BULGU: Bir Kısım Maddi Duran Varlıklar İçin Amortisman Ayırma İşlemlerinin Hatalı Olması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin 2023 yılı mali tablolarının incelenmesinde, bir kısım duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı, bir kısım duran varlıklar için ise kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür.
A) Bir Kısım Maddi Duran Varlıklar İçin Amortisman Ayrılmaması
Yapılan incelemelerde, bir kısım duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187’nci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde; bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı belirtilmiştir.
Adı geçen Yönetmelik’in 202 ve 203’üncü maddesinde; 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın niteliği ve işleyişi düzenlenmiş olup maddi duran varlıklar için ayrılan amortisman tutarlarının yıl sonunda bu hesaba alacak, 630 Giderler Hesabı’na borç kaydedileceği belirtilmiştir. Amortisman ve tükenme payı ayrılmasına ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının neler olacağı ise 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde açıklanmıştır.
Uygulamada, 252 Binalar Hesabı ile 255 Demirbaşlar Hesabında kayıtlı olup aşağıdaki tabloda ayrıntısı verilen toplam 58.195.329,37 TL tutarındaki maddi duran varlık için amortisman ayrılmadığı tespit edilmiştir.
Tablo 8: Amortisman Ayrılmayan Maddi Duran Varlıklar
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri | Amortismanların Toplam Değeri |
| 252.01.01.01.01 | Hizmet Binaları | 913.150,41 | 0,00 |
| 252.01.04.03.99 | Diğer | 394.213,23 | 0,00 |
| 252.01.04.04.13 | Düğün, Tören ve Konferans Salonları | 800.000,00 | 0,00 |
| 252.01.01.04.99 | Diğer | 5.774.936,93 | 0,00 |
| 252.01.01.09.05 | Dükkan ve İşyeri | 50.312.595,05 | 0,00 |
| 255.07.02 | Basılı Yayınlar | 300,00 | 0,00 |
| 255.07.03 | Görsel ve İşitsel Kaynaklar | 133,75 | 0,00 |
| Toplam | Toplam | 58.195.329,37 | 0,00 |
Kamu İdaresi cevabında, bundan sonra bulgu konusu muhasebe kayıtlarının ilgili mevzuata uygun olarak yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, bir kısım maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmaması sonucu Faaliyet Sonuçları Tablosu ile Bilançoda hataya neden olunmuştur.
B) Bir Kısım Maddi Duran Varlıklar İçin Varlığın Kayıtlı Değerinden Fazla Tutarda Amortisman Ayrılması
Yapılan incelemelerde, bir kısım duran varlıklar için kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre; amortisman oranları ve süreleri doğru uygulandığında ayrılan amortisman tutarının maddi duran varlığın kayıtlı değerine eşit veya daha düşük olması gerekmektedir.
Uygulamada, 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı, 254 Taşıtlar Hesabı ile 255 Demirbaşlar Hesabında kayıtlı olup aşağıdaki tabloda ayrıntısı verilen toplam 1.479.697,18 TL tutarındaki maddi duran varlık için toplam 1.897.711,82 TL tutarında amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir.
Tablo 9: Kayıtlı Değerinden Fazla Amortisman Ayrılan Maddi Duran Varlıklar
| Hesap Kodu |
Hesap Ad | Varlıkların Toplam Değeri (A) |
Amortismanların Toplam Değeri (B) |
Fark (C=A-B) |
| 253.02.10 | Matbaacılıkta Kullanılan Makine ve Aletler | 323.338,98 | 323.677,96 | -338,98 |
| 253.03.08 | Spor Amaçlı Kullanılan Cihaz ve Aletler | 233.884,34 | 493.366,69 | -259.482,35 |
| 254.01.02 | Yolcu Taşıma Araçları | 54.500,00 | 86.171,89 | -31.671,89 |
| 255.02.02 | Bilgisayar Çevre Birimleri | 72.435,73 | 72.685,31 | -249,58 |
| 255.02.03 | Teksir ve Çoğaltma Makineleri |
6.650,01 | 8.650,01 | -2.000,00 |
| 255.02.04 | Haberleşme Cihazları | 427.051,81 | 544.491,80 | -117.439,99 |
| 255.03.02 | Misafirhane, Konaklama ve Barınma Amaçlı Mobilyalar | 97.681,02 | 102.716,80 | -5.035,78 |
| 255.07.04 | Bilgi Saklama Üniteleri | 0,00 | 433,75 | -433,75 |
| 255.08.04 | Okul Bahçesi ve Oyun Demirbaşları | 2.420,00 | 2.769,20 | -349,20 |
| 255.10.02 | Kontrol ve Güvenlik Sistemleri | 261.485,29 | 262.478,41 | -993,12 |
| 255.12.02 | Büro Malzemeleri | 250,00 | 270,00 | -20,00 |
| Toplam | Toplam | 1.479.697,18 | 1.897.711,82 | -418.014,64 |
Kamu İdaresi cevabında, bundan sonra bulgu konusu muhasebe kayıtlarının ilgili mevzuata uygun olarak yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, bir kısım maddi duran varlıkların kayıtlı değerinden fazla tutarda amortisman ayrılması sonucu Faaliyet Sonuçları Tablosu ile Bilançoda hataya neden olunmuştur.
| ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bir ilçe belediyesinin mali tablolarında bazı maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı ve bazıları için ise kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne aykırı olarak gerçekleştirilen bu işlemler, Faaliyet Sonuçları Tablosu ve Bilançoda hatalara yol açmıştır. Kamu idaresi, gelecekte muhasebe kayıtlarının mevzuata uygun olarak yapılacağını belirtmiştir. |