|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay denetim raporlarında, üniversite ve döner sermaye mal ve hizmet alımı ihalelerinde yaklaşık maliyet hesaplamalarında bir önceki yıl sözleşme fiyatlarının dikkate alınmadığı belirlenmiştir. Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 8. maddesi, idarelerin alımın niteliği ve piyasa koşullarını göz önünde bulundurarak çeşitli fiyat verilerini kullanarak yaklaşık maliyet hesaplaması yapmalarını öngörmektedir. Ayrıca, önceki dönemlerde yapılan alımlara ait sözleşme bedellerinin güncellenerek bu hesaplamalara dahil edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Dövizle yapılan alımlarda ise Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın döviz alış kuru üzerinden fiyatların güncellenmesi gerektiği ifade edilmektedir. Ancak, idarelerin yaklaşık maliyet hesaplamalarında önceki yıl sözleşme fiyatlarını göz ardı etmesi, gerçek piyasa fiyatlarının üzerinde maliyetler belirlenmesine ve hatalı hesaplamalara yol açabilmektedir. Bu durum, yeterli sayıda teklif alınamaması gibi sorunlara da neden olmaktadır. Sonuç olarak, yaklaşık maliyet hesaplamalarında önceki yıl sözleşme fiyatlarının dikkate alınması, doğru ve rekabetçi bir ihale süreci için kritik öneme sahiptir. Bu yaklaşım, hem maliyetlerin gerçekçi bir şekilde belirlenmesine hem de ihale süreçlerinin sağlıklı işlemesine katkı sağlayacaktır. |
BULGU: Bir Önceki Yıl Sözleşme Fiyatlarının Yaklaşık Maliyet Hesaplamalarına Dâhil Edilmemesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Mal ve hizmet alımı ihale dokümanları üzerinde örnekleme yapılan incelemede yaklaşık maliyet bedelinin tespitinde bir önceki yıl sözleşme fiyatlarının değerlendirmeye alınmadığı tespit edilmiştir.
Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin yaklaşık maliyetin hesaplanması başlıklı 8’inci maddesinde; idarelerin alımın niteliğini ve piyasa koşullarını göz önünde bulundurarak bu maddenin (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde elde ettiği fiyatların birini, birkaçını veya tamamını kullanmak suretiyle yaklaşık maliyet hesaplaması yapacağı belirtilmiştir. Aynı maddenin ikinci fıkrasının (ç) bendinde; idare, alım konusu mal ile ilgili daha önceki dönemlerde alım yapmış ise bu alımlarda ortaya çıkan sözleşme bedellerinin, endeks veya Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan ilgili endekslerden uygun olanının kullanılmak suretiyle güncellenerek yaklaşık maliyetin hesaplanabileceği belirtilmiştir. Döviz ile yapılmış olan alımlarda ise Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kuru veya çapraz kur üzerinden fiyatlar güncellenerek yaklaşık maliyet hesap edilebileceği belirtilmiştir.
Her ne kadar Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği yaklaşık maliyetin hesaplanmasında idarelere farklı seçenekler sunmuş ve takdir yetkisi tanımış olsa da; yaklaşık maliyet hesaplaması yapılırken alım konusu mal ile ilgili önceki senelerde sözleşme yapılmış ise bu sözleşme fiyatlarının da güncellenerek yaklaşık maliyet tespitinin değerlendirilmesine katılması gerektiği düşünülmektedir. Zira yaklaşık maliyet oluşturulması kapsamında yazılan idare yazılarına dönüş sağlanarak yeterli sayıda teklif verilmediği incelenmiştir.
İncelenen bazı mal ve hizmet alımı ihalelerinde bir önceki yıl veya yıllarda aynı mal/malzeme ile ilgili sözleşmeler imzalandığı halde 2021 yılında yapılacak mal alımı ihaleleri yaklaşık maliyet tespitinde değerlendirmeye alınmaması, yaklaşık maliyetin gerçek piyasa fiyatlarının üzerinde belirlenmesine ve yaklaşık maliyetlerin hatalı hesaplanmasına neden olabileceği değerlendirilmektedir.