edilmediği ve dolayısıyla emlak vergisinin eksik tahakkuk ettirildiği görülmüştür. İdarenin, binaların inşaat sınıflarını ilgili mevzuata uygun şekilde belirleyerek emlak vergisi matrahını güncellemesi gerekmektedir. |
BULGU: Binalarda Emlak Vergisinin Hesabında Kalorifer ve Klima Farklarının Vergi Değerine İlave Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare tarafından emlak vergisine esas vergi değerleri hesaplanırken kalorifer veya klima tesisatı farklarının hesaplamaya dâhil edilmediği görülmüştür.
1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun “Mevzu” başlıklı 1’inci maddesine göre, Türkiye sınırları içerisinde yer alan binalar bu Kanun hükümlerine göre bina vergisine tabidir. Bina ise yapıldığı madde ne olursa olsun, gerek karada gerek su üzerindeki sabit inşaatlar olarak ifade edilmiştir.
Söz konusu Kanun’un “Matrah” başlıklı 7’nci maddesinde, bina vergisinin matrahının, binanın bu Kanun hükümlerine göre tespit olunan vergi değeri olduğu belirtilmiştir. Vergi değeri ise anılan Kanun’un 29’uncu maddesinde binalar için, Hazine ve Maliye ile Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlıklarınca müştereken tespit ve ilan edilecek bina metrekare normal inşaat maliyetleri ile arsa veya arsa payı değeri esas alınarak 31’inci madde uyarınca hazırlanmış bulunan Yönetmelik hükümlerinden yararlanılmak suretiyle hesaplanan bedel olarak tanımlanmıştır.
Yönetmelik’te; binaların vergi değerlerinin takdirinde şehir ve köylerin tabii, iktisadi ve bölgesel şartlarına göre nazara alınacak piyasa bedeli, maliyet bedeli, kira veya yıllık istihsal değeri gibi normlar ile uyulacak usul ve esaslar belirtilmektedir. Söz konusu maddede bahsedilen Yönetmelik ibaresi 02.07.2018 tarihli ve 700 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 59’uncu maddesiyle Kanun’a işlenmiş olup eski hali “tüzük” şeklindedir. Bu kapsamda Bakanlar Kurulunca Emlak Vergisine Matrah Olacak Vergi Değerlerinin Takdirine İlişkin Tüzük 15.03.1972 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Anılan Tüzük’ün “İnşaat Maliyet Bedelinin Hesaplanması” başlıklı 20’nci maddesinde, hesaplanan metrekare normal inşaat maliyet bedeline, ilan olunan bedelde nazara alınmamış ise, kalorifer veya klima tesisatı için %8 oranında fark ilave edileceği belirtilmiştir. Ek olarak 49 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği’nin “Binalarda Vergi Değerinin Hesabı” başlıklı 3.1.2. bölümünde; binaya ilişkin vergi değerinin hesabında Emlak Vergisi Kanunu’nun 31’inci maddesi uyarınca hazırlanmış bulunan Tüzük (Yönetmelik) hükümlerinden de yararlanılacağı ifade edilmiş olup bina vergi değeri hesabında binanın dıştan dışa yüzölçümü ile bina metrekare normal inşaat maliyet bedellerini gösteren cetvelde yer alan ortalama rakamın çarpılması sonucunda çıkan rakama varsa kalorifer veya klima tesisatı için %8 oranında fark ilave edileceği belirtilmiştir.
Diğer taraftan söz konusu Tüzük’ün “Takdire Esas” başlıklı 7’nci maddesinde binaların vergi değerinin; kullanılış tarzı, inşaatın nevi ve sınıfına göre takdir olunacağı ifade edilmiş olup, “Binaların İnşaat Sınıflarına Göre Ayrımı” başlıklı 10’uncu maddesinde ise, bina sınıfları; lüks inşaat, birinci sınıf inşaat, ikinci sınıf inşaat, üçüncü sınıf inşaat, basit inşaat olarak tanımlanmış olup bu sınıflama, binanın yapılış tarzı, işçiliği, çeşitli kısımlarında kullanılan malzemenin cinsi, kalitesi ve benzeri hususlar nazara alınarak yapılacağı ve inşaat sınıflarının tayinine esas alınacak niteliklerin Hazine ve Maliye Bakanlığınca tespit ve ilan olunacağı hüküm altına alınmıştır.
Bahse konu 10’uncu maddenin son fıkrasındaki hükme istinaden Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından 15.12.1982 tarihli ve 17889 sayılı Resmi Gazete’de “Bina İnşaat Sınıflarının Tespitine Dair Cetvel” yayımlanmıştır. Cetvel’de binaların yapılış tarzı, işçiliği, çeşitli kısımlarında kullanılan malzemenin cinsi ve kalitesi gibi özelliklere yer verilmiş, binalar Tüzük’e uygun olarak beş sınıfa ayrılmış ve her sınıf için de on adet kıstas belirlenmiştir. Söz konusu Cetvel’e göre lüks inşaat, birinci sınıf inşaat ve ikinci sınıf inşaat sınıfı kapsamına alınacak binaların değerlendirilmesinde ısıtma durumları “klimalı veya kaloriferli” olarak belirtilmiştir. Bir başka deyişle bu Cetvel’e göre kaloriferli binaların lüks inşaat, birinci sınıf inşaat ve ikinci sınıf inşaat sınıflarından uygun olanına dahil edilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, emlak vergisine tabi binalardan 185 adet binada emlak vergisine esas vergi değerleri hesaplanırken kalorifer veya klima tesisatı farklarının hesaplamaya dahil edilmediği ve bu nedenle emlak vergisinin eksik tahakkuk ettirildiği görülmüştür.
İdare tarafından binaların inşaat sınıflarının ilgili mevzuata uygun olarak tespit edilmesi ve yapılacak tespit sonucunda emlak vergisi matrahının güncellenmesi gerekmektedir.