|
ÖZET: Bir personelin, şirketten geri gönderilmesine rağmen ücret ve diğer giderlerinin şirket tarafından ödenmesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. İlgili personel, Büyükşehir Belediyesi bünyesinde istihdam edilmekteyken, iki gün sonra bir sendikada görevlendirilmiş ve tüm giderleri şirket tarafından karşılanmıştır. Toplu iş sözleşmesinin “İş ve İşyeri Değişikliği” maddesi, işçilerin asıl işlerinde çalıştırılmasını esas almakta ve geçici görevlendirmelerin belirli bir süreyle sınırlı olduğunu belirtmektedir. Ancak, bu durumda personelin geçici görevlendirmesi yasal bir dayanağa sahip olmadan sürdürülmüş ve şirketin kaynaklarıyla zarar edilmiştir.
Türk Ticaret Kanunu’nun ilgili maddeleri, şirket yönetiminin özenle hareket etmesini ve şirket menfaatlerini korumasını zorunlu kılmaktadır. Şirketin, sendikada görevlendirilen personelin maliyetini üstlenmesi, yasal düzenlemelere aykırı bir durum oluşturmakta ve bu süreçte sorumluluğu olan kişiler hakkında herhangi bir idari veya hukuki işlem başlatılmamıştır. Bu durum, şirketin zararını artırmakta ve hukuki süreçlerin işletilmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır. Şirketin, geri dönen personelin yaptığı işlerle ilgili ödemeleri ve sorumluluğu bulunan yöneticilerden talep etmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Bir Personelin Şirkette İstihdam Edilememesine Rağmen Ücret ve Diğer Giderlerinin Şirket Tarafından Ödenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Büyükşehir Belediyesinde personel temini kapsamında istihdam edilen personelin Şirkete geri gönderilip iki gün sonra bir sendikada görevlendirildiği ve giderlerinin Şirket tarafından karşılandığı görülmüştür.
Şirket ile sendika arasında 2023-2024 yıllarını kapsayan toplu iş sözleşmesinin “İş ve İşyeri Değişikliği” başlıklı 23’üncü maddesinde, “İşçilerin asıl işinde çalıştırılması esastır. İşçiler gerektiği takdirde, işyeri içinde unvan ve niteliği benzer yahut birbirine yakın olan başka İZENERJİ İnsan Kaynakları Temizlik Bakım Onarım Enerji Güvenlik Hizmetleri 26
işlerde veya yerlerde geçici ve devamlı olarak işveren tarafından görevlendirilebilirler, daimi iş değişikliğinde işçinin muvaffaktı alınır. Geçici görevlendirme bir toplu iş sözleşmesi döneminde 3 ayı geçemez. 3 Ay dolduktan sonra herhangi bir talimata gerek kalmaksızın işçi asıl işine döner. Ve talimat almadığından dolayı hukuksal açıdan ve disiplin yönünden sorumlu tutulamaz. îş ve işyeri değişikliği nedeniyle işçi ücretlerinde herhangi bir indirim yapılamayacağı gibi geçici görevdeki işin niteliğine göre sağlanan ek haklarda işçiye ödenir.” denilmektedir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 18’inci maddesinin ikinci fıkrasında, tacirin ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerektiği ve “Özen ve bağlılık yükümlülüğü” başlıklı 369’uncu maddesinin birinci fıkrasında; Yönetim kurulu üyelerinin ve yönetimle görevli üçüncü kişilerin görevlerini tedbirli bir yöneticinin özeniyle yerine getirmek ve şirketin menfaatlerini dürüstlük kurallarına uyarak gözetmek yükümlülüğü altında olduğu belirtilmiştir. Basiretli iş adamı gibi davranmayı tacirin ticaretine ilişkin faaliyetlerinde herhangi bir kişiye kıyasla daha dikkatli, tedbirli, öngörülü ve yaptığı işin inceliklerine hâkim biçimde hareket etmesi olarak tanımlamak mümkündür. Şirkete ait bir faaliyette bulunulurken bunun şirketin menfaatine olması ile şirketin zarar etmesini önleyici tedbirlerin alınması gerekir.
Büyükşehir Belediyesi İdari işler Şube Müdürlüğünde personel temini hizmet alımı kapsamında Temizlik Personeli olarak görev yapmakta olan Şirket personeli 13.02.2023 tarihli yazı ile Şirkete geri gönderilmiştir. 14.02.2023 tarihli Genel Müdür Vekili yazısında “13.02.2023 tarihinden bu yana Genel Müdürlüğümüz bünyesinde temizlik personeli olarak çalışmaktasınız adresinde bulunan, İzmir Büyükşehir Belediyesi ve şirketlerinin …. Sendika
ile iletişimi için kurulan ofiste 15.02.2023 tarihi itibariyle görevlendirmeniz yapılmıştır. Bilgilerinize rica ederiz.” denilmek suretiyle Şirkete dönen personelin iki gün sonra bir sendikada görevlendirildiği ve bir daha şirkete dönmeksizin bütün haklarının şirket tarafından karşılandığı ve hatta Şirket personel giriş çıkışının takip edildiği PDKS sisteminin sendika içeresinde de kurularak puantajlarının tutulduğu anlaşılmıştır.
Toplu iş sözleşmesi hükümleri dikkate alındığında yapılan geçici görevlendirmenin işverenin işyerinde olması gerektiği, bir toplu iş sözleşmesi döneminde üç ayı geçemeyeceği, üç ay dolduktan sonra herhangi bir talimata gerek kalmaksızın işçinin asıl işine dönmesi gerektiği, talimat almadan dönmesi durumunda herhangi bir yaptırımla karşılaşmayacağı anlaşılmaktadır.
Kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan personelin bu kurumlar arasında geçiş yapabilmesine veya geçici görevlendirilmesine ilişkin yasal mevzuat bulunmasına karşın Türk Ticaret Kanunu’na tabi, kurumlar vergisi mükellefi olan, bu kapsamda gelir ve giderini tam olarak beyan etme yükümlülüğü bulunan ve kar amacı güden belediye şirketinin personelini bir Sendikanın emrine vermesi ve ücretinin şirket tarafından ödenmesine ilişkin herhangi yasal bir düzenleme bulunmamaktadır. Geçici görevlendirilen personelin görevlendirilmesinin herhangi bir yasal dayanağı olmadığı gibi TİS kapsamında geçici görevlendirme kabul edilse dahi üç ay sonra Şirkete dönmesi gerekirken dönmediği, Şirketin ise görevlendirmeyi sonlandırmadan sendikada PDKS sistemini kurarak görevlendirmenin süresiz hale getirdiği ve personel gideri ve sistem kurulum giderinin şirket kaynaklarından karşılanması suretiyle şirketin zarara uğradığı anlaşılmıştır.
Şirket cevabında Genel Müdürlük kadrosunda olup Şirketin üyesi olduğu …. Sendikası Ofis’inde geçici görevlendirilen personelin 28.04.2025 itibariyle Genel Müdürlük kadrosuna geri çekildiği ifade edilmiş ise de söz konusu personelin 2023-2024 yıllarına ilişkin toplam maliyeti olan 1.197.611,32 TL ile sistem kurma maliyetinin şirket tarafından ödenerek şirket zararına yol açılmasının yanı sıra söz konusu usule aykırı uygulama nedeniyle sorumluluğu olan personele ilişkin herhangi bir idari ve hukuki süreç başlatılmamıştır.
Şirkete ilişkin herhangi bir iş yapmayan kişiye şirkete döndüğü tarihi takip eden günden bugüne kadar yapılan ödemelerin gerek ödeme yapılan kişiden ve gerekse de sorumluluğu bulunan Yönetim Kurulu, Genel Müdür Vekilleri ve diğer personelden talep edilerek gerekli hukuki süreçlerin işletilmesi gerekmektedir.