|
ÖZET: Bir kısım taşınmazların ihale yapılmadan kiraya verilmesi ve ihale ile kiraya verilen taşınmazların sözleşme sürelerinin encümen kararıyla uzatılması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. Belediyenin mülkiyetindeki bazı taşınmazların, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na aykırı olarak, ihale süreci olmaksızın encümen kararıyla kiralandığı ve ihale ile kiraya verilen taşınmazların kira sürelerinin sona erdiğinde, yeniden ihale yapılmadan uzatıldığı belirlenmiştir. Kanun, kiralama işlemlerinin belirli usullere tabi olduğunu ve kira sürelerinin on yıldan fazla olamayacağını vurgulamaktadır.
Yapılan denetimlerde, 2009-2019 yılları arasında, ihale ile kiraya verilen 7 taşınmazın sözleşmelerinin encümen kararıyla uzatıldığı görülmüştür. Bu durum, kiralama sürelerinin değiştirilmesinin yasal çerçevede mümkün olmadığını ortaya koymaktadır. Sayıştay, bu konudaki bulguların düzeltilmesi için 2025 yılı içerisinde gerekli adımların atılacağını ve 2886 sayılı Kanun’a uygun olarak yeniden ihale sürecinin başlatılacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, kiralama işlemleri, belirlenen süre ve şartlara uygun olarak sonlandırılmalı ve rekabet ile eşit muamele ilkeleri gözetilerek yeniden ihale edilmelidir. Bu yaklaşım, hukukun üstünlüğü ve kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Bir Kısım Taşınmazların İhale Yapılmaksızın Kiraya Verilmesi ve İhale ile Kiraya Verilen Taşınmazların Sözleşme Sürelerinin Encümen Kararıyla Uzatılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kurumun mülkiyetinde olan bir kısım taşınmazların ihale yapılmaksızın encümen kararıyla kiraya verildiği, ihale ile kiraya verilen taşınmazların ise kira süresi sonunda yeniden ihale yapılmaksızın encümen kararı ile sözleşme sürelerinin uzatıldığı görülmüştür.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 1’inci maddesinde, belediyelerin satım, kira ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi gibi işlerinin bu Kanun’a göre yapılacağı hüküm altına alınmıştır. Kanun’un 64’üncü maddesinde, kiraya verilecek taşınmaz malların kira süresinin on yıldan çok olamayacağı belirtilmiş, süre uzatımı ile ilgili herhangi bir hükme yer verilmemiştir.
01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ile kiralama işlemleri hakkında yeni ve genel düzenlemeler getirilmiş, Kanun’un 339’uncu maddesinde kamu kurum ve kuruluşlarının hangi usul ve esaslarla yapılmış olursa olsun “konut ve çatılı işyeri” kiralamalarında Türk Borçlar Kanunu hükümlerine tabi olacakları belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un “Konut ve çatılı işyeri kiralarında sözleşmenin sona ermesi” başlıklı 347’nci maddesinde kiraya verenin, sözleşme süresinin bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremeyeceği, ancak on yıllık uzama süresi sonunda bu süreyi izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunmak koşuluyla sözleşmeye son verebileceği hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemelerde, 2886 Kanun’a aykırı olarak, Belediyenin mülkiyetindeki 54 adet taşınmazın ihale yapılmadan encümen kararıyla kiraya verildiği, 2009 – 2019 yılları arasında ihale yapılarak üç yıl süre ile kiraya verilen 7 adet taşınmazın ise kira süreleri sonunda encümen kararıyla sözleşmeleri yenilenmek suretiyle kira sürelerinin uzatıldığı görülmüştür.
Bu durumda ihale yapılmadan yapılmış olan kiralamalar ile 2886 sayılı Kanun hükümlerine göre ihalesi yapılan kira sözleşmelerinde süre uzatımı verilmesi, şartname ve sözleşmelere bu yönde hüküm konulması da mümkün değildir. Zira kira süresi, sözleşmenin temel öğelerinden biridir ve hukuk prensiplerine göre kanunlarda özel düzenleme bulunmadıkça söz konusu sürenin değiştirilmesi bütüncül işlemin değiştirilmesi ile aynı usule tabidir.
Son denetim yılı Sayıştay Denetim Raporunda da bulgu konusu yapılmış olan ve İdare tarafından herhangi bir düzeltici işlem yapılmayan bu hususa ilişkin Kamu İdaresi cevabında, bulguda belirtilen hataların 2025 yılı içerisinde düzeltileceği, 2886 sayılı Kanun uyarınca tekrar ihaleye çıkılarak, rekabet ve eşit muamelenin sağlanacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, belli bir süreyle kiraya verilen veya belli şartlarla ihalesi yapılan bir kiralama işlemi, sözleşme süresi ve/veya 6098 sayılı Kanun uyarınca beklenilmesi gereken uzama süresinin bitiminde sonlandırılmalı, söz konusu yer için 2886 sayılı Kanun uyarınca tekrar ihaleye çıkılarak, rekabet ve eşit muamele ilkesi sağlanmalıdır.