|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporu, bir il belediyesinin mal ve hizmet alımlarında mevzuat hükümlerine uyulmadığını ortaya koymuştur. İncelemeler, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre ihale edilmesi gereken mal alımları ve yapım işlerinin, belirlenen parasal sınırların altında parçalara bölünerek doğrudan temin yoluyla gerçekleştirildiğini göstermektedir. Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri, kamu kaynaklarının etkin, ekonomik ve hukuka uygun bir şekilde kullanılmasını zorunlu kılarken, bu tür uygulamalar mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.
Ayrıca, doğrudan teminle yapılan alımlarda piyasa araştırması yapılmadığı ve bu alımlara ilişkin belgelerin eksik olduğu tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kanun’un gereklilikleri arasında, doğrudan teminle gerçekleştirilen alımların Elektronik Kamu Alımları Platformu’na kaydedilmesi ve alım sonuçlarının Kamu İhale Kurumu’na bildirilmesi bulunmaktadır. Ancak yapılan incelemelerde, bu kayıtların yapılmadığı ve yasaklılık kontrollerinin gerçekleştirilmediği görülmüştür. Sonuç olarak, belediyenin mal alımları ve hizmet alımlarında mevzuat hükümlerine uygun hareket etmesi, şeffaflık ve hesap verebilirlik açısından büyük önem taşımaktadır. 2025 yılı itibarıyla bu hususlara dikkat edileceği belirtilmiş olsa da, mevcut durumun düzeltilmesi için acil önlemler alınması gerekmektedir. |
BULGU: Bir Kısım Mal ve Hizmet Alımlarında Mevzuat Hükümlerine Uyulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kurum tarafından gerçekleştirilen mal ve hizmet alımlarının incelenmesi sonucunda, mevzuat hükümlerine aykırı hususlar tespit edilmiştir. Söz konusu hususlara aşağıda kısımlar halinde yer verilmiştir.
Mal Alımları ile Yapım İşlerinin Kısımlara Bölünmesi
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda öngörülen temel ihale usulleri ile ihale edilmesi gereken ve aynı ihale konusu iş içerisinde yer alabilecek mal alımları ile yapım işlerinin mevzuatta öngörülen parasal sınırların altında kalacak şekilde parçalara bölünmek suretiyle doğrudan teminle gerçekleştirildiği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde, her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu olduğu belirtilmiştir.
Anılan Kanun’un “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesinde ise harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından sorumlu olduğu ifade edilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde, idarelerin bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu belirtilmiş olup söz konusu maddenin devamında ise aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinin bir arada ihale edilemeyeceği ve eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin kısımlara bölünemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanun’un doğrudan temin başlıklı 22’nci maddesinin (d) fıkrasında büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunmayan idarelerin 01.02.2023 – 31.01.2024 döneminde 143.845 TL’yi, 01.02.2024 – 31.01.2025 döneminde ise 207.453 TL’yi aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulü ile karşılanabileceği belirtilmiştir.
Ayrıca, 11.07.2023 tarih ve 32245 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ve 01.02.2024 tarihinde yürürlüğe giren Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ’in 14’üncü maddesinin dördüncü fıkrasında; Kanun’un 18’inci maddesinde öngörülen ihale usulleriyle temin edilmesi gereken ihtiyaçların, parasal limitlerin altında kalacak şekilde adet, kısım veya gruplara bölünmek suretiyle temin edilemeyeceği ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, belediye tarafından ilgili mevzuatta öngörülen parasal sınırların altında kalacak şekilde mal alımları ile yapım işlerinin parçalara bölünmek suretiyle aynı tarihli birbirini takip eden ödeme emri belgeleri ile bir ihale usulü olmayan doğrudan teminle yapıldığı görülmüş olup söz konusu hatalı uygulamalara ilişkin örneklere aşağıdaki tabloda yer verilmiştir.
Tablo 9: Kısımlara Bölünen Mal Alımları ile Yapım İşleri
| Harcama Birimi | Ödeme Emri Belgesi Tarihi |
Ödeme Emri Belgesi No |
Bölünen Kısımlar | KDV Hariç Tutar (TL) |
| Fen İşleri Müdürlüğü | 19.02.2024 | 1132 | Bağlarbaşı Mah. San. Sit. Yol Yapım İşi | 142.620 |
| Fen İşleri Müdürlüğü | 19.02.2024 | 1133 | Bağlarbaşı Mah. San. Sit. Yol Yapım İşi | 141.900 |
| Fen İşleri Müdürlüğü | 19.02.2024 | 1134 | Bağlarbaşı Mah. San. Sit. Yol Yapım İşi | 143.160 |
| Fen İşleri Müdürlüğü | 19.02.2024 | 1135 | Bağlarbaşı Mah. San. Sit. Yol Yapım İşi | 142.320 |
| Fen İşleri Müdürlüğü | 20.02.2024 | 1153 | Küçük San. Sitesi Blokları Dış Cephe Düzenleme İşleri | 141.480 |
| Fen İşleri Müdürlüğü | 20.02.2024 | 1154 | Küçük San. Sitesi Blokları Dış Cephe Düzenleme İşleri | 141.680 |
| Fen İşleri Müdürlüğü | 20.02.2024 | 1155 | Küçük San. Sitesi Blokları Dış Cephe Düzenleme İşleri | 140.885 |
| Fen İşleri Müdürlüğü | 20.02.2024 | 1156 | Küçük San. Sitesi Blokları Dış Cephe Düzenleme İşleri | 141.500 |
| Fen İşleri Müdürlüğü | 20.02.2024 | 1157 | Küçük San. Sitesi Blokları Dış Cephe Düzenleme İşleri | 140.670 |
| Fen İşleri Müdürlüğü | 20.02.2024 | 1161 | Küçük San. Sitesi Blokları Dış Cephe Düzenleme İşleri | 141.200 |
| Fen İşleri Müdürlüğü | 20.02.2024 | 1166 | Adalet Sarayı ve Sanayi Sitesi Arası Yol Yapım İşi | 141.840 |
| Fen İşleri Müdürlüğü | 20.02.2024 | 1167 | Adalet Sarayı ve Sanayi Sitesi Arası Yol Yapım İşi | 141.560 |
| Fen İşleri Müdürlüğü | 20.02.2024 | 1168 | Adalet Sarayı ve Sanayi Sitesi Arası Yol Yapım İşi | 141.200 |
| Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü | 15.01.2024 | Mezarlık Merteği | 140.000 | |
| Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü | 16.01.2024 | Mezarlık Merteği | 140.000 | |
| Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü | 24.01.2024 | Mezarlık Merteği | 139.500 | |
| Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü | 24.01.2024 | Mezarlık Merteği | 139.500 | |
| Mali Hizmetler Müdürlüğü | 14.02.2024 | Masa, Koltuk, Komidin Alımı | 86.000 | |
| Mali Hizmetler Müdürlüğü | 14.02.2024 | Dosya dolabı alımı | 144.000 | |
| Mali Hizmetler Müdürlüğü | 12.03.2024 | 1587 | Akaryakıt Alımı | 101.617 |
| Mali Hizmetler Müdürlüğü | 12.03.2024 | 1605 | Akaryakıt Alımı | 47.398 |
| Mali Hizmetler Müdürlüğü | 12.03.2024 | 1609 | Akaryakıt Alımı | 131.938 |
| Mali Hizmetler Müdürlüğü | 13.03.2024 | 1641 | Akaryakıt Alımı | 146.163 |
| Mali Hizmetler Müdürlüğü | 13.03.2024 | 1642 | Akaryakıt Alımı | 83.606 |
| Mali Hizmetler Müdürlüğü | 5.04.2024 | 2219 | Akaryakıt Alımı | 76.138 |
| Mali Hizmetler Müdürlüğü | 5.04.2024 | 2220 | Akaryakıt Alımı | 72.089 |
| Mali Hizmetler Müdürlüğü | 26.04.2024 | 2452 | Akaryakıt Alımı | 107.024 |
| Mali Hizmetler Müdürlüğü | 26.04.2024 | 2453 | Akaryakıt Alımı | 130.318 |
| Mali Hizmetler Müdürlüğü | 8.05.2024 | 2594 | Akaryakıt Alımı | 110.686 |
| Mali Hizmetler Müdürlüğü | 8.05.2024 | 2595 | Akaryakıt Alımı | 117.475 |
| Mali Hizmetler Müdürlüğü | 8.05.2024 | 2606 | Akaryakıt Alımı | 70.584 |
| Mali Hizmetler Müdürlüğü | 8.05.2024 | 2607 | Akaryakıt Alımı | 106.061 |
| Mali Hizmetler Müdürlüğü | 9.05.2024 | 2623 | Akaryakıt Alımı | 131.185 |
| Mali Hizmetler Müdürlüğü | 9.05.2024 | 2624 | Akaryakıt Alımı | 114.351 |
| Mali Hizmetler Müdürlüğü | 10.05.2024 | 2647 | Akaryakıt Alımı | 133.398 |
Son denetim yılı Sayıştay Denetim Raporunda da bulgu konusu yapılmış olan ve İdare tarafından herhangi bir düzeltici işlem yapılmayan bu hususa ilişkin Kamu İdaresi cevabında, 2025 yılı içerisinde yapılacak olan mal alım ve yapım işlerinde bulgu konusu hususa dikkat edileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, Belediye tarafından yapılan alımların 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda öngörülen “temel ilkeler” Kanun’un 18’inci maddesinde öngörülen ihale usulleri ile gerçekleştirilmesi gerekmekte olup, ihale ile temin edilmesi gereken ihtiyaçların parasal sınırın altında kalacak şekilde parçalara bölmek suretiyle karşılanmasının Kanun’un temel ilkelerine aykırılık teşkil ettiği açıktır.
Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılan Bazı Alımlarda Piyasa Araştırmasının Yapılmaması
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin ikinci fıkrasında; bu maddeye göre yapılacak alımlarda, ihale komisyonu kurma ve 10’uncu maddede sayılan yeterlik kurallarını arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak ihtiyaçların temin edileceği belirtilerek doğrudan temin ile alımlarda piyasa araştırması zorunlu tutulmuştur.
Ayrıca, 11.07.2023 tarih ve 32245 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ve 01.02.2024 tarihinde yürürlüğe giren Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ’in 4’üncü maddesinin ikinci fıkrasında; doğrudan temin ile yapılacak alımlar için onay belgesi düzenlenmesi, onayı takiben harcama yetkilisince görevlendirilen kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılması ve buna ilişkin belgelerin dayanakları ile birlikte onay belgesine eklenmesinin zorunlu olduğu belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, akaryakıt alımlarına ait 22 adet ödeme emri belgesi eklerinde piyasa fiyat araştırmasına ilişkin belgelerin yer almadığı görülmüştür.
Son denetim yılı Sayıştay Denetim Raporunda da bulgu konusu yapılmış olan ve İdare tarafından herhangi bir düzeltici işlem yapılmayan bu hususa ilişkin Kamu İdaresi cevabında, yeni kurulan Destek Hizmetleri Müdürlüğü Satın Alma ve İhale Birimi tarafından tüm şeffaflığı ile piyasa araştırmalarının yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, doğrudan temin ile yapılan alımlarda ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılması ve buna ilişkin belgelerin dayanakları ile birlikte onay belgesine eklenmesi önem arz etmektedir.
Parasal Limitler Dahilinde Yapılan Mal Alımı, Hizmet Alımı ve Yapım İşlerine İlişkin Harcamaların Bütçeye Konulan Ödeneğin %10’unu Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Alınmadan Aşması
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21 ve 22’nci maddelerinde belirtilen parasal limitler dâhilinde yapılan mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerine ilişkin harcamaların, 2024 yılı bütçesine bu amaçla konulan ödeneklerinin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınmadan aştığı görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un “İdarelerce Uyulması Gereken Diğer Kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde; Kanun’un 21 ve 22’nci maddelerinde belirtilen parasal limitler dâhilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamının, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu, Kamu İhale Kurulundan uygun görüş alınmaksızın aşamayacağı hükme bağlanmıştır.
Anılan Kanun’un “Pazarlık Usulü” başlıklı 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde, idarelerin yaklaşık maliyeti (01.02.2024 – 31.01.2025 dönemi için) 2.076.108 TL’ye kadar olan mamul mal, malzeme veya hizmet alımlarını pazarlık usulü ile temin edebileceği; “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde ise (01.02.2024 – 31.01.2025 dönemi için) büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idarelerin 622.756 TL’yi, diğer idarelerin 207.453 TL’yi aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlarının ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulü ile karşılanabileceği belirtilmiştir.
31.12.2020 tarih ve 31351 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci maddesinin (ı) bendi Kapsamında Yapılacak Başvurulara İlişkin Tebliğ’in “Genel Esaslar” başlıklı 4’üncü maddesinin ikinci fıkrasında; Kanun’un 62’nci maddesinin (ı) bendine göre, Kanun kapsamında yer alan ve bütçe sahibi olan kamu idarelerinin; Kanun’un gerek 21’inci maddesinin (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddesinin (d) bendi kapsamında yapacakları harcamalarda, bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadan aşamayacağı, bu oran aşılarak Kamu İhale Kurumuna yapılan başvuruların reddedileceği; üçüncü fıkrasında ise Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ve 22’nci maddesinin (d) bendine göre ihtiyaçların temininde bütçe sahibi olan kamu idareleri tarafından, yıllık bütçelerine bu amaçla konulan toplam ödenek tutarının dikkate alınacağı; mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri için bütçelerine bu amaçla konan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı %10 oranının hesaplanacağı ifade edilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, Kanun’un gerek 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi, gerekse temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamında yapılacak harcamalarda, kamu idareleri bütçelerine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unun Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadan aşılmaması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, İdarenin 2024 yılında Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılan konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar hariç 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamında yaptığı mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri harcamalarına ilişkin tutarların bütçe ödeneklerinin %10’unu aştığı görülmüş olup söz konusu tutar ve oranlar aşağıdaki tabloda yer almaktadır.
Tablo 10: Parasal Limitler Dahilinde Yapılan Mal Alımı, Hizmet Alımı ve Yapım İşleri Harcama Tutarları ile Bütçe Ödeneklerine Oranları
| Harcama Kalemleri |
2024 Yılı Toplam Ödenek Tutarı (TL) (A) |
Toplam Ödeneğin %10’u (TL) (B=A*10/100) |
4734 md. 21/f Kapsamında Yapılan Harcama Tutarı (TL) (C) |
4734 md. 22/d Parasal Limit Dâhilinde Yapılan Harcama Tutarı (TL) (D) | Parasal Limitler Dâhilinde Yapılan Toplam Harcama Tutarı (TL) (E=C+D) |
Parasal Limitler Dâhilinde Yapılan Toplam Harcamanın Toplam Ödeneğe Oranı (%) (F=[E/A]*100) |
Sınırı Aşan Harcama Tutarı (TL) (G=E-B) |
| Mal Alımı | 100.555.000,00 | 10.055.500,00 | 6.832.584,00 | 52.543.013,02 | 59.375.597,02 | 59,05 | 49.320.097,02 |
| Hizmet Alımı |
84.740.000,00 | 8.474.000,00 | – | 13.529.226,57 | 13.529.226,57 | 15,97 | 5.055.226,57 |
| Yapım İşi | 64.840.000,00 | 6.484.000,00 | – | 25.815.370,28 | 25.815.370,28 | 39,81 | 19.331.370,28 |
Tabloda görüleceği üzere 2024 yılında parasal limitler dahilinde yapılan mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri harcamalarının bütçeye bu amaçla konulan ödeneklere oranının yasal sınır olan %10’u aşarak sırasıyla %59,05, %15,97 ve %39,81 seviyesine ulaştığı tespit edilmiştir.
Son denetim yılı Sayıştay Denetim Raporunda da bulgu konusu yapılmış olan ve İdare tarafından herhangi bir düzeltici işlem yapılmayan bu hususa ilişkin Kamu İdaresi cevabında, 2025 yılı içerisinde yapılacak olan mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinin parasal limitler dâhilinde yapılacağı ve aşması durumunda da Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü alınarak işlem yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, 4734 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi ile 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamında gerçekleştirilen mal alımlarında, bütçeye bu amaçla konulan ödeneklerinin %10’u tutarındaki sınırın aşılmaması, aşımın söz konusu olacağı durumlar için Kamu İhale Kurulundan önceden uygun görüş alınması gerekmektedir.
Doğrudan Teminle Yapılan Alımların Elektronik Kamu Alımları Platformuna Kaydedilmemesi, Doğrudan Temin Kayıt Numarası Oluşturulmaması ve Alım Sonucuna İlişkin Bilgilerin Kamu İhale Kurumuna Bildirilmemesi
Doğrudan teminle yapılan satın alma işlemlerinin Elektronik Kamu Alımları Platformuna (EKAP) kaydedilmediği görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un Ek 1’inci maddesinin birinci fıkrasında; bu Kanun’da veya diğer kanunlarla bu Kanun’dan istisna edilenler ile doğrudan teminle yapılanlar da dâhil olmak üzere, her türlü mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin alım, ihale ve sözleşme süreçlerine ilişkin olarak; yaklaşık maliyetin ve dokümanların hazırlanması, ilanların yayımlanması, tekliflerin veya yeterlik başvurularının sunulması ve değerlendirilmesi, ihalelerin sonuçlandırılması, sözleşmelerin imzalanması, sonuç bildirimi, hakedişlerin düzenlenmesi gibi her türlü işlem, onay, bildirim ve tebligatlar ile şikayet ve itirazen şikayet başvurularının kısmen veya tamamen Kamu İhale Kurumu tarafından kurulan ve işletilen EKAP üzerinden gerçekleştirilebileceği; maddenin ikinci fıkrasında ise Kurumun EKAP’ın kurulması ve işletilmesine, birinci fıkra kapsamında yapılacak işlemlere, alım, ihale ve sözleşme süreçlerinde elektronik araçların kullanımına ilişkin usul ve esaslar ile EKAP üzerinden yapılması zorunlu işlemleri belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır.
11.07.2023 tarih ve 32245 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ve 01.02.2024 tarihinde yürürlüğe giren Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ’in “Tanımlar” başlık 3’üncü maddesinde; “Doğrudan temin kayıt numarası”, alıma ilişkin EKAP üzerinden otomatik olarak verilen numara; “Doğrudan temin sorumlusu”, idareler ve alımlara katılacak gerçek veya tüzel kişiler adına alımlara ilişkin kullanıcı oluşturma, silme, yetki verme işlemleri ile bu alımlara ilişkin EKAP’la ilgili diğer işlemleri gerçekleştirecek kullanıcı olarak tanımlanmıştır.
Tebliğ’in “Alımlara ilişkin uygulama esasları” başlıklı 4’üncü maddesinin dokuzuncu fıkrasında; alım sonucuna ilişkin bilgilerin, en geç alımın yapıldığı ayı takip eden ayın onuncu gününe kadar Kamu İhale Kurumuna bildirilmesinin zorunlu olduğu ifade edilmiştir.
Tebliğ’in “Doğrudan temin kaydının yapılması” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında ise alımların idareler tarafından EKAP’a kaydedilerek doğrudan temin kayıt numarası oluşturulacağı belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, doğrudan teminle yapılan mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin EKAP’a kaydedilmediği, doğrudan temin kayıt numarası oluşturulmadığı ve alım sonucuna ilişkin bilgilerin Kamu İhale Kurumuna bildirilmediği tespit edilmiştir.
Bu durum bir taraftan yukarıda yer verilen yasal düzenlemelere aykırılık teşkil etmekte, diğer taraftan 4734 sayılı Kanunun 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde yer alan ve söz konusu Kanun’un 21’nci ve 22’nci maddeleri kapsamında parasal limitler dâhilinde yapılan harcamalarının, İdarenin bütçesine bu amaçla koyduğu ödeneğin %10’unu aşamayacağı hükmüne ilişkin kontrollerin EKAP verileri ile teyit edilememesine neden olmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında; yeni kurulmuş olan Destek Hizmetleri Müdürlüğü Satın Alma ve İhale Birimi tarafından doğrudan teminle yapılan alımların Elektronik Kamu Alımları Platformuna kaydının yapılması, kayıt numarasının oluşturulması ve bilgilerin Kamu İhale Kurumuna bildirilmesi işlemlerinin yapılmaya başlandığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, Kamu alımlarında saydamlığın arttırılması, kamu kaynaklarının kullanımında kamuoyu denetiminin sağlanması ve bilgilerin zamanında ve sağlıklı şekilde toplanarak ihtiyaç duyulan istatistiklerin üretilmesi amacıyla doğrudan teminle yapılan mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin EKAP’a kaydedilmesi, doğrudan temin kayıt numarası oluşturulması ve alım sonucuna ilişkin bilgilerin Kamu İhale Kurumuna bildirilmesi gerekmektedir.
Parasal Limitler Dahilinde Yapılan Doğrudan Temin Alımlarında Yasaklılık Kontrolünün Yapılmaması
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen parasal limitler kapsamında yapılan alımlarda gerçek veya tüzel kişinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığının teyidinin yapılmadığı görülmüştür.
11.07.2023 tarih ve 32245 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ve 01.02.2024 tarihinde yürürlüğe giren Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ’in 4’üncü maddesinin sekizinci fıkrasında; Kanun’un 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen parasal limitler dahilinde yapılan alımlarda, alım yapılacak gerçek veya tüzel kişinin Kamu İhale Kurumunun internet sayfasındaki yasaklılar listesinde bulunup bulunmadığının kontrol edileceği ve bu kişinin listede bulunduğunun anlaşılması durumunda söz konusu kişiden alım yapılmayacağı belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, Kanun’un 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen parasal limitler dahilinde yapılan alımlarda alım yapılacak gerçek veya tüzel kişinin Kamu İhale Kurumunun internet sayfasında yasaklılık kontrolünün yapılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında; 2025 yılı içerisinde yapılacak olan doğrudan temin ile alımlarda yasaklılık kontrolünün yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, Kamu İdaresi tarafından parasal limitler dahilinde yapılan doğrudan temin alımlarında alım yapılacak gerçek veya tüzel kişinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığının Kurumunun internet sayfasında kontrol edilmesi gerekmektedir.