|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bir belediye şirketinin mal ve hizmet alımlarında mevzuat hükümlerine uyulmadığını ortaya koymuştur. İncelemeler sonucunda, doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilen alımlarda piyasa araştırması yapılmadığı ve bu alımlara ilişkin belgelerin eksik olduğu tespit edilmiştir. Kamu İhale Kanunu’nun ilgili maddeleri gereğince, doğrudan temin alımlarında piyasa araştırması yapılması ve bu belgelerin onay belgelerine eklenmesi zorunludur. Şirket, 16 Nisan 2024 itibarıyla piyasa araştırması yapıldığını belirtse de, önceki alımlarda bu yükümlülüğün yerine getirilmediği görülmüştür.
Ayrıca, doğrudan teminle yapılan alımların Elektronik Kamu Alımları Platformu’na (EKAP) kaydedilmediği, doğrudan temin kayıt numarası oluşturulmadığı ve alım sonuçlarının Kamu İhale Kurumu’na bildirilmediği de belirlenmiştir. 2024 yılı itibarıyla bu işlemlerin EKAP üzerinden gerçekleştirilmesi gerektiği, aksi takdirde yasal yükümlülüklerin ihlal edileceği vurgulanmaktadır. Şirket, EKAP sürecinin takibi için personel görevlendirilmesi konusunu gündeme aldığını ifade etmiştir. Son olarak, parasal limitler dahilinde yapılan doğrudan temin alımlarında yasaklılık kontrolünün yapılmadığı tespit edilmiştir. Kamu İhale Kanunu’na göre, bu alımlarda gerçek veya tüzel kişilerin yasaklı olup olmadığının kontrol edilmesi gerekmektedir. Şirket, bu kontrollerin yapılması için gerekli bilgilendirmelerin yapıldığını belirtse de, uygulamada eksiklikler yaşandığı anlaşılmaktadır. |
BULGU: Bir Kısım Mal ve Hizmet Alımlarında Mevzuat Hükümlerine Uyulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirket tarafından gerçekleştirilen mal ve hizmet alımlarının incelenmesi sonucunda, mevzuat hükümlerine aykırı hususlar tespit edilmiştir. Söz konusu hususlara aşağıda kısımlar halinde yer verilmiştir.
Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılan Alımlarda Piyasa Araştırmasının Yapılmaması
Şirket tarafından 2024 yılında doğrudan temin yöntemiyle yapılan tüm alımlarda piyasa araştırmasının yapılmadığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin ikinci fıkrasında; bu maddeye göre yapılacak alımlarda, ihale komisyonu kurma ve 10’uncu maddede sayılan yeterlik kurallarını arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak ihtiyaçların temin edileceği belirtilerek doğrudan temin ile alımlarda piyasa araştırması zorunlu tutulmuştur.
Ayrıca, 11.07.2023 tarih ve 32245 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ve 01.02.2024 tarihinde yürürlüğe giren Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ’in 4’üncü maddesinin ikinci fıkrasında; doğrudan temin ile yapılacak alımlar için onay belgesi düzenlenmesi, onayı takiben harcama yetkilisince görevlendirilen kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılması ve buna ilişkin belgelerin dayanakları ile birlikte onay belgesine eklenmesinin zorunlu olduğu belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, 2024 yılında doğrudan temin yöntemiyle yapılan tüm mal ve hizmet alımlarına ilişkin belgelerin eklerinde piyasa fiyat araştırmasına ilişkin belgelerin yer almadığı görülmüştür.
Şirket cevabında; 16.04.2024 tarihi itibari ile yapılan alımlarda piyasa araştırması yapılarak doğrudan temin yöntemi ile alım yapıldığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, doğrudan temin ile yapılan alımlarda ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılması ve buna ilişkin belgelerin dayanakları ile birlikte onay belgesine eklenmesi gerekmektedir.
Doğrudan Teminle Yapılan Alımların Elektronik Kamu Alımları Platformuna Kaydedilmemesi, Doğrudan Temin Kayıt Numarası Oluşturulmaması ve Alım Sonucuna İlişkin Bilgilerin Kamu İhale Kurumuna Bildirilmemesi
Doğrudan teminle yapılan satın alma işlemlerinin Elektronik Kamu Alımları Platformuna (EKAP) kaydedilmediği görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un Ek 1’inci maddesinin birinci fıkrasında; bu Kanun’da veya diğer kanunlarla bu Kanun’dan istisna edilenler ile doğrudan teminle yapılanlar da dâhil olmak üzere, her türlü mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin alım, ihale ve sözleşme süreçlerine ilişkin olarak; yaklaşık maliyetin ve dokümanların hazırlanması, ilanların yayımlanması, tekliflerin veya yeterlik başvurularının sunulması ve değerlendirilmesi, ihalelerin sonuçlandırılması, sözleşmelerin imzalanması, sonuç bildirimi, hakedişlerin düzenlenmesi gibi her türlü işlem, onay, bildirim ve tebligatlar ile şikayet ve itirazen şikayet başvurularının kısmen veya tamamen Kamu İhale Kurumu tarafından kurulan ve işletilen EKAP üzerinden gerçekleştirilebileceği; maddenin ikinci fıkrasında ise Kurumun EKAP’ın kurulması ve işletilmesine, birinci fıkra kapsamında yapılacak işlemlere, alım, ihale ve sözleşme süreçlerinde elektronik araçların kullanımına ilişkin usul ve esaslar ile EKAP üzerinden yapılması zorunlu işlemleri belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır.
11.07.2023 tarih ve 32245 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ve 01.02.2024 tarihinde yürürlüğe giren Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ’in “Tanımlar” başlık 3’üncü maddesinde; “Doğrudan temin kayıt numarası”, alıma ilişkin EKAP üzerinden otomatik olarak verilen numara; “Doğrudan temin sorumlusu”, idareler ve alımlara katılacak gerçek veya tüzel kişiler adına alımlara ilişkin kullanıcı oluşturma, silme, yetki verme işlemleri ile bu alımlara ilişkin EKAP’la ilgili diğer işlemleri gerçekleştirecek kullanıcı olarak tanımlanmıştır.
Tebliğ’in “Alımlara ilişkin uygulama esasları” başlıklı 4’üncü maddesinin dokuzuncu fıkrasında; alım sonucuna ilişkin bilgilerin, en geç alımın yapıldığı ayı takip eden ayın onuncu gününe kadar Kamu İhale Kurumuna bildirilmesinin zorunlu olduğu ifade edilmiştir.
Tebliğ’in “Doğrudan temin kaydının yapılması” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında ise alımların idareler tarafından EKAP’a kaydedilerek doğrudan temin kayıt numarası oluşturulacağı belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, Şirket tarafından doğrudan teminle yapılan mal ve hizmet alımlarının EKAP’a kaydedilmediği, doğrudan temin kayıt numarası oluşturulmadığı ve alım sonucuna ilişkin bilgilerin Kamu İhale Kurumuna bildirilmediği tespit edilmiştir.
Şirket cevabında; doğrudan temin alımları ile ilgili EKAP sürecinin takibi için personel görevlendirilmesi konusunun gündeme alındığı, sürecin takibinin yapıldığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, doğrudan teminle yapılan mal ve hizmet alımlarının EKAP’a kaydedilmesi, doğrudan temin kayıt numarası oluşturulması ve alım sonucuna ilişkin bilgilerin Kamu İhale Kurumuna bildirilmesi gerekmektedir.
Parasal Limitler Dahilinde Yapılan Doğrudan Temin Alımlarında Yasaklılık Kontrolünün Yapılmaması
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan Temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen parasal limitler kapsamında yapılan alımlarda gerçek veya tüzel kişinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığının teyidinin yapılmadığı görülmüştür.
11.07.2023 tarih ve 32245 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ve 01.02.2024 tarihinde yürürlüğe giren Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ’in 4’üncü maddesinin sekizinci fıkrasında; Kanun’un 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen parasal limitler dahilinde yapılan alımlarda, alım yapılacak gerçek veya tüzel kişinin Kamu İhale Kurumunun internet sayfasındaki yasaklılar listesinde bulunup bulunmadığının kontrol edileceği ve bu kişinin listede bulunduğunun anlaşılması durumunda söz konusu kişiden alım yapılmayacağı belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, Kanun’un 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen parasal limitler dahilinde yapılan alımlarda alım yapılacak gerçek veya tüzel kişinin Kamu İhale Kurumunun internet sayfasında yasaklılık kontrolünün yapılmadığı tespit edilmiştir.
Şirket cevabında; parasal limitler dahilinde yapılan doğrudan temin alımlarında yasaklılık kontrolünün yapılması ile ilgili alım yapılan firmalara bilgi verildiği, evrakların temini sürecinin takip edildiği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, Şirket tarafından parasal limitler dahilinde yapılan doğrudan temin alımlarında alım yapılacak gerçek veya tüzel kişinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığının Kurumun internet sayfasında kontrol edilmesi gerekmektedir.